Chè long nhãn

di li |

Đến tuổi nào đó rồi thì tôi cũng không còn ham chè thập cẩm nữa. Chẳng biết do vị giác cũng ngày một... trưởng thành hay vì tiềm thức sợ tăng cân mà đâm ra ngại đồ ngọt. Duy một thứ chè chỉ có thể tìm thấy ở Hà Nội thì tôi chẳng thể thờ ơ. Cũng bởi chỉ Hà Nội mới đủ nguyên liệu cho món chè này. 

Chè long nhãn mang sự tinh tế và sang trọng trong thành phần tạo nên nó, dù chỉ là sen bọc trong nhãn mà thôi. Món chè kiểu quý tộc không thể giản dị hơn, nhưng cũng không thể nào lịch lãm hơn thế. Chẳng phải đỉnh cao của nghệ thuật và cuộc sống chính là sự giản dị đấy hay sao. Độ tinh của chè long nhãn nằm ngay ở khâu chọn nguyên liệu.

Nhãn đây phải là nhãn Hưng Yên, dày cùi, hạt nhỏ, vị ngọt sắc. Loại nhãn mỏng cùi của Sài Gòn, nhãn dày cùi nhưng không đủ độ ngọt của Thái Lan, nhãn ngọt sắc mà lại vừa nồng hắc vừa sũng nước của Trung Quốc hay nhãn tiêu nhỏ tí xíu... đều không thể tạo nên món chè quý phái này.

Thời gian thu hoạch nhãn rải rác từ giữa tháng 7 đến hết tháng 10. Mà hay làm sao mùa sen cũng tháng 7 là hết độ, song hạt sen vẫn để khô được tới hai, ba tháng, cho đến hết mùa nhãn là vừa. Cái sự quý hiếm ấy cũng khiến cho món chè này thêm sang. Muốn được ăn chè cứ phải chờ đến đúng tháng ấy, mùa ấy chứ chẳng lúc nào cũng sẵn.

Làm long nhãn khá cầu kỳ. Nhãn phải là loại tuyển. Quả tròn đều, vỏ nâu vàng mịn màng, cùi trắng trong, hạt nhỏ. Xưa, nhãn lồng là một trong 12 sản vật tiến vua. Giờ chẳng phải là vua cũng được ăn nhãn, nhưng khổ nỗi không có kinh nghiệm là chẳng biết đường mua nhãn. Tham tí của rẻ là mua nhầm sang nhãn Trung Quốc ngay.

Về nhà bóc ra ăn mới thấy đang từ vua bị hạ xuống nô tì. Hạt sen cũng vậy, muốn sạch mắt và thẩm mỹ, người nấu phải chịu khó tẩn mẩn tách lớp màng ngoài để tránh làm thâm hạt, vả cũng sẽ làm sen mau nhừ hơn. Sau khi ninh sen, phải chưng cất đường mới tạo ra vị thơm của đường nấu. Đường phèn hay đường thốt nốt đều làm bát chè long nhãn thêm thơm ngát.

Công đoạn tách hạt ra khỏi cùi nhãn cũng cần kiên nhẫn và tỉ mỉ, nếu không sẽ làm tả tơi vỏ bọc, khi nhồi sen vào sẽ vỏ một đằng nhân một nẻo. Chính vì thế mà nhãn Sài Gòn hay nhãn Trung Quốc đều không thể làm nổi chè. Mỗi bát chè long nhãn chỉ chừng vài hạt ấy thôi, nhưng đong đầy trong đó là sự cần mẫn của người làm, sự thanh tịnh của hạt quả thiên nhiên và sự trong ngọt, thơm bùi của vị giác.

Mùa hè, mới có sen và nhãn. Và cũng chỉ mùa hè, người ta mới muốn thưởng thức một bát chè long nhãn mát lạnh. Ăn chè long nhãn, cho dù có đói khát cỡ nào cũng không nên theo cách của Trư Bát Giới nuốt chửng ba trái đào tiên. Cần phải nhấm nháp vị ngọt giòn dịu mát của nhãn, vị bùi tinh khiết của hạt sen, vị thơm lựng của đường cất để mà tận hưởng, để khi rời xa Hà Nội, trong cái nắng nóng của Sài Gòn, Bangkok sẽ nhớ điên cuồng một bát chè long nhãn.

Nhưng cũng chính vì cái sự kiên trì và tỉ mẩn trong khâu nấu chè này mà ngoài hàng người ta ít bán món long nhãn. Bún thang và chè long nhãn không phải là món dễ tìm nơi vỉa hè Hà Nội, bởi sự cầu kỳ của nó làm nản lòng người bán. Cũng cùng công sức ấy làm thức khác mà bán sẽ lãi hơn nhiều. Song lẽ vì thế mà long nhãn đâm càng thêm sang quý.

Mỗi lần lên phố, tôi lại hay ghé vào góc Thiền Quang ăn chè long nhãn. Quán ấy cũng lâu đời, chỉ kém chè 1976 tí thôi. Quán do ba thế hệ bà cháu làm chủ. Bà ngoại ngồi thu tiền, con gái vào ra quản lý, cháu trai đứng múc chè. Quán đông, nên thêm cả hai người giúp việc nữa. Nhưng diện tích vỏn vẹn có 7 mét vuông, kê được một “quầy bar” tí hon và bốn bộ bàn ghế bé xíu.

30 năm trước, quán nằm đối diện ở bên kia đường Yết Kiêu. Hồi đó chỉ mỗi cái bàn kê dưới hàng hiên, bán hai món duy nhất là kem trứng (trứng đánh với cà phê) và nước sen, thức quà độc nhất vô nhị trên thế giới, vì đi khắp Hà Nội tôi chẳng thấy ở đâu bán thứ giải khát ấy. Nước sen rẻ tiền lại ngon nên bọn lớp bảy đi xe đạp cọc cạch như tôi hay ghé vào uống một cốc đã khát.

Hai vợ chồng thay phiên ngồi bán tơi tới ngày mấy trăm cốc. Chẳng hiểu họ kiếm đâu ra nguồn nước sen nhiều đến thế, hỏi nhất định là không nói, mà tôi đoán chắc của các nhà xưởng sản xuất mứt sen. Nước sen đun lên để lạnh đặc quánh hơi sền sệt như có bột, uống ngọt dịu và thơm mát. 30 năm bán món nước sen nhà máy ấy mà xây nhà được.

Giờ không chỉ có nước sen, quán ba bà cháu còn thêm cả các loại chè thập cẩm, trong đó có long nhãn, rồi pho mai que, bánh bao chiên, chín tầng mây, sinh tố, nước ép các loại. Nhưng tôi vào đó chỉ uống mỗi thức đồ muôn năm cũ là nước sen, để hồi nhớ tuổi học trò. Thi thoảng tôi bảo thả thêm vào đó mấy viên long nhãn, ăn cũng tạm thôi chứ không ngon lắm. Long nhãn làm xong nên được ăn ngay, để ngoài gió cả ngày nó nẫu dần lại không còn thơm ngon nữa. Nhưng dẫu sao vẫn cứ là long nhãn. Thà có còn hơn không.

Nhớ lần tôi sang Bangkok, vào một nhà hàng ở trung tâm thương mại Big C, thấy cũng quảng cáo chè long nhãn. Hớn hở gọi một bát rồi ngỡ ngàng mà buồn thỉu. Đấy là nhãn khô và sen khô cho vào nồi đun chung với nhau thành chè. Bỗng đâu thấy nhớ quá cái bát gốm xíu xiu đựng long lanh vài viên long nhãn trắng tròn mà mát lạnh.

Nói ra thì thấy hơi có tội, nhưng mỗi lần xa nhà, cơ mà khổ, cái nỗi nhớ món quà phố, lắm khi còn mạnh mẽ và lấn át hơn cả niềm nhớ người yêu. Mà món long nhãn ấy, nó cũng làm người ta cồn cào và da diết lắm, chẳng cần phải đi xa đâu, vẫn ở Hà Nội nhưng chỉ khác mùa thôi, ấy là nhớ, là bứt rứt, là khắc khoải, chỉ mong đến độ hè về, khi mưa rào đổ xuống từng cơn cũng là mùa của long nhãn. Và thế là... ta sẽ được bát chè...


di li
TIN LIÊN QUAN

Món nhậu mùa World Cup

di li |

Chẳng nơi nào ở Châu Âu mà đặc trưng truyền thống dễ nhận diện như của người Nga. Những con búp bê gỗ Matreshka xinh đẹp ngự trên giá, những chuỗi hổ phách đáng thèm muốn đủ sắc màu, những bộ váy trắng đỏ đa kiểu dáng với họa tiết quyến rũ đến ngơ ngẩn của cô gái nông thôn Nga và cả những cánh rừng bạch dương cổ tích trải lá mỗi độ thu vàng dường như chưa là gì khi so với một “mâm cỗ” điển hình Nga. 

Bánh canh dưới chân đèo

di li |

Phàm là ẩm thực thì trừ trăn rắn, chó mèo, thú rừng là tôi nói “Không”, thậm chí là “Không Bao Giờ”, còn thì thứ gì cũng chẳng chê mấy, chỉ có thích hay không thích lắm mà thôi.

Quán ba ông cháu trên đảo Kota Kinabalu

di li |

Mùa hạ cách đây ít lâu, tôi tham dự một Festival văn học ở Kuala Lumpur, xong tiện đường thì bay luôn đi Kota Kinabalu. Kota là thủ phủ của Sabah, một bang của Malaysia, mà Sabah thì nằm trên đảo Borneo, hòn đảo lớn thứ ba thế giới. 

Hạnh phúc tan vỡ khi biết chồng ngoại tình với đồng nghiệp (Phần 2)

Nhóm PV |

Đôi vợ chồng đã sống với nhau trọn 20 năm, họ đã có 2 mặt con. Bỗng nhiên người chồng ngoại tình với đồng nghiệp, làm đảo lộn cuộc sống của gia đình này. Họ đã mang nhau ra tòa, liệu pháp luật có giải pháp gì để gia đình họ tồn tại, hay chính các thành viên trong gia đình phải vun vén lại cuộc sống của họ. Câu trả lời có trong phần tiếp theo của câu chuyện.

Chương trình Giờ thứ 9 do NSND Khải Hưng là đạo diễn. Giọng đọc: NSND Minh Hoà – NSƯT Phú Thăng. Âm nhạc: Xuân Phương. 

Bạn đang có những câu chuyện riêng muốn chia sẻ với độc giả của Báo Lao Động? Hãy liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ email: media@laodong.vn.

U19 Việt Nam chia điểm U19 Indonesia và một thế hệ đáng chờ đợi

PHẠM ĐÌNH |

U19 Việt Nam đã chia điểm với U19 Indonesia ở trận ra quân giải U19 Đông Nam Á 2022. 

Interactive: Thử thách cùng Luật Giao thông đường bộ - P6: Vượt đèn đỏ

Hoàng Minh - Phương Anh |

Interactive Video: Theo Luật Giao thông đường bộ, vượt đèn đỏ hoặc đèn vàng là hành vi người điều khiển phương tiện không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông. Đối với người điều khiển xe ô tô, hành vi này có thể bị phạt tiền tới 6 triệu đồng, và bị tước giấy phép lái xe lên tới 3 tháng. Hãy cùng tham gia chương trình truyền hình tương tác của Báo Lao Động bằng cách theo dõi câu hỏi, bấm vào phương án trả lời mà bạn cho là đúng ngay trên màn hình video tương tác dưới đây.

Hòa Bình: Kỷ luật cảnh cáo hiệu trưởng vì thu nhiều khoản trái quy định

Minh Nguyễn |

Hòa Bình - Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Huyện ủy Mai Châu vừa có thông báo về việc kỷ luật tổ chức đảng và đảng viên.

Học phí đại học tăng cao, nhiều sinh viên “đứng ngồi không yên”

Trà My |

Hàng loạt trường đại học công bố mức học phí dự kiến áp dụng cho khóa tuyển sinh năm 2022 tăng mạnh so với năm học trước. Điều này gây áp lực, tạo gánh nặng tới khả năng chi trả của các em sinh viên, đặc biệt là những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.

Món nhậu mùa World Cup

di li |

Chẳng nơi nào ở Châu Âu mà đặc trưng truyền thống dễ nhận diện như của người Nga. Những con búp bê gỗ Matreshka xinh đẹp ngự trên giá, những chuỗi hổ phách đáng thèm muốn đủ sắc màu, những bộ váy trắng đỏ đa kiểu dáng với họa tiết quyến rũ đến ngơ ngẩn của cô gái nông thôn Nga và cả những cánh rừng bạch dương cổ tích trải lá mỗi độ thu vàng dường như chưa là gì khi so với một “mâm cỗ” điển hình Nga. 

Bánh canh dưới chân đèo

di li |

Phàm là ẩm thực thì trừ trăn rắn, chó mèo, thú rừng là tôi nói “Không”, thậm chí là “Không Bao Giờ”, còn thì thứ gì cũng chẳng chê mấy, chỉ có thích hay không thích lắm mà thôi.

Quán ba ông cháu trên đảo Kota Kinabalu

di li |

Mùa hạ cách đây ít lâu, tôi tham dự một Festival văn học ở Kuala Lumpur, xong tiện đường thì bay luôn đi Kota Kinabalu. Kota là thủ phủ của Sabah, một bang của Malaysia, mà Sabah thì nằm trên đảo Borneo, hòn đảo lớn thứ ba thế giới.