Tầm soát ung thư – những điều đáng lưu tâm

Trần Thế Vinh |

Tầm soát ung thư hay xét nghiệm sàng lọc là những khảo sát được sử dụng để tìm ra ung thư trước khi có bất kỳ triệu chứng nào, giúp phát hiện bệnh kịp thời, từ đó xây dựng phác đồ điều trị hợp lý và đặc biệt tăng khả năng khỏi bệnh của bệnh nhân. 

Đây luôn là vấn đề lớn cho ngành y tế các nước, không những vì số lượng bệnh nhân ung thư quá nhiều mà vì chi phí của mọi phương pháp điều trị đều quá cao.

Tầm soát ung thư không phải là xét nghiệm chẩn đoán ung thư

Số người mắc mới và tử vong do ung thư ở Việt Nam đang tăng nhanh từ năm 2018 đến nay. Theo Tổ chức Y tế thế giới, dự kiến năm 2040, tại Việt Nam, số ca mắc mới sẽ tăng khoảng 59,4% lên tới khoảng 291 nghìn ca và số ca tử vong sẽ tăng khoảng 70,3% lên tới 209 nghìn ca. Tầm soát ung thư do đó đang trở nên rất quan trọng.

Theo TS Phạm Nguyên Quý, bác sĩ điều trị tại Khoa Ung thư nội, Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren, hiện ở Việt Nam tỷ lệ người mắc nhiều nhất là ung thư gan, phổi, vú, dạ dày và đại trực tràng, chiếm tới 59.5% toàn bộ các ca ung thư được phát hiện. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm (giai đoạn 1) có thể giúp phát hiện sớm, điều trị sớm chữa lành từ 82-100% căn bệnh, kéo dài thời gian sống của bệnh nhân từ 5 năm trở lên; đồng thời giảm bớt gánh nặng cho cả bệnh nhân lẫn hệ thống y tế do quá trình chữa trị sẽ đơn giản, ít phức tạp, tốn kém hơn. Trong khi đó, nếu phát hiện bệnh muộn, ở giai đoạn 4 thì cơ hội sống vượt quá 5 năm chỉ còn 5%-7% ở bệnh nhân ung thư phổi, dạ dày; từ 22-39% ở bệnh nhân ung thư đại tràng, vú, cổ tử cung.

Tuy nhiên, tầm soát ung thư không phải là xét nghiệm chẩn đoán ung thư, nó có thể dẫn đến những xét nghiệm xâm lấn không cần thiết, dễ dẫn đến tốn kém và lo lắng không cần thiết của người bệnh. Do đó tầm soát ung thư cần phải lưu ý 3 điểm sau: Thứ nhất đó là loại ung thư nào? Thứ hai đối tượng người đi tầm soát là ai? Thứ ba là phương pháp/ lịch trình tầm soát ung thư. Vì ung thư là tên chung của hơn 200 bệnh khác nhau do tăng sinh bất thường các tế bào “hư hỏng”. Việc tầm soát ung thư là xét nghiệm khi chưa hề có triệu chứng. Nên cần chọn đối tượng có nguy cơ đủ cao, nếu không sẽ gây ra lãng phí tiền bạc. Việc chọn phương pháp cũng quan trọng vì không phải phương pháp nào cũng có ích thật sự.

Các bác sĩ trao đổi với khán thính giả tại Hội thảo online “Tầm soát Ung thư”. Ảnh: MetaMinds cung cấp.
Các bác sĩ trao đổi với khán thính giả tại Hội thảo online “Tầm soát Ung thư”. Ảnh: MetaMinds cung cấp.

Hiện nay ở Việt Nam, nhiều đơn vị đang quảng cáo tầm soát ung thư đại trực tràng và một số loại ung thư khác qua việc xét nghiệm các chỉ số CEA, CA 19-9… Bác sĩ Quý cho biết, đây là phương pháp tầm soát không đặc hiệu, thường chỉ phát hiện được ung thư giai đoạn II-III, không được Hiệp hội ung thư các nước tiên tiến khuyên dùng.

5 khuyến cáo giúp giảm 50% nguy cơ mắc ung thư trong đời

Theo BS. Phạm Vân Ngọc, đồng sáng lập DECA Care - Trung tâm phát hiện sớm ung thư và Chăm sóc giảm nhẹ - phụ nữ có nguy cơ cao mắc ung thư vú từ ở độ tuổi 40 trở đi, và phụ nữ ở độ tuổi này nên đi khám để tầm soát sớm ung thư vú. Phương pháp tầm soát hiệu quả được các tổ chức y tế uy tín trên thế giới khuyến cáo là nên chụp mamo- còn gọi là Xquang vú, có thể giúp phát hiện đám vôi hóa nghi ngờ mới hình thành với độ nhạy hơn 80% ở tuyến vú. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với những người có bầu vú to, nhiều mỡ.

Với các địa phương, cơ sở y tế không có máy chụp mamo, thì việc tầm soát được thực hiện bằng khám lâm sàng và siêu âm. Phương pháp này rẻ tiền, không đau, tuy nhiên có nhược điểm là độ nhạy không cao, thường chỉ phát hiện được khi ung thư đã tạo khối và kết quả phụ thuộc nhiều vào trình độ người siêu âm.

BS Ngọc cho biết, phụ nữ nên tầm soát ung thư vú định kỳ ở độ tuổi từ 40 trở lên với tần suất 1 lần/ năm. Với ung thư cổ tử cung, xét nghiệm làm phiến đồ âm đạo để xét nghiệm tìm ra virus HPV- thù phạm chính gây ra ung thư tử cung- cần được đặc biệt lưu tâm. Ung thư tuyến giáp- loại ung thư được rất nhiều người Việt Nam “nô nức” đi tầm soát, chữa trị trong thời gian qua, thì cần lưu ý: Ung thư tuyến giáp không phải là loại ung thư nguy hiểm, nên bệnh nhân không nên quá sợ hãi mà đòi cắt bỏ đi tuyến giáp của mình. Nếu bác sĩ khuyên là bệnh nhân nên theo dõi, không nên cắt bỏ; thì người bệnh nên nghe theo lời khuyên này vì đây là tuyến cơ quan quan trọng ảnh hưởng đến tâm lý, nội tiết của người bệnh, gây ra sự khó khăn trong bổ sung, điều trị về sau nếu bị cắt bỏ.

Bệnh nhân nên thực hiện tầm soát ung thư bằng các phương pháp được các tổ chức y tế lớn trên thế giới khuyến cáo sử dụng rộng rãi. Các phương pháp tầm soát ung thư mới chỉ nên được tham khảo bởi rất nhiều phương pháp tầm soát ung thư mới vẫn còn đang trong nghiên cứu thử nghiệm, độ chính xác chưa được đảm bảo, đồng thời có giá thành không hề rẻ. Nếu mỗi người dân có thể thực hiện được 5 khuyến cáo sau trong cuộc sống thì có thể giúp giảm được tới 50% nguy cơ mắc ung thư trong cuộc đời, bao gồm: Dinh dưỡng hợp lý, duy trì cân nặng hợp lý, vận động tích cực, giảm/ bỏ rượu bia, không thuốc lá.

Trần Thế Vinh
TIN LIÊN QUAN

Những tin đồn lan truyền nhiều nhất về dinh dưỡng trong ung thư

Trần Thế Vinh |

Tại hội thảo online "Ung thư và Tin đồn" mới đây do MetaMinds tổ chức ,TS. BS. Đào Thị Yến Phi, cố vấn chuyên môn hệ thống phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome cho rằng, những tin đồn thất thiệt về dinh dưỡng trong ung thư đã khiến nhiều bệnh nhân suy kiệt cơ thể. 

Bốn tin đồn hay gặp nhất về ung thư

Trần Thế Vinh |

Theo TS. BS Phạm Tuấn Anh - Phó Trưởng khoa Điều trị theo yêu cầu, Bệnh viện K có bốn tin đồn hay gặp nhất về ung thư.

Bộ sách đồng hành cùng bệnh nhân ung thư

Trần Thế Vinh |

Nhằm hỗ trợ bệnh nhân và người thân tìm được thông tin đúng về ung thư và điều trị ung thư, Tổ chức Y học cộng đồng kết hợp với Thương hiệu Sách và Tri thức y học Medinsights vừa cho ra mắt bộ sách “Đồng hành cùng bệnh nhân ung thư”.


Podcast: Giờ thứ 9 - Mưu tính khôn lường (phần 2)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Trong phần đầu của câu chuyện “Mưu tính khôn lường“, chúng ta đã được chứng kiến mối tình vụng trộm của vị giám đốc và những đòi hỏi éo le của cô bồ. Họ sẽ giải quyết thế nào để hòa hợp giữa bồ và vợ? Câu trả lời có trong phần tiếp theo của câu chuyện?

Thanh niên dùng búa cướp tiệm vàng ở TPHCM khai "đang nạp tiền chơi game thì bị bắt"

Chân Phúc |

TPHCM - Nam thanh niên cướp tiệm vàng trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (quận Bình Thạnh) được xác định là N.V.C ( 23 tuổi, ngụ quận Bình Thạnh). C khai nhận, do mê game, cần tiền tiêu xài nên đi cướp tiệm vàng.

Tân huấn luyện viên U23 Việt Nam công bố danh sách dự VCK U23 Châu Á 2022

MINH TRIẾT |

Tân huấn luyện viên Gong Oh-kyun đã công bố danh sách 25 cầu thủ U23 Việt Nam sẽ tham dự vòng chung kết U23 Châu Á 2022. 

TPHCM: Kỷ luật 7 đảng viên liên quan 4 vụ án lớn

MINH QUÂN |

TPHCM - Ngày 23.5, Ủy ban Kiểm tra Thành ủy TPHCM thông báo thi hành kỷ luật đối với 7 đảng viên liên quan trong 4 vụ án xảy ra tại TPHCM thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.

Bố Nhâm Mạnh Dũng: Ông nội đã phù hộ cho cháu được may mắn!

TRUNG DU |

Bố tiền đạo Nhâm Mạnh Dũng - ông Nhâm Văn Ngoan kể lại: Trước khi đi Hà Nội cổ vũ con trai và đồng đội thi đấu chung kết SEA Games 31, ông đã ra mộ cha, khấn xin ông nội phù hộ cháu trai thi đấu may mắn.

Những tin đồn lan truyền nhiều nhất về dinh dưỡng trong ung thư

Trần Thế Vinh |

Tại hội thảo online "Ung thư và Tin đồn" mới đây do MetaMinds tổ chức ,TS. BS. Đào Thị Yến Phi, cố vấn chuyên môn hệ thống phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome cho rằng, những tin đồn thất thiệt về dinh dưỡng trong ung thư đã khiến nhiều bệnh nhân suy kiệt cơ thể. 

Bốn tin đồn hay gặp nhất về ung thư

Trần Thế Vinh |

Theo TS. BS Phạm Tuấn Anh - Phó Trưởng khoa Điều trị theo yêu cầu, Bệnh viện K có bốn tin đồn hay gặp nhất về ung thư.

Bộ sách đồng hành cùng bệnh nhân ung thư

Trần Thế Vinh |

Nhằm hỗ trợ bệnh nhân và người thân tìm được thông tin đúng về ung thư và điều trị ung thư, Tổ chức Y học cộng đồng kết hợp với Thương hiệu Sách và Tri thức y học Medinsights vừa cho ra mắt bộ sách “Đồng hành cùng bệnh nhân ung thư”.