Vì sao thảm họa lũ lụt, sạt lở liên tiếp xảy ra ở miền Trung?

Thùy Linh- Vũ Long |

Lũ lụt, sạt lở đất nghiêm trọng liên tiếp xảy ra, gieo đau thương tang tóc lên đồng bào miền Trung, khiến các chuyên gia phải đau đớn thốt lên: "Ăn của rừng, rưng rưng nước mắt".

Lũ ngày càng lớn

Trước nay sạt lở đất chỉ xảy ra ở các tỉnh miền núi phía Bắc, rất ít khi xảy ra ở miền Trung. Nhưng gần đây các tỉnh miền Trung lại liên tiếp xảy ra sạt lở đất.

Phân tích về nguyên nhân gây ra lũ lụt, sạt lở nặng nề đang diễn ra tại miền Trung, trao đổi với phóng viên Lao Động, GS.TS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam - cho rằng: Rừng bị phá tàn khốc, thảm thực vật bị mất đi, nên lũ về miền Trung mới lớn như vậy, liên tiếp gây ra sạt lở nghiêm trọng. "Ăn của rừng rưng rưng nước mắt"- ông thốt lên.

"Vì nếu có thảm thực vật, nước mới ngấm xuống đất, mỗi hecta rừng có thể thu được 4 mét khối nước. Mưa xuống, nước sẽ chia làm mấy nhánh, một là sẽ ngấm xuống đất, vướng trên lá rồi bốc hơi, còn lại thì sẽ chảy thành lũ. Mất rừng, chẳng còn gì cả, đất không thấm nước, lá cũng không còn, lũ sẽ mạnh. Lũ mạnh, chảy tràn lên"- Giáo sư Hồng nhận định.

Theo các chuyên gia, nếu miền Trung càng mưa nhiều, tình trạng sạt lở sẽ càng mạnh.

"Sông miền Trung ngắn và dốc, đất dốc và nhiều lớp sét. Từ xưa đã có cảnh báo nếu xây dựng hồ chứa và đập tràn ở miền Trung thì phải cẩn thận vì đất không thấm nước"- GS Hồng chia sẻ.

Vị Giáo sư này phân tích: Những chỗ bị sạt lở đều là đất trơ trọi, không có thảm thực vật. Khi mưa, nước sẽ dần thấm vào, lớp đất ấy đã bị tác động từ lâu, nắng lên, đất sét đã bị phong hóa, sau đó, trọng lượng tăng do mưa dồn xuống, theo nguyên tắc trên độ dốc sẽ trượt khi lực đẩy xuống lớn hơn lực giữ.

"Lực giữ ở đây đã kém do đất sét bị phong hóa vì phá rừng, mất thảm thực vật. Xây thủy điện, phá rừng đã làm cho đất bị phong hóa, từ phong hóa làm thay đổi kết cấu của đất, lực giữ giảm đi, chưa kể mưa dồn mạnh hơn vì không còn dòng chảy mặt, trọng lượng tăng lên, lực giữ kém nên mới xảy ra sạt lở..."- nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho hay.

Nếu có trồng lại rừng sau khi rừng bị phá, chúng ta cũng phải mất 50 năm rừng mới khôi phục lại được. Ông cho biết, 50 năm sau, rừng mới có thể tái tạo khả năng giữ nước.

"Rừng trồng mới, dù 10 năm cũng không có tác dụng. Phải mất 50 năm lá rừng rụng xuống, mục ra, hình thành thảm thực vật dày 1 mét thì mới ngấm được nước. Dòng chảy mặt là dòng nguy hiểm nhất, rừng mất lớp mùn thì sẽ chẳng giữ được nước, nước sẽ trôi tuột đi tạo thành lũ"- GS Hồng nói.

Hiện trường vụ sạt núi, vùi lấp dân ở Trà Leng. Ảnh: Thanh Chung
Hiện trường vụ sạt núi, vùi lấp dân ở Trà Leng. Ảnh: Thanh Chung

Nạn phá rừng nghiêm trọng

Theo số liệu của Tổng cục Lâm nghiệp, mặc dù diện tích rừng bị thiệt hại giảm 270ha/năm, trong 4 năm từ 2016-2019, diện tích rừng bị thiệt hại đã lên tới 7.283ha. Như vậy, trung bình mỗi năm chúng ta mất đi 2.430ha rừng.

Theo nhận định của Viện Điều tra và quy hoạch rừng, lý do chính khiến diện tích rừng tự nhiên bị giảm sút là do việc chuyển đổi mục đích sử dụng, khai thác quá mức, đặc biệt là tại 2 khu vực duyên hải miền Trung và Tây Nguyên.

Theo chuyên gia lâm nghiệp - GS Nguyễn Ngọc Lung, rừng phát huy hiệu quả trong việc chắn gió, cản sức nước và góp phần làm suy yếu sức mạnh của gió tại các vùng mà bão đi qua. Mặt khác, rễ của cây cũng sẽ góp phần hút nước lũ.

Hậu quả của việc phá rừng là tình trạng biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính làm trái đất ấm dần lên, hạn hán, nước biển dâng cao, ô nhiễm môi sinh, đói kém… Tình trạng mưa lũ ở nước ta trở nên nghiêm trọng, khốc liệt hơn, chính là do nạn chặt phá rừng.

Phá rừng đã gây ra sự suy giảm thảm thực vật ở lưu vực; khả năng cản trở dòng chảy khi mưa lũ giảm, khiến tốc độ di chuyển của mưa lũ nhanh hơn. Bên cạnh đó, còn vấn nạn phá rừng đầu nguồn để khai thác gỗ, phát triển nông nghiệp, thủy điện… Tất cả đều đã trở thành "thủ phạm" gây ra lũ lụt, sạt lở đất nghiêm trọng ở miền Trung.

Thùy Linh- Vũ Long
TIN LIÊN QUAN

Hiện trường sạt lở trôi cả làng làm 27 người chết và mất tích ở Nam Trà My

Thanh Chung |

Cuối giờ chiều 29.10, lực lượng tại chỗ cứu được 33 người trong vụ sạt lở ở huyện Nam Trà My, Quảng Nam. 16 người trong số này bị thương, được sơ cứu trước khi chuyển đến bệnh viện.

Kon Tum: Rà soát những vùng đất dốc có nguy cơ sạt lở

THANH TUẤN - BẢO TRUNG |

Tỉnh Kon Tum yêu cầu rà soát những vùng đất dốc có nguy cơ sạt lở núi, tránh những tai nạn thương tâm.

Thanh Hoá có mưa to, nguy cơ sạt lở đất ở các huyện miền núi

Xuân Hùng - Quách Du |

Bản tin trưa ngày 29.10 của Đài Khí tượng Thuỷ văn Thanh Hoá cảnh báo trên địa bàn tỉnh này có thể xảy ra lũ quét, sạt lở đất do mưa.

Nguyên nhân nào khiến trạm BOT trên QL39B ở Thái Bình tê liệt nhiều giờ?

TRUNG DU |

Thái Bình - Ngày 15.8, tại khu vực trạm thu phí BOT trên Quốc lộ 39B đoạn qua xã Bình Minh (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) tiếp tục nóng trở lại khi nhà đầu tư trạm thu phí áp dụng các biện pháp siết chặt, tăng cường tránh thất thu phí. Điều này đã vấp phải sự phản đối của nhiều tài xế khiến giao thông ách tắc, tê liệt trong nhiều giờ liên tục.

Lễ Quốc khánh 2.9: Công chức, viên chức, lao động được nghỉ tối đa 4 ngày

Quỳnh Chi |

Tổng số ngày nghỉ tối đa của dịp lễ Quốc khánh 2.9 của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động năm nay là 4 ngày, không phải hoán đổi ngày nghỉ.

Bộ Ngoại giao thông tin về nạn nhân người Việt trong vụ cháy ở Anh

Khánh Minh |

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cập nhật thông tin về công tác bảo hộ công dân trong vụ cháy ở Anh.

Cựu Bí thư Bình Dương chối bỏ cáo buộc bao che cho doanh nghiệp

Việt Dũng |

Hà Nội - Ông Trần Văn Nam - cựu Bí thư Bình Dương - cho rằng, không biết việc Tổng Công ty 3-2 chuyển nhượng 43ha đất sang tư nhân và bản thân không có ý đồ gì để hợp thức hoá, che giấu sai phạm...

Về nơi xuất khẩu lô nhãn sang Châu Âu đầu tiên ở Hòa Bình

Khánh Linh |

Hòa Bình - Vượt qua những yêu cầu khắt khe về kỹ thuật canh tác để đáp ứng chất lượng sản phẩm, nhãn Sơn Thủy đã xuất khẩu thành công sang thị trường Châu Âu (EU).

Hiện trường sạt lở trôi cả làng làm 27 người chết và mất tích ở Nam Trà My

Thanh Chung |

Cuối giờ chiều 29.10, lực lượng tại chỗ cứu được 33 người trong vụ sạt lở ở huyện Nam Trà My, Quảng Nam. 16 người trong số này bị thương, được sơ cứu trước khi chuyển đến bệnh viện.

Kon Tum: Rà soát những vùng đất dốc có nguy cơ sạt lở

THANH TUẤN - BẢO TRUNG |

Tỉnh Kon Tum yêu cầu rà soát những vùng đất dốc có nguy cơ sạt lở núi, tránh những tai nạn thương tâm.

Thanh Hoá có mưa to, nguy cơ sạt lở đất ở các huyện miền núi

Xuân Hùng - Quách Du |

Bản tin trưa ngày 29.10 của Đài Khí tượng Thuỷ văn Thanh Hoá cảnh báo trên địa bàn tỉnh này có thể xảy ra lũ quét, sạt lở đất do mưa.