Từ vụ sản phẩm pate Minh Chay gây ngộ độc: Nhiều loại thực phẩm tiềm ẩn độc tố Botulinum

Bác sĩ Trần Văn Phúc - Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, HN |

Bộ Y tế đã đưa cảnh báo khẩn cấp về độc tố Botulinum sau nhiều ca ngộ độc do ăn Pate Minh Chay. Các bác sĩ, các chuyên gia thực phẩm, bất cứ ai cũng sợ khi nói tới vi khuẩn Clostridium Botulinum và độc tố của nó là Botulinum. Nhận biết và tránh xa các vi khuẩn và độc tố thế nào?

Sự nguy hiểm của Botulinum

Botulinum là chất độc thần kinh cực mạnh, nó xâm nhập vào các tế bào thần kinh, rồi ngăn chặn sự giải phóng chất dẫn truyền acetylcholine từ các đầu dây thần kinh. Một khi chất dẫn truyền thần kinh này bị chặn, xung thần kinh không thể truyền dẫn được nữa, giao tiếp các tế bào thần kinh không được thực hiện, làm cho các cơ bị tê liệt.

Độc tố Botulinum có 7 loại, ký hiệu bằng các chữ cái theo thứ tự từ A đến G, riêng loại C gồm hai loại phụ, như vậy tổng cộng có 8 chất độc tất cả.

Nhiễm độc ở người loại A và B là phổ biến nhất, sau đó đến loại E và F, 4 loại còn lại ít gặp hơn.

Nguy hiểm như vậy nhưng Botulinum không chịu được nhiệt, nếu đun ở 100⁰C, sau 2 phút chất độc bắt đầu biến tính và giảm độc lực, đun đến 10 phút có thể bị phá hủy. Đây là điều may mắn, bởi thực phẩm đun sôi nhiệt độ xấp xỉ 100⁰C, nên đồ ăn tươi nấu chín về cơ bản là yên tâm.

Nhưng với thực phẩm chế biến sẵn, dù đã đun nóng ở nơi sản xuất, thì vẫn còn công đoạn vận chuyển và lưu thông, nó được bảo quản trong vài ngày đến vài tháng, người sử dụng sẽ ăn ngay chứ không đun sôi lại, vì thế mà khó đảm bảo an toàn. Để tránh bị độc tố Botulinum gây hại, từ lâu các nhà sản xuất đã tìm ra phương pháp bổ sung Nitrit rất hay, đây là chất đặc biệt hiệu quả trong việc ức chế độc tố botulinum.

Mặc dù Nitrit cũng độc, nhưng với liều lượng nhỏ vẫn chấp nhận được, nó sẽ tổng hợp thành nitrosamine trong thịt. Tất cả các nước trên thế giới đều cho phép bổ sung Nitrit vào các sản phẩm thịt đã qua chế biến. Chỉ cần nhìn vào nhãn của các sản phẩm như xúc xích và giăm bông người tiêu dùng sẽ luôn thấy từ “Natri Nitrit” trong danh sách thành phần, đó chính là chất bảo quản chống ngộ độc Botulinum.

Nitrit nếu không được quản lí nghiêm ngặt, nó rất dễ xảy ra tai nạn vượt tiêu chuẩn, thậm chí ngộ độc cấp, về lâu dài là ung thư. Bởi vậy, cơ quan chức năng phải luôn cảnh giác với chất này, người tiêu dùng chúng ta cũng hạn chế sử dụng các thức ăn chế biến sẵn.

Vi khuẩn Clostridium Botulinum có mặt ở đâu?

Vi khuẩn Clostridium Botulinum đặc biệt thích thức ăn giàu protein, nghĩa là tất cả các sản phẩm từ động vật đều có nguy cơ cao, chẳng hạn như xúc xích, giăm bông, thịt hộp, cá hộp, thịt hun khói… thịt chế biến từ bò, cừu, lợn, gà; dù sản xuất trong nước hay nhập khẩu từ các quốc gia phát triển, thì vẫn có thể có độc tố botulinum ẩn trong đó.

Sữa và các sản phẩm làm từ sữa cũng có nguy cơ bị ngộ độc Botulinum.

Thức ăn làm từ tinh bột, hoặc các loại thực vật, đều có thể nhiễm vi khuẩn Clostrium Botulinum. Pate Minh Chay của Công ty TNHH Hai Thành viên Lối Sống Mới là một ví dụ minh chứng rất rõ ràng.

Về lý thuyết, các sản phẩm làm từ sữa, tinh bột, thực vật dễ bị lên men, đó là môi trường ưa khí và pH thấp của axit, sẽ không thuận lợi cho vi khuẩn Clostrium Botulinum phát triển. Tuy nhiên, có thể quá trình chế biến không đảm bảo vệ sinh, ví dụ nguồn nước, hoặc quy trình sản xuất không tuân thủ nghiêm ngặt chống nhiễm khuẩn, hay do quá quá trình lưu thông và phân phối gây ô nhiễm.

Hàng loạt các sản phẩm dễ nhiễm Clostrium Botulinum như nước tương, chế phẩm từ đậu nành, đậu hũ, đậu hũ thối, váng đậu, thậm chí rau củ quả tươi sống cũng bị.

Như vậy, các nguy cơ về an toàn thực phẩm đang hiện hữu khắp mọi nơi, mầm bệnh không biết bạn là ai, nó có thể đến từ chính một nhà sản xuất nổi tiếng, hay ở khâu vận chuyển và tiêu thụ, cũng như quá trình chúng ta chế biến và sử dụng tại nhà. Để tránh xa các mối nguy hiểm tiềm ẩn khác nhau, biện pháp quan trọng nhất là là phải kiểm soát chặt chẽ theo đúng khoa học từ lúc nuôi trồng, thu hoạch, chế biến, vận chuyển, tiêu thụ, cho đến cuối cùng là sử dụng; mọi liên kết từ mặt đất tới bàn ăn phải rất sạch sẽ và khoa học.

Khi ăn phải thực phẩm chứa vi khuẩn Clostridium Botulinum, điều kiện thông khí trong ruột của con người không tốt, độ axit tương đối nhỏ, đó là cơ hội thuận lợi cho vi khuẩn tồn tại, sinh sôi và phát triển gây ngộ độc.

Biểu hiện ngộ độc xuất hiện sau bữa ăn từ 12 - 36 giờ, nhưng cũng có thể kéo dài tới vài ngày, thậm chí là 4 ngày. Thời gian ủ bệnh càng ngắn, độc tố càng nhiều, bệnh càng nặng và nguy cơ tử vong càng cao.

Các triệu chứng ban đầu khi khởi phát bao gồm mệt mỏi, chóng mặt, chán ăn, tiêu chảy, đau bụng, nôn mửa và các triệu chứng viêm dạ dày ruột khác, nhưng lượng độc tố ít thì triệu chứng sẽ biến mất trong vài giờ.

Độc tố của vi khuẩn tiếp tục xâm nhập vào các dây thần kinh sọ ngoại biên. Biểu hiện rõ nhất là tổn thương liên quan đến mắt (nhìn mờ, nhìn đôi, sụp mí, giãn đồng tử, không phản xạ ánh sáng). Biểu hiện các cơ hàm mặt (liệt mặt, rối loạn tiết nước bọt, khô miệng, khó nuốt, nói khó, nói khàn, rối loạn ngôn ngữ).

Nặng hơn nữa, các triệu chứng liên quan yếu và liệt các cơ từ thân trên xuống thân dưới. Đầu tiên là không nhấc đầu lên được. Sau đó không đứng hay ngồi dậy được. Nặng lên có biểu hiện liệt toàn thân, với trương lực cơ toàn thân giảm, tắc ruột cơ năng. Giai đoạn cuối là khó thở, rối loạn nhịp thở, tử vong ở giai đoạn này từ 30%-60% do suy hô hấp.

Bệnh nhân tử vong do ngộ độc Botulinum có điểm rất đặc biệt, là không cần vuốt mắt, bởi trước lúc chết mắt nhắm tịt do liệt cơ, nhưng đầu óc lại hoàn toàn tỉnh táo và nhận biết được hết những gì đang diễn ra xung quanh.

Ngộ độc Botulinum không phải là cá biệt, do vi khuẩn tồn tại tương đối phổ biến, ngộ độc chủ yếu vẫn xảy ra ở thịt bảo quản trong điều kiện thiếu không khí. Tuy nhiên, ngộ độc có thể vô tình xảy ra ở bất cứ thực phẩm nào, bất cứ công ty nào, ngay cả những quốc gia văn minh nhất và tuân thủ an toàn vệ sinh thực phẩm tốt nhất vẫn có thể xảy ra.

Giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm, nghĩa là từ khâu nuôi trồng đến chế biến và vận chuyển, cuối cùng là ăn uống, cần phải thực hành sạch sẽ.

Điều quan trọng nhất là chúng ta hiểu về ngộ độc Botulinum để phòng tránh, biết được những dấu hiệu ngộ độc sau ăn, kịp thời khám bác sĩ để phát hiện và xử trí sớm, thì không có gì đáng ngại và lo lắng.

Bác sĩ Trần Văn Phúc - Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, HN
TIN LIÊN QUAN

Pate Minh Chay có độc tố nguy hiểm – kẽ hở ở khâu hậu kiểm?

Long Vũ |

Pate Minh Chay có độc tố nguy hiểm bán trên thị trường một phần do "kẽ hở" quy định cho phép doanh nghiệp tự công bố chất lượng sản phẩm.

Vụ ngộ độc Pate Minh Chay: Gần 500 khách hàng chưa liên hệ được

Phạm Đông |

Theo Sở Y tế Hà Nội, hiện có gần 500 khách hàng mua Pate Minh Chay chưa thể liên hệ được. Do đó các đơn vị chức năng đang phối hợp truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm.

Ngộ độc Pate Minh Chay, 2 chị em điều trị gần 1 tỉ đồng vẫn chưa khỏi

Kỳ Quan |

Hai chị em ruột ở TP.Tân An, tỉnh Long An bị ngộ độc sau khi ăn Pate Minh Chay phải điều trị suốt hơn 40 ngày qua với chi phí đã lên đến gần 1 tỉ đồng.

Cây xăng đóng cửa: Sở Công thương TPHCM nói chỉ thiếu cục bộ

NGỌC LÊ- THANH CHÂN |

TPHCM - Liên quan đến tình hình xăng dầu trên địa bàn những ngày vừa qua, lãnh đạo Sở Công thương TPHCM khẳng định xăng dầu chỉ thiếu cục bộ.

Cổ phiếu ngân hàng rơi bục đáy, VN-Index giảm tệ nhất thế giới

Đức Mạnh |

Thông tin thêm 4 ngân hàng được nới room tín dụng trong hôm qua vẫn không đủ sức nặng làm thay đổi tâm lý bi quan của nhiều nhà đầu tư. Cổ phiếu ngân hàng rơi tự do, đẩy VN-Index trở thành chỉ số chứng khoán giảm tệ nhất toàn cầu.

Phòng chống rửa tiền, trốn thuế thông qua hoạt động của các hội, quỹ

PHẠM ĐÔNG |

Vụ Tổ chức Phi Chính phủ nhấn mạnh, cần tăng cường giám sát về tài chính hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện để nhằm ngăn chặn các hoạt động rửa tiền, trốn thuế, can thiệp, chi phối của các thế lực thù địch, khủng bố.

TPHCM: Trẻ mầm non muốn uống sữa ở lớp, phụ huynh phải mua của trường loại đắt gấp đôi

HUYÊN NGUYỄN |

Nếu muốn con được uống sữa trong trường học thì phụ huynh trường mầm non Quận ở quận Tân Bình, TPHCM phải chấp nhận mua loại sữa từ nhà trường cung cấp với mức giá khá cao, có khi cao gấp đôi loại thông thường trẻ vẫn sử dụng.

Công nhân mong được chia sẻ gánh nặng tiền điện

Văn Sỹ |

Sóc Trăng - Liên quan đến đề xuất của Bộ Công Thương về việc điều chỉnh tăng giá điện trong thời gian tới, nhiều gia đình công nhân, lao động, nhất là những người thu nhập thấp khá lo lắng. Theo họ, giá điện hiện tại khá cao, nếu phải trả cao hơn nữa sẽ là một áp lực không nhỏ...

Pate Minh Chay có độc tố nguy hiểm – kẽ hở ở khâu hậu kiểm?

Long Vũ |

Pate Minh Chay có độc tố nguy hiểm bán trên thị trường một phần do "kẽ hở" quy định cho phép doanh nghiệp tự công bố chất lượng sản phẩm.

Vụ ngộ độc Pate Minh Chay: Gần 500 khách hàng chưa liên hệ được

Phạm Đông |

Theo Sở Y tế Hà Nội, hiện có gần 500 khách hàng mua Pate Minh Chay chưa thể liên hệ được. Do đó các đơn vị chức năng đang phối hợp truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm.

Ngộ độc Pate Minh Chay, 2 chị em điều trị gần 1 tỉ đồng vẫn chưa khỏi

Kỳ Quan |

Hai chị em ruột ở TP.Tân An, tỉnh Long An bị ngộ độc sau khi ăn Pate Minh Chay phải điều trị suốt hơn 40 ngày qua với chi phí đã lên đến gần 1 tỉ đồng.