Nghịch lý ở đại thuỷ nông Ia Mơr, Gia Lai: Thiết kế vùng tưới nằm trên 4.700ha đất rừng

THANH TUẤN |

Khi xây dựng công trình thủy lợi Ia Mơr, Bộ NNPTNT dự kiến con đập sẽ phát huy hiệu quả trong việc tưới tiêu cho khoảng 12.500ha đất sản xuất nông nghiệp. Ngoài diện tích đất lúa hiện hữu, dự án tính toán sẽ chuyển đổi những vùng đất đang có rừng thành… ruộng lúa, để làm vùng tưới của hồ, di dân tới các khu vực này để ổn định đời sống cho khoảng 1.000 người. Tuy nhiên, tính toán thiết kế trên giấy tờ là vậy, còn thực tế thì khác hẳn.

Không nên phá 4.700ha rừng tự nhiên

Dự kiến vùng tưới để phát huy tối đa công năng của đại thủy nông Ia Mơr là 12.500ha. Tuy nhiên qua thống kê, rà soát, trong số diện tích này có đến 4.700ha đất đang có rừng tự nhiên, cần làm thủ tục chuyển đổi mục đích sang đất nông nghiệp.

Từ khi có thông tin toàn bộ 12.500ha đất rừng của Ia Mơr sẽ được chuyển đổi qua đất nông nghiệp để trồng lúa, mì, nông nghiệp công nghệ cao và hưởng lợi từ nguồn nước lòng hồ, công tác giữ rừng càng khó khăn hơn bao giờ hết. Người dân địa phương lấn đất, chiếm đất, xâm hại rừng liên tục xảy ra. Phá rừng chủ yếu để trồng lúa, trồng mì (sắn) và trồng cỏ chăn nuôi trâu, bò….

Từ năm 2021 đến nay, có ít nhất 5 vụ chống đối người thi hành công vụ do xảy ra tranh chấp đất rừng, ngăn chặn lâm tặc đối với nhân viên bảo vệ rừng của xã.

Để đảm bảo quy hoạch vùng tưới cho hồ thủy lợi Ia Mơr, Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai đã đưa 4.700ha đất có rừng ra ngoài quy hoạch đất Lâm nghiệp, tạo cơ sở cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Ngành chức năng tỉnh Gia Lai rà soát, kiểm kê cho thấy, hệ sinh thái rừng với 4.700ha có nhiều loại cây gỗ vùng nhiệt đới như dầu, cà chít, cẩm liên, bằng lăng... vốn là môi trường sống trước đây của các loài như voi, bò tót, gà lôi…

Thực tế, nhiều khu vực rừng biên giới Ia Mơr hiện đang tái sinh tốt sau mùa mưa, cây cối sinh trưởng, phát triển nhanh. Nhiều diện tích rừng phục hồi, màu xanh đã trải dài dọc theo các cung đường đất đỏ. Theo UBND xã Ia Mơr, mỗi năm có nhiều diện tích đất rừng bị xâm hại, gây biến đổi khí hậu, thời tiết. Nếu giữ được rừng, để rừng phục hồi tái sinh thì càng tốt, tránh được thảm họa thiên tai, mưa lũ khắc nghiệt, dù điều đó cũng đồng nghĩa với áp lực, trách nhiệm giữ rừng càng đè nặng lên vai chính quyền địa phương.

Chịu mất rừng để làm nông nghiệp thì công trình thủy lợi 3.000 tỉ đồng may mắn có vùng tưới như dự kiến, mục tiêu của dự án. Còn nếu giữ rừng thì chắc hẳn số tiền ngân sách nhà nước có nguy cơ tốn kém, lãng phí không cần thiết vì thủy lợi… thiếu vùng tưới và không biết tưới nước vào đâu.   

Chi phí thiết kế vùng tưới dự án: Bất khả thi

Hiện Bộ NNPTNT đang lấy ý kiến tổng hợp để trình lên Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét việc chuyển đổi 4.700ha đất có rừng sang đất sản xuất nông nghiệp, nhằm có vùng tưới nước cho hồ thủy lợi Ia Mơr. Trong kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2020-2025 chưa có vốn bố trí cho việc thiết kế vùng tưới bao gồm: Xây dựng hệ thống kênh mương nội đồng, kênh dẫn, khai hoang đồng ruộng, nơi cư trú cho khoảng 1.000 người dân…

Ông Lưu Trung Nghĩa - Giám đốc Sở NNPTNT tỉnh Gia Lai - cho biết: “Việc rừng tái sinh phát triển, giữ độ che phủ của rừng, ngành nông nghiệp tỉnh vẫn sẽ ủng hộ, bảo vệ. Còn việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng sang đất nông nghiệp lại thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội”.

Nếu đồng ý chuyển đổi thì cần thêm nguồn ngân sách rất lớn để thực hiện trồng lại rừng thay thế. Tính trung bình một hécta rừng tự nhiên chuyển đổi cần khoảng 192 triệu đồng để làm kinh phí trồng rừng thay thế, với 4.700ha rừng thì nhân ra con số cụ thể đã gần 1.000 tỉ đồng. Đó là chưa kể đến chi phí để thiết kế dự án vùng tưới, hỗ trợ di dân tái định cư, kênh mương nội đồng, khai hoang đồng ruộng, cơ sở vật chất…

Thậm chí cho các doanh nghiệp muốn vào thuê đất 50 năm để làm dự án nông nghiệp công nghệ cao cũng khó, vì chi phí, nguồn vốn, giá thuê cao, nhà đầu tư sẽ lỗ. Như vậy, chuyển đổi mục đích đất rừng đã khó khăn bao nhiêu thì công cuộc tính toán thiết kế dự án vùng tưới lại càng bất khả thi bấy nhiêu, vì số tiền cần đầu tư quá lớn. Các điểm di dân tới vùng tưới phải có hệ thống đường sá, điện, trường học, trạm y tế… mỗi người dân nhận trung bình 2ha đất để khai hoang làm ruộng. Nếu bắt tay vào làm thì cần thêm kinh phí hàng nghìn tỉ đồng nữa và lộ trình 10-15 năm sau mới đi vào ổn định.

THANH TUẤN
TIN LIÊN QUAN

Trên 51.800 vụ vi phạm công trình thủy lợi, nhưng tỉ lệ xử lý "bé tí"

Vũ Long |

Trên cả nước hiện có 51.827 vụ vi phạm bảo vệ công trình thủy lợi, nhưng tỉ lệ xử lý rất thấp, cần khẩn trương chấn chỉnh.

Nổ mìn trong công trình thủy lợi bị phạt tới 80 triệu đồng

LƯƠNG HẠNH |

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 03/2022/NĐ-CP ngày 6.1.2022 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều.

Hút cát sát công trình thủy lợi, một cá nhân bị xử phạt gần 200 triệu đồng

An Trịnh |

UBND tỉnh Phú Thọ vừa ra quyết định xử phạt một cá nhân do vi phạm hành chính trong khai thác khoáng sản (cát) trái phép.

Xây sai vị trí, công trình thủy lợi ở Quảng Trị chưa làm xong đã hỏng

HƯNG THƠ |

Nằm trong dự án hệ thống thủy lợi Ba Hồ - Bản Chùa có tổng vốn đầu tư hơn 262 tỉ đồng, trạm bơm Tân Xuân (xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) chưa hoàn thành hiện đã… bị hỏng.

Người dân "đánh đu" tính mạng trên công trình thủy lợi

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Để không phải đi đường vòng, hằng ngày hàng trăm người dân ở bản Nà Púng, phường Thanh Trường, TP. Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên và khu vực lân cận đã chọn cách đi qua những cây cầu máng thuộc công trình Đại thủy nông Nậm Rốm trên 50 năm tuổi đã xuống cấp, hư hỏng.

Giá vàng hôm nay 5.12: Ồ ạt tăng, triển vọng tươi sáng

Khương Duy |

Giá vàng hôm nay 5.12 tăng ở cả hai thị trường trong nước và thế giới. Nhiều chuyên gia đưa ra nhận định tươi sáng về tương lai kim loại quý.

Lonely Planet gợi ý 8 cung đường trekking tuyệt đẹp tại Việt Nam

Quỳnh Nga |

Chuyên trang du lịch nổi tiếng thế giới Lonely Planet gợi ý 8 cung đường trekking ở Việt Nam cho du khách mê du lịch trải nghiệm, khám phá những điều mới mẻ trên hành trình.

Nhà máy xử lý rác trăm tỉ ở Hà Nội dừng hoạt động 3 năm: Lãng phí quá lớn

Trang Thiều - Tuấn Anh |

Theo nhiều người dân sống xung quanh Nhà máy xử lý và chế biến rác Phương Đình (Đan Phượng, Hà Nội), dự án này xây dựng nhưng không nghiên cứu kỹ - nhà máy rác quá gần dân, đầu tư hàng trăm tỉ đồng nhưng liên tục xảy ra sự cố, đã dừng hoạt động đến 3 năm, gây lãng phí vô cùng lớn.

Trên 51.800 vụ vi phạm công trình thủy lợi, nhưng tỉ lệ xử lý "bé tí"

Vũ Long |

Trên cả nước hiện có 51.827 vụ vi phạm bảo vệ công trình thủy lợi, nhưng tỉ lệ xử lý rất thấp, cần khẩn trương chấn chỉnh.

Nổ mìn trong công trình thủy lợi bị phạt tới 80 triệu đồng

LƯƠNG HẠNH |

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 03/2022/NĐ-CP ngày 6.1.2022 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều.

Hút cát sát công trình thủy lợi, một cá nhân bị xử phạt gần 200 triệu đồng

An Trịnh |

UBND tỉnh Phú Thọ vừa ra quyết định xử phạt một cá nhân do vi phạm hành chính trong khai thác khoáng sản (cát) trái phép.

Xây sai vị trí, công trình thủy lợi ở Quảng Trị chưa làm xong đã hỏng

HƯNG THƠ |

Nằm trong dự án hệ thống thủy lợi Ba Hồ - Bản Chùa có tổng vốn đầu tư hơn 262 tỉ đồng, trạm bơm Tân Xuân (xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) chưa hoàn thành hiện đã… bị hỏng.

Người dân "đánh đu" tính mạng trên công trình thủy lợi

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Để không phải đi đường vòng, hằng ngày hàng trăm người dân ở bản Nà Púng, phường Thanh Trường, TP. Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên và khu vực lân cận đã chọn cách đi qua những cây cầu máng thuộc công trình Đại thủy nông Nậm Rốm trên 50 năm tuổi đã xuống cấp, hư hỏng.