Rằm tháng 7 tết Trung nguyên: Quan niệm và lễ nghi

LÝ VIẾT TRƯỜNG |

Ở Việt Nam, tết Rằm tháng 7 có sự đan xen, giao thoa giữa các quan niệm của tín ngưỡng dân gian, cùng với lễ thức của Đạo giáo và Phật giáo. 

Rằm tháng 7 tết Trung nguyên và những quan niệm

Theo tín ngưỡng dân gian, Rằm tháng 7 là tết xá tội vong nhân, nên ngày này người ta làm lễ cúng thí thực cho các vong nhân không nơi nương tựa. Trong quan niệm của Phật giáo, Rằm tháng 7 gắn với lễ Vu Lan báo hiếu, với sự tích về Đại đức Mục Kiền Liên cứu mẹ ra khỏi kiếp ngạ quỷ. Đạo giáo Á Đông tin rằng rằm tháng 7 là tiết Trung nguyên, vào ngày này, các đạo quán lập trai tiếu để tỏ lòng hiếu thuận với bậc sinh thành, cũng nhân đó mà giúp đỡ những vong linh vất vưởng đói khát.

Trong sách Bách khoa thư làng Việt cổ truyền (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành, năm 2021), tác giả Bùi Xuân Đính cho rằng: “Tết Rằm tháng Bảy của người Việt với sự giao thoa giữa các quan niệm tín ngưỡng dân gian với các lễ thức của Phật giáo, Đạo giáo, thể hiện tư tưởng hiếu nghĩa, tính nhân văn rất cao, qua đó góp phần củng cố quan niệm sống từ bi, hướng thiện, nhân văn cho con người. Giáo dục lòng hiếu thảo của con cái với cha mẹ, tưởng nhớ, xót thương những người chết vì chiến trận, bất kể là phía “ta” hay phía “địch”, biết ơn những người hy sinh vì nghĩa lớn”.

Tuy nhiên, hiện nay không ít người đang hiểu sai hoặc nhầm lẫn về ý nghĩa của Rằm tháng 7, từ đó dẫn tới việc lạm dụng đốt vàng mã, tâm lý cúng càng nhiều thì nhận được càng nhiều, nên một số người đốt cả ôtô vàng mã với những đồ cao cấp như tivi, điện thoại, tủ lạnh, nhà lầu, xe hơi và thậm chí cả “ôsin”… Thậm chí ở một số địa phương, việc cúng cô hồn còn bị biến tướng thành tục “cướp lễ”, “giật cô hồn” làm mất đi bản chất của phong tục cổ truyền. Những vấn đề trên không chỉ gây nên sự tốn kém và lãng phí về tiền bạc, gây ô nhiễm môi trường mà còn có nguy cơ làm cho đời sống văn hóa của người Việt bị bóp méo.

Tết Trung nguyên và lễ nghi cúng bái

Theo PGS.TS Bùi Xuân Đính, tết Trung nguyên thể hiện ở việc lập trai đàn chẩn tế, tục lệ này bắt đầu xuất phát từ thời nhà Đường, gắn với việc nhà vua lệnh cho các chùa thiết lễ tụng kinh cầu siêu độ cho tướng sĩ và thường dân đã chết trong các cuộc chiến, đồng thời an ủi gia đình nạn nhân.

Ở ta, tục lệ cầu siêu cho các linh hồn hi sinh vì nước cũng đã được thực hiện từ lâu, sách Đại Nam thực lục có đoạn chép về việc vua Minh Mạng cho lập đàn siêu độ ở chùa Thiên Mụ vào dịp Rằm tháng 7 như sau: “Đạo Phật lấy tế độ làm trọng, là để giúp cho âm phúc được nhờ. Nay ta sai Bộ Lễ sắm sửa lễ vật đến tiết Trung nguyên truyền cho các sư tập họp ở chùa Thiên Mụ lập đàn tràng thuỷ lục 21 ngày để siêu độ vong hồn những quan quân ta đã chết vì việc nước. Phật giáo tuy huyền vi mà chưa chắc đã hiển ứng rõ rệt, nhưng lòng ta tưởng nhớ đến tướng sĩ thì không lúc nào quên. Việc lập đàn chay này cũng là ngụ ý thương xót [của ta]”.

Như vậy ban đầu tục lệ lập trai đàn cầu siêu độ cho tướng sĩ là việc của triều đình, sau này dân chúng bắt chước làm theo, dần trở thành một tập tục trong dân gian, mỗi khi trong nhà có người chết, liền thỉnh chư tăng tụng kinh cầu siêu độ cho người chết được siêu thoát và qua đó cũng cầu an cho người sống được an lạc. Thông qua ngày lễ này, chúng ta thấy rõ sự giao thoa giữa Đạo giáo và Phật giáo.

LÝ VIẾT TRƯỜNG
TIN LIÊN QUAN

Gợi ý cách chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng 7 đầy đủ và chi tiết

Thảo Hương |

Theo quan niệm dân gian, ngày Rằm tháng 7 các gia đình cần chuẩn bị lễ cúng bao gồm: Lễ cúng Phật, lễ cúng gia tiên, lễ cúng cô hồn.

“Thủ phủ” vàng mã tất bật chạy hàng trước Rằm tháng 7

Nguyễn Thúy |

Những ngày này, khắp nơi trong làng Phúc Am (xã Duyên Thái, huyện Thường Tín) đang hối hả sản xuất vàng mã để chuẩn bị phục vụ nhu cầu người tiêu dùng trước dịp lễ Vu Lan (Rằm tháng 7).

3 điều không nên làm trong ngày Rằm tháng 7

Tuấn Đạt |

Một số điều cấm kỵ được các chuyên gia khuyến cáo không nên làm trong tháng 7 Âm lịch hay còn gọi là tháng cô hồn.

Hàng Mã vẫn ế ẩm dù đã chuẩn bị cho Rằm Tháng 7 và dịp Tết Trung Thu

Đình Hiếu - Hà An |

Hà Nội - Hai năm qua vì tình trạng dịch COVID-19, hoạt động kinh doanh tại Hàng Mã khá đìu hiu. Tuy nhiên, năm nay khi dịch COVID lắng xuống, tuyến phố này vẫn đìu hiu, ế ẩm. Nhiều tiểu thương mong mỏi buôn may bán đắt, tấp nập khách mua bán, nhất là trước dịp Lễ Vu Lan (Rằm tháng 7).

Đà Nẵng: Sóng biển vẫn dâng cao, khuyến cáo người dân chưa ra đường

NHÓM PV |

Đà Nẵng - Mưa lớn, gió mạnh và giật liên hồi trong đêm 27 và rạng sáng 28.9 đã khiến Đà Nẵng trở nên hoang tàn xơ xác. Đến trưa nay 28.9, sóng biển vẫn dâng cao, chính quyền khuyến cáo người dân chưa nên ra đường chờ bão số 4 Noru tan hẳn.

Nỗi ám ảnh khi những cảnh nóng trong phim bị phát tán

DIỆU HUYỀN |

Một trong những rủi ro lớn nhất khiến các diễn viên e ngại khi đóng cảnh nóng trên phim trường là cảnh này bị phát tán sai trái.

Đà Nẵng không thiệt hại nhiều sau bão số 4, người dân dọn dẹp đường phố

Thùy Trang |

Đà Nẵng - Sáng 28.9, mặc dù vẫn còn gió, đặc biệt là khu vực ven biển nhưng người dân Đà Nẵng đã bắt tay dọn dẹp nhà cửa, đường phố. Hàng loạt cây xanh ngã đổ, bật gốc, tuy nhiên người dân thở phào vì bão vào êm hơn dự báo, chưa có thiệt hại đáng kể về tài sản.

Đà Nẵng: Mất điện toàn thành phố, cây xanh ngã đổ sau bão số 4

Tường Minh - Nguyễn Linh |

Đà Nẵng - Sáng ngày 28.9, mặc dù không gây thiệt hại về người nhưng bão Noru (bão số 4) đã làm hàng chục cây xanh ngã đổ, bật gốc trên đường, mất điện toàn thành phố.

Gợi ý cách chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng 7 đầy đủ và chi tiết

Thảo Hương |

Theo quan niệm dân gian, ngày Rằm tháng 7 các gia đình cần chuẩn bị lễ cúng bao gồm: Lễ cúng Phật, lễ cúng gia tiên, lễ cúng cô hồn.

“Thủ phủ” vàng mã tất bật chạy hàng trước Rằm tháng 7

Nguyễn Thúy |

Những ngày này, khắp nơi trong làng Phúc Am (xã Duyên Thái, huyện Thường Tín) đang hối hả sản xuất vàng mã để chuẩn bị phục vụ nhu cầu người tiêu dùng trước dịp lễ Vu Lan (Rằm tháng 7).

3 điều không nên làm trong ngày Rằm tháng 7

Tuấn Đạt |

Một số điều cấm kỵ được các chuyên gia khuyến cáo không nên làm trong tháng 7 Âm lịch hay còn gọi là tháng cô hồn.

Hàng Mã vẫn ế ẩm dù đã chuẩn bị cho Rằm Tháng 7 và dịp Tết Trung Thu

Đình Hiếu - Hà An |

Hà Nội - Hai năm qua vì tình trạng dịch COVID-19, hoạt động kinh doanh tại Hàng Mã khá đìu hiu. Tuy nhiên, năm nay khi dịch COVID lắng xuống, tuyến phố này vẫn đìu hiu, ế ẩm. Nhiều tiểu thương mong mỏi buôn may bán đắt, tấp nập khách mua bán, nhất là trước dịp Lễ Vu Lan (Rằm tháng 7).