Lễ hội Hoa Ban Điện Biên từ góc nhìn văn hóa dân tộc Thái

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Lễ hội Hoa Ban Ðiện Biên được tổ chức lần đầu năm 2014. Qua 8 mùa ban nở và 6 lần tổ chức, đến nay Lễ hội Hoa Ban đã trở thành 1 sản phẩm đặc trưng của du lịch Điện Biên

Cho đến nay, Lễ hội Hoa Ban đã dần trở thành “thương hiệu” của du lịch Điện Biên và được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến.

Thế nhưng không nhiều người biết rằng, Lễ hội Hoa Ban đã có nguồn gốc từ xa xưa và mang yếu tố văn hóa tâm linh, tín ngưỡng của dân tộc Thái cùng với một số dân tộc có sự giao thoa với nền văn hóa Thái. Nó không chỉ diễn ra ở mảnh đất Ðiện Biên mà còn hiện diện ở nhiều địa phương thuộc khu vực Tây Bắc như Sơn La, Lai Châu, Yên Bái…

Hoa Ban. Ảnh: Văn Thành Chương
Hoa ban. Ảnh: Văn Thành Chương

Những người già ở Mường Lay, Tuần Giáo (Điện Biên) kể rằng: Lễ hội Hoa Ban xưa còn được gắn với lễ hội Xên Mường hay lễ hội Cầu mùa tổ chức vào dịp tháng 2 âm lịch hàng năm, khi hoa ban bắt đầu nở trắng khắp các sườn đồi. Ðây là dịp để người dân thể hiện tấm lòng tôn kính tri ân với tổ tiên và các vị thần núi, thần sông và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt…

Riêng đối với đồng bào dân tộc Thái, Lễ hội Hoa Ban còn gắn với truyền thuyết về nàng Ban hay “Sự tích hoa ban trắng”. Ðó là một người con gái Thái xinh đẹp, nết na và rất mực thủy chung trong tình yêu đôi lứa. Sau khi trải qua nhiều trắc trở, sóng gió, nàng đã chết trên sườn đồi và hóa thành cây hoa ban trắng tỏa hương thơm ngọt ngào, dịu nhẹ…

Rừng ban cổ thụ thuộc huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên trong những ngày tháng Ba.
Rừng ban cổ thụ thuộc huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên trong những ngày tháng Ba. Ảnh: Văn Thành Chương.

Theo ông Tòng Văn Hân - nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc Thái ở Điện Biên thì Lễ hội Hoa Ban của người Thái thường gắn với lễ Xên Páng (cúng hội vui). Lễ này thường diễn ra vào mùa hoa ban nở và do một thầy mo tổ chức, cả cộng đồng đều được tham gia.

Trong lễ Xên Páng người ta buộc rất nhiều lễ vật là các loạt nông sản lên cây nêu như ngô, lúa, khoai, sắn, rau rừng… trong đó không thể thiết những bông hoa ban được hái về trên các sười đồi.

Lễ hội Hoa Ban xưa được diễn ra trong nhiều ngày, bên cạnh các nghi thức tâm linh và các trò chơi dân gian được tổ chức ở khắp bản làng thì buổi tối là thời gian cho các điệu xòe bên ánh lửa hồng ấm áp. Ðêm cuối cùng của những ngày lễ hội là đêm đặc biệt dành cho các đôi nam nữ tỏ tình yêu nhau, hàn huyên tâm sự đến khi trời sáng. Họ tin rằng, tỏ tình trong đêm hội Hoa Ban thì sẽ có được một tình yêu chung thủy như trong chuyện tình của nàng Ban…

Hình ảnh trong Lễ khai mạc Lễ hội Hoa Ban Điện Biên năm 2019.
Hình ảnh trong Lễ khai mạc Lễ hội Hoa Ban Điện Biên năm 2019.

Ngày nay, Lễ hội Hoa Ban được nâng tầm lên thành sự kiện văn hóa, du lịch. Nó không chỉ là ngày hội của riêng dân tộc Thái mà đã trở thành ngày hội của cộng đồng các dân tộc tỉnh Ðiện Biên. Lễ hội Hoa Ban là sản phẩm du lịch hấp dẫn với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao phong phú, đa dạng và thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và khách du lịch.

Từ khi phục dựng và coi là sản phẩm du lịch đặc trưng, tỉnh Ðiện Biên đã chọn ngày 13.3 dương lịch hàng năm là ngày khai mạc Lễ hội Hoa Ban vì đó cũng chính là ngày quân đội ta nổ phát súng đầu tiên mở màn Chiến dịch Ðiện Biên Phủ vào ngày 13.3.1954. Ðây cũng là thời điểm hoa ban không chỉ nở trắng các sườn đồi, mà ngày nay hoa ban còn nở trắng trên từng con phố...

VĂN THÀNH CHƯƠNG
TIN LIÊN QUAN

Làm rõ trách nhiệm vụ công trình giảm nghèo hơn 5 tỉ đồng bị bỏ hoang

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Ngày 7.3, Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Điện Biên đã thành lập đoàn kiểm tra để làm rõ trách nhiệm vụ “Công trình hơn 5 tỉ bị bỏ hoang ngay sau khi hoàn thành” như Lao Động phản ánh.

Xem xét khởi tố vụ phá rừng tái sinh ở Điện Biên

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Điện Biên - Sáng 7.3, đại diện lãnh đạo Công an TP. Điện Biên Phủ cho biết, hiện cơ quan này đang củng cố hồ sơ để xem xét khởi tố vụ phá rừng tái sinh như Lao Động phản ánh.

Lễ hội Hoa Ban Điện Biên sẽ chỉ còn phần “lễ”

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Khi số ca mắc COVID-19 liên tục ra tăng trong cộng đồng, tỉnh Điện Biên đã quyết định dừng hầu hết các hoạt động chính trong khuôn khổ Lễ hội Hoa Ban năm 2022.

Podcast: Giờ thứ 9 - Mưu tính khôn lường (phần 1)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Lâu nay câu chuyện về người thứ 3, về ngoại tình luôn thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Mặc cho người đời đàm tiếu, người trong cuộc luôn có lý do để bao biện cho các mối quan hệ ngoài chồng, ngoài vợ...

Ninh Bình: Bao giờ mới xử lý xong những công trình vi phạm, xâm hại di sản?

NGUYỄN TRƯỜNG |

Ninh Bình - Hàng loạt công trình xây dựng trái phép trong vùng lõi Di sản thế giới - Quần thể danh thắng Tràng An đã diễn ra từ nhiều năm nay. Các ngành chức năng từ xã đến huyện, thậm chí là UBND tỉnh Ninh Bình đã có văn bản chỉ đạo xử lý nhưng đến nay, những công trình trên vẫn ngang nhiên tồn tại, gây ảnh hưởng tới công tác bảo vệ di sản.

Trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột

Hữu Long |

Cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV.

Kiểm tra quán ăn trong video món hàu nướng có dòi bò lúc nhúc

ĐÌNH TRỌNG |

Bình Dương - Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thuộc Sở Y tế tỉnh Bình Dương đã kiểm tra đột xuất quán án trong video món hàu nướng có dòi còn sống bò lúc nhúc bên trong.

Cả nước ghi nhận hơn 1.500 ca COVID-19 mới, 2 bệnh nhân tử vong

Thùy Linh |

Tối 20.5, Bộ Y tế cho biết từ 16h ngày 19.5 đến 16h ngày 20.5, trên Hệ thống Quốc gia quản lý ca bệnh COVID-19 ghi nhận 1.587 ca nhiễm mới, đều là các ca ghi nhận trong nước giảm 128 ca so với ngày trước đó, tại 51 tỉnh, thành phố (có 1.380 ca trong cộng đồng). Hôm nay ghi nhận 2 ca tử vong.

Làm rõ trách nhiệm vụ công trình giảm nghèo hơn 5 tỉ đồng bị bỏ hoang

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Ngày 7.3, Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Điện Biên đã thành lập đoàn kiểm tra để làm rõ trách nhiệm vụ “Công trình hơn 5 tỉ bị bỏ hoang ngay sau khi hoàn thành” như Lao Động phản ánh.

Xem xét khởi tố vụ phá rừng tái sinh ở Điện Biên

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Điện Biên - Sáng 7.3, đại diện lãnh đạo Công an TP. Điện Biên Phủ cho biết, hiện cơ quan này đang củng cố hồ sơ để xem xét khởi tố vụ phá rừng tái sinh như Lao Động phản ánh.

Lễ hội Hoa Ban Điện Biên sẽ chỉ còn phần “lễ”

VĂN THÀNH CHƯƠNG |

Khi số ca mắc COVID-19 liên tục ra tăng trong cộng đồng, tỉnh Điện Biên đã quyết định dừng hầu hết các hoạt động chính trong khuôn khổ Lễ hội Hoa Ban năm 2022.