Lễ hội biến tướng, giành giật cướp lộc: Sự dung tục ý niệm dân gian

Linh Chi |

Những năm trở lại đây, những hình ảnh hàng nghìn người chen lấn, giẫm đạp nhau để "cướp lộc" đã trở nên quen thuộc tại các lễ hội đầu xuân năm mới. Đây là một hiện tượng đáng buồn, theo T.S Nguyễn Viết Chức - chuyên gia văn hoá, đây là hiện tượng dung tục lễ hội, dung tục ý niệm dân gian. 

Đi lễ hội đầu năm vốn là nét truyền thống từ lâu đời của người Việt với mong muốn bình an, sức khoẻ cho bản thân trong năm mới. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, nét truyền thống này đang dần bị biến tướng khi tại rất nhiều lễ hội diễn ra sự tranh giành, cướp giật, giẫm đạp lên nhau để cướp những vật được cho là may mắn.

Chẳng nói đâu xa, lễ hội cướp phết Hiền Quan (Phú Thọ) diễn ra ngày 13 tháng Giêng hàng năm, khiến nhiều người bàng hoàng trước cảnh tượng hàng trăm thanh niên mình trần lao vào nhau, giẫm đạp để cướp được quả phết may mắn. Những hình ảnh bạo lực khiến nhiều người không khỏi lắc đầu ngao ngán khi lễ hội cầu an, may mắn biến thành cuộc hỗn chiến, giành giật.

Hay như lễ hội khai ấn đền Trần (Nam Định), hội chùa Hương, hội Gióng,... hàng trăm nghìn người dân chen lấn, xô đẩy nhau để dâng lễ, cướp lộc,... Dần dà, người ta quen dần với những cụm từ "cướp lộc", "cướp hoa tre", "cướp phết",... tại các lễ hội đầu năm. 

Hàng trăm thanh niện mình trần lao vào ẩu đả, tranh giành để cướp phết. Ảnh: LĐO.
Hàng trăm thanh niên mình trần lao vào ẩu đả, tranh giành để cướp phết. Ảnh: LĐO.

Nhìn nhận thẳng thắn vấn đề này, T.S Nguyễn Viết Chức - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa-Giáo dục Quốc hội - cho rằng: "Những lễ hội biến tướng là một hiện tượng dung tục lễ hội, dung tục ý niệm dân gian. Ý niệm dân gian trong sáng chứ không hề cướp bóc như vậy.

Trong lễ hội dân gian, "cướp lộc" chỉ là trò diễn dân gian, thể hiện tái hiện lại chứ không phải là cướp bóc, cướp giật. Người ta làm lễ hội không phải để cướp giật. Phản cảm không phải vì cái phết, hoa tre mà chính vì chúng ta ứng xử không đúng với lễ hội, không hiểu lễ hội".

Cũng theo ông, lễ hội dân gian là tín ngưỡng của một bộ phận người và được diễn ra trong không gian của lễ hội nhưng nếu diễn ra không gian khác có thể nó lại thành phản cảm, đặc biệt là cướp phết, cướp hoa tre,... không phải giành giật, tranh cướp. Các trò diễn dân gian có tính chất ước lệ. Tất cả người tham gia lễ hội đều mong muốn niềm hạnh phúc, may mắn cho cả những người khác chứ không phải chỉ nhăm nhăm cướp may mắn cho mình. Đã gọi là "cướp", là hành vi xấu thì sẽ không thể may mắn. 

Liên quan đến việc có nên bỏ những lễ hội phản cảm, T.S Nguyễn Viết Chức khẳng định, lễ hội phản cảm vì người tranh cướp chứ con phết, hoa tre hay bản thân lễ hội không hề phản cảm. Nếu có thay cần phải thay người đi lễ hội chứ không phải thay lễ hội, ông mong rằng mỗi người hãy học hỏi, tìm hiểu cho kĩ khi tham gia lễ hội. Bởi, mỗi người khi tham gia lễ hội nghĩa là đã trở thành một phần của lễ hội đó.

Biển người chen lấn tại lễ khai ấn Đền Trần. Ảnh: T.L.
Biển người chen lấn tại lễ khai ấn Đền Trần. Ảnh: T.L.

"Ít quốc gia có những lễ hội dân gian đặc sắc, mang đậm bản sắc như Việt Nam. Chúng ta nên giữ gìn và phát huy đúng bản sắc của mỗi lễ hội. Phải nhìn nhận rằng, lễ hội không chỉ là tốn kém. Nếu biết khai thác, lễ hội là tài nguyên vô cùng phong phú cho du lịch. Nếu biết ứng xử đúng truyền thống, lễ hội không những đem lại may mắn, niềm vui cho tất cả mọi người mà còn mang lại kinh tế cho đất nước", T.S Nguyễn Viết Chức nói. 

Video: Cảnh chen lấn tại lễ cướp phết Hiền Quan năm 2018:

Linh Chi
TIN LIÊN QUAN

Xử lý hàng chục vụ “cò mồi”, chèo kéo ở lễ hội Chùa Hương

Đ.B |

Dù công tác quản lý an ninh đã được các lực lượng công an, cơ quan chức năng chuẩn bị, tuy nhiên hiện tượng cò mồi, chèo kéo vẫn diễn ra khá nhiều ở lễ hội Chùa Hương (huyện Mỹ Đức, Thành phố Hà Nội) năm nay.

Huy động tối đa lực lượng đảm bảo an ninh trật tự cho lễ hội Yên Tử

ĐÔNG - HUYỀN - QUANG |

Ngày 14.2 (10.1 âm lịch), non thiêng Yên Tử (Quảng Ninh) chính thức khai hội. Đây là lễ hội lớn của cả nước vào đầu xuân, thu hút hàng nghìn người dân tham gia trẩy hội, chiêm bái, lễ phật. Công an TP. Uông Bí đã tập trung tối đa lực lượng chức năng đảm bảo an ninh trật tự cho lễ hội.

Lễ hội thổi xôi đánh thức mọi giác quan của người tham gia

Thành Trung |

Lễ hội xôi diễn ra tại đình Phú Gia, Tây Hồ, Hà Nội đầy màu sắc, được trình bày đẹp mắt cuốn hút người xem và đánh thức mọi giác quan.

Dự án thí điểm làm sạch nước Hồ Tây sau 3 năm hồ vẫn ô nhiễm, mất mỹ quan

MINH HÀ - THÙY DƯƠNG |

Chương trình thí điểm làm sạch một góc Hồ Tây bằng công nghệ Nano-Bioreactor Nhật Bản, rộng khoảng 1000m2 đặt ở một góc hồ phía đường Nguyễn Đình Thi khởi động từ tháng 5.2019. Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân, dự án đã hết thời gian thí điểm nhưng không mang lại hiệu quả, còn gây mất mỹ quan lòng hồ.

Sau 10 năm thí điểm phân loại rác thải, rác hỗn hợp vẫn bủa vây thành phố

Nhóm PV |

Nhìn vào những thùng chứa rác thải mới thấy hiện trạng của việc phân loại rác thải tại nguồn hiện nay. Rác thải hữu cơ như thực phẩm thừa, vỏ hoa quả trộn lẫn với rác thải vô cơ là túi nylon, hộp xốp, thủy tinh vỡ, gốm sứ vỡ... vẫn tràn ngập.

Serbia vs Thụy Sĩ: Dự đoán tỉ số World Cup 2022 bằng công nghệ A.I

Hoàng Minh |

World Cup 2022: Thụy Sĩ hiện đang tạm xếp ở vị trí thứ 2 bảng G và sẽ chắc chắn giành vé vào vòng trong nếu không để thua trước đổi thủ Serbia trong trận đấu đêm nay tại sân 974. Khả năng hòa của trận đấu này có xác suất rất cao, lên tới 27,1%. Xác suất thắng của hai đội khá cân bằng với 37,7% dành cho Serbia và 34,2% dành cho Thụy Sĩ. Đó là những dự đoán về trận đấu giữa Serbia và Thụy Sĩ bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo dựa trên việc phân tích dữ liệu của Báo Lao Động.

Dự báo thời tiết 2.12: Bắc Bộ tiếp tục lạnh sâu, miền núi cao dưới 5 độ C

MINH HÀ |

Dự báo thời tiết 2.12, nhiệt độ miền Bắc và Bắc Trung Bộ tiếp tục giảm sâu, riêng vùng núi cao có nơi dưới 5 độ. Trung Bộ có mưa to đến rất to.

Gần 1.200 công nhân Công ty Tỷ Hùng mất việc từ ngày 1.12: Người về quê, người bám trụ tìm kế sinh nhai

Phương Ngân - Chân Phúc |

Người lựa chọn về quê sinh sống, người quyết bám trụ lại TPHCM để tìm công việc mới lo cho con cái ăn học - đó là lựa chọn của những công nhân tại Công ty TNHH Tỷ Hùng, quận Bình Tân, TPHCM, sau khi công ty chấm dứt hợp đồng lao động.

Xử lý hàng chục vụ “cò mồi”, chèo kéo ở lễ hội Chùa Hương

Đ.B |

Dù công tác quản lý an ninh đã được các lực lượng công an, cơ quan chức năng chuẩn bị, tuy nhiên hiện tượng cò mồi, chèo kéo vẫn diễn ra khá nhiều ở lễ hội Chùa Hương (huyện Mỹ Đức, Thành phố Hà Nội) năm nay.

Huy động tối đa lực lượng đảm bảo an ninh trật tự cho lễ hội Yên Tử

ĐÔNG - HUYỀN - QUANG |

Ngày 14.2 (10.1 âm lịch), non thiêng Yên Tử (Quảng Ninh) chính thức khai hội. Đây là lễ hội lớn của cả nước vào đầu xuân, thu hút hàng nghìn người dân tham gia trẩy hội, chiêm bái, lễ phật. Công an TP. Uông Bí đã tập trung tối đa lực lượng chức năng đảm bảo an ninh trật tự cho lễ hội.

Lễ hội thổi xôi đánh thức mọi giác quan của người tham gia

Thành Trung |

Lễ hội xôi diễn ra tại đình Phú Gia, Tây Hồ, Hà Nội đầy màu sắc, được trình bày đẹp mắt cuốn hút người xem và đánh thức mọi giác quan.