Thú chơi quay của người Mông Tây Bắc

Văn Đức |

Yên Bái - Đánh quay là một trong những trò chơi dân gian rất phổ biến trong những ngày hội cũng như dịp Tết đến xuân về của đồng bào Mông Tây Bắc.

Đến với các bản làng đồng bào Mông vùng cao Tây Bắc xuân này, chúng ta sẽ được hòa mình vào các trò chơi dân gian truyền thống, phần không thể thiếu trong các lễ hội của đồng bào.

Trao đổi với PV, ông Sùng A Chư, ở bản Háng Cháng Lừ, xã Khao Mang, cho biết: “Đây là trò chơi truyền thống của người Mông, chủ yếu chỉ chơi trong mấy ngày Tết với mục đích để giải trí cho vui và giao lưu tình cảm. Sau cuộc đấu, ai thua ai thắng cũng đều vui. Nếu là trẻ con thì được phát kẹo, còn người lớn thì vào nhà nhau uống chén rượu xuân”.

Muốn làm được con quay cứng, chắc thì người chơi phải đi vào rừng sâu tìm các loại cây chắc để đẽo.
Muốn làm được con quay cứng, chắc, người chơi phải đi vào rừng sâu tìm các loại cây chắc để đẽo.

Theo tiếng Mông, đánh quay là Tầu tù lu. Tù lu (con quay - chiếc cù) được làm từ sừng súc vật hoặc từ những loại gỗ cứng như sồi, lim, nghiến hay gốc sơn tra... có đường kính từ 7 - 10cm.

Con quay của người Mông được làm từ loại gỗ cứng, đẽo tròn, đầu dưới thu nhỏ dần thành nhọn, đầu trên như quả chanh cắt lát hay dạng bán cầu, để làm thành sản phẩm phù hợp với tay người chơi con quay trải qua khá nhiều công đoạn quan trọng, mất khoảng từ 40 - 60 phút để hoàn thành.

Ông Sùng A Chư cho biết thêm, ngoài kỹ thuật làm quay, dây quay cũng rất quan trọng, cần phải dùng dây mềm như vải, dây sợi bông, dây sợi gai, dây sợi đay… (riêng dây quấn của người Mông có buộc thêm một đoạn cây cứng có đường kính khoảng 1,5cm, dài 35 - 40cm).    

Để hoàn thành một con quay cần thời gian từ 40 - 60 phút.
Để hoàn thành một con quay cần thời gian từ 40 - 60 phút.

Để chơi quay, người chơi thường chọn những bãi đất rộng, phía đối diện có taluy cao nhằm tránh cho con quay khi chơi văng xuống núi và đảm bảo không gây thương tích cho người chơi.

Thông thường, chơi quay là một trò chơi tập thể, phân ra làm hai nhóm, mỗi nhóm từ 1 đến 2 người cũng có thể đến chục người mỗi bên.

Trước khi vào cuộc chơi, hai bên lựa chọn 1 người cùng thi văng mạnh con quay của mình xuống đất để chọn bên thắng bên thua; bên thua là bên con quay dừng trước của đối phương.

Việc lựa chọn dây quay cũng rất quan trọng trong trò chơi này.
Việc lựa chọn dây quay cũng rất quan trọng trong trò chơi này.

Khi đó, bên thua sẽ phải thả quay ra khoảng trống trước mặt để làm mồi. Khi con quay mồi đang nhảy nhót, quay vù vù thì bên thắng vung tay lên bổ xuống giáng mạnh vào con quay mồi, nếu con nào dừng trước thì con đó thua, lần lượt như vậy cho hết số người trong nhóm.

Trao đổi với PV, anh Giàng A Lù (một người tham gia chơi) chia sẻ: "Thắng thua không quan trọng, chủ yếu là mọi người cùng vui vẻ để chuẩn bị quay lại công việc".

Vào những ngày Tết hay các dịp hội hè, ở các xã vùng cao của huyện Trạm Tấu, Mù Cang Chải vẫn thường tổ chức chơi quay giữa các thôn với nhau để giao lưu giữa các thế hệ, vừa là dịp vui chơi, vừa là cơ hội để gặp gỡ, chúc tết.

Đồng bào vùng cao Tây Bắc thường chọn thú chơi quay mỗi dịp tết đến, xuân về.
Đồng bào vùng cao Tây Bắc thường chọn thú chơi quay mỗi dịp tết đến, xuân về.

Thêm vào đó, người chơi nhận được sự cổ vũ rất nhiệt tình của mọi người, đặc biệt là các thiếu nữ Mông đứng xem bên ngoài. Không ít thiếu nữ đã chọn được bạn tình cho mình là những người chiến thắng, trong số ấy đã nhiều đôi thành vợ, thành chồng sống hạnh phúc bên nhau trên các triền núi cao của miền sơn cước.

Văn Đức
TIN LIÊN QUAN

Đầu năm lợp nhà lá cọ, nét riêng độc đáo của vùng cao Tây Bắc

Trần Trọng |

Lào Cai - Nhà mái lá cọ ở Tây Bắc là kiến trúc đã có từ lâu đời, hình thức xây dựng này thu hút lượng lớn du khách thích khám phá và trải nghiệm thực tế.

Độc đáo điệu múa xòe của người Thái ở cao Tây Bắc

Minh Nguyễn |

Sơn La - Múa xòe là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của dân tộc Thái vùng Tây Bắc. Đây là kết quả sáng tạo nghệ thuật từ đời sống văn hóa tinh thần. 

Làn sóng sa thải gia tăng ở các tập đoàn công nghệ Đông Nam Á

Diễm Quỳnh |

Nhiều tập đoàn công nghệ ở Đông Nam Á đang thực hiện sa thải nhân sự trên diện rộng trong bối cảnh môi trường kinh doanh đầy khó khăn. 

Đơn thuốc bất thường tại BVĐK Hà Đông: Bảo hiểm từ chối thanh toán

Nhóm Phóng viên |

Tiếp theo loạt bài điều tra của Báo Lao Động về những đơn thuốc bất thường tại Khoa Phụ sản- Bệnh viện đa khoa Hà Đông (Hà Nội), nhiều sản phụ từng sinh nở tại đây đã lên tiếng khẳng định những gì Báo Lao Động phản ánh chính là những gì họ đã trải qua.

Chủ tịch Hà Nội: Dự án chậm do hăng say chiến thắng, không cân nhắc kỹ thành ra thất hứa

PHẠM ĐÔNG |

Hà Nội - Với các dự án chậm tiến độ, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh cho rằng trong khi "hăng say chiến thắng", Ủy ban đăng ký mốc thời gian thể hiện "niềm tin tất thắng" trước đồng bào Thủ đô rồi hứa nhưng không cân nhắc kỹ. Trong đó, nhiều việc nằm ngoài tầm kiểm soát, thành ra thất hứa với dân.

Cháy lớn tại trung tâm mua sắm ở thủ đô Nga

Khánh Minh |

Ít nhất một người chết trong vụ cháy trung tâm mua sắm ở ngoại ô Mátxcơva, Nga sáng 9.12.

Mức chi phí khổng lồ phải bỏ ra cho chuyến du lịch đến Mặt trăng

Chí Long |

Tỉ phú người Nhật Yusaku Maezawa quyết định mời 8 nghệ sĩ bay cùng mình trong chuyến du lịch đến Mặt trăng kéo dài 6 ngày. Mức chi phí mà ông bỏ ra cho hành trình đặc biệt này không hề rẻ.

Quảng Ninh hỗ trợ 100% tiền đóng bảo hiểm cho giáo viên mầm non tư thục

Nguyễn Hùng |

Quảng Ninh - Quảng Ninh sẽ dành hơn 130 tỉ đồng trong giai đoạn trước mắt để hỗ trợ các cơ sở giáo dục mầm non tư thục, dân lập trên toàn tỉnh. Trong đó, đối với cơ sở giáo dục mầm non tư thục ở địa bàn có các KCN mà có 30% học sinh là con em công nhân, lao động ở các KCN theo học sẽ được ưu tiên đặc biệt.

Đầu năm lợp nhà lá cọ, nét riêng độc đáo của vùng cao Tây Bắc

Trần Trọng |

Lào Cai - Nhà mái lá cọ ở Tây Bắc là kiến trúc đã có từ lâu đời, hình thức xây dựng này thu hút lượng lớn du khách thích khám phá và trải nghiệm thực tế.

Độc đáo điệu múa xòe của người Thái ở cao Tây Bắc

Minh Nguyễn |

Sơn La - Múa xòe là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của dân tộc Thái vùng Tây Bắc. Đây là kết quả sáng tạo nghệ thuật từ đời sống văn hóa tinh thần.