Chuyện nhặt ở Khu di tích Nguyễn Du

PHẠM ĐƯƠNG |

Năm 2009, chúng tôi có chuyến đi Nghệ An thăm gia đình một người Ca Dong, quê huyện Sơn Tây (Quảng Ngãi), đi tập kết lấy vợ tại Nghệ An và hy sinh thời còn chiến tranh chống Mỹ. Trên đường ra xứ Nghệ, chúng tôi lên lịch trình là sẽ viếng mộ đại thi hào Nguyễn Du. Cứ tưởng cụ quê Hà Tĩnh thì từ TP.Hà Tĩnh đến mộ cụ sẽ gần hơn là đi từ Nghệ An. Hóa ra không phải vậy. 

Từ Vinh, theo quốc lộ 1A, qua cầu Bến Thủy - cây cầu bắc qua sông Lam, nối tỉnh Nghệ An với Hà Tĩnh, là đặt chân lên địa phận thị trấn Xuân An, huyện Nghi Xuân. Tiếp tục đi theo quốc lộ 8B khoảng 4km nữa là đến Khu lưu niệm cụ Nguyễn Du. Khu lưu niệm khá giản dị chứ không “hoành tráng” như trong suy nghĩ của tôi. Còn nhớ năm 1982, lúc tôi còn học ở Huế, trên báo chí hồi đó có xôn xao về bài thơ của nhà thơ Vương Trọng, một người con xứ Nghệ. Bài thơ có đoạn:

“Hút tầm chẳng cánh hoa lê

Bạch đàn đôi ngọn gió về nỉ non

Xạc xào lá cỏ héo hon

Bàn chân cát bụi, lối mòn nhỏ nhoi

Lặng im bên nấm mộ rồi

Chưa tin mình đã đến nơi mình tìm”.

Nghĩa là mộ cụ Nguyễn Du chẳng khác gì mộ Đạm Tiên, một nhân vật trong Truyện Kiều, cũng “Sè sè nấm đất bên đàng”. Nghe đâu sau khi bài thơ đó xuất hiện trên báo, tỉnh Nghệ Tĩnh bấy giờ bắt đầu “quan tâm” hơn. Và khu lưu niệm, gồm nhà thờ, tượng đài và mộ, được như bây giờ, một phần là “nhờ” vào bài thơ thống thiết đó của Vương Trọng.

Hàng ngày, du khách đến cắm hoa và rót rượu trên mộ Nguyễn Du. Ảnh: Trần Đăng.
Hàng ngày, du khách đến cắm hoa và rót rượu trên mộ Nguyễn Du. Ảnh: Trần Đăng.

Mộ cụ Nguyễn Tiên Điền hôm nay dập dìu du khách. Rất nhiều người đến viếng cụ Nguyễn đều mua một bó nhang và… một xị rượu. Nhang thì thắp lên bệ thờ, còn rượu thì tưới lên mộ. Không biết, sinh thời tửu lượng cụ Nguyễn tới đâu, chứ với cái đà “tưới rượu” như tôi đã chứng kiến, chắc rằng tác giả Truyện Kiều lừng danh chẳng bao giờ “tỉnh” được!

Thơ Nguyễn Du hay như thế nào, người ta nói cả rồi. Thân phận của bậc tài hoa nhưng đói rách như thế nào suốt một thời tao loạn, sử sách đã nói cả rồi. Ở đây, tôi muốn kể về cái cách phát hành Truyện Kiều đến với độc giả, mà cụ thể là du khách đến viếng Khu di tích Nguyễn Du. Những người làm công việc “phát hành” này không phải là nhân viên của các nhà xuất bản mà là cán bộ của Khu di tích.

Tại gian tiếp khách, có mấy cô nhân viên khá xinh xắn, nói giọng “trọ trẹ” nhưng khá dễ nghe. Ai đến phòng khách này cũng được mấy cô nhân viên giới thiệu sơ qua về thân thế, sự nghiệp Nguyễn Du, đặc biệt là Truyện Kiều. Tôi chắc rằng, có đến hàng chục triệu dân Việt, mỗi người ít nhất là thuộc vài ba câu trong Truyện Kiều. Thế nhưng, để cho du khách “vỡ lòng” rồi bị cuốn hút vào Kiều thì chỉ có các cô nhân viên này làm được mà thôi. Đầu tiên là các cô này giới thiệu sơ qua về Truyện Kiều, sau đó lái dần sang chuyện “bói Kiều”.

Nói đoạn cô “bày” cho khách cách “bói”. Đầu tiên là khách chắp tay trước quyển sách Truyện Kiều, miệng lầm rầm: “Lạy ông Từ Hải, lạy vãi Giác Duyên…” (đây là những nhân vật trong Truyện Kiều), sau đó khách lật một trang bất kỳ nào, nói tôi chọn hai câu, từ dưới lên, trang 20 chẳng hạn. Nếu hai câu đó là “Người lên ngựa, kẻ chia bào, Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san” thì vị khách ấy sẽ được cô nhân viên bói Kiều phán: “Bạn sắp chia tay với người mình yêu quý rồi”.

Nếu người bói Kiều ấy là cô gái đang yêu, nghe câu đó là giật thột ngay. Hai câu trên chỉ cảnh chia tay của Thúc Sinh với Kiều để về thăm vợ cả Hoạn Thư. Cô gái nào mà lại không lo lắng khi phải “chia tay” người mình yêu, nhất là người ấy lại về thăm vợ cả. Anh ta “đánh bắt xa bờ” nhưng lâu nay giấu nhẹm… Còn nếu khách bói Kiều là người lớn tuổi thì cô nhân viên ấy sẽ phán kiểu khác.

Chẳng hạn: “Cô/chú chắc là có người thân sắp phải đi làm ăn xa, hoặc đi xuất cảnh? Buồn một chút nhưng mà … đẹp thôi cô/chú(?)”. Đại để là cô bói Kiều ấy vừa phán vừa nhìn khuôn mặt của khách để “nói dựa” theo “tâm trạng” thay đổi trên khuôn mặt kia. Thế nào cũng “trúng” một chút! Tóm lại là dù khách có bói trúng câu gì trong Truyện Kiều đi nữa thì người “bình” (tức cô nhân viên) cũng phán một câu “mát ruột”, ít nhất thì cô ấy cũng làm cho vị khách không phải quá lo lắng, dù là bói trúng câu này: “Có ba trăm lạng việc này mới xong!”. Đoàn chúng tôi hôm đó, có vị mê đến nỗi “bói” liên tù tì, đến khi gặp câu “tốt” thì mới dừng cuộc chơi. 

Dưới tượng Nguyễn Du. Ảnh: Trần Đăng.
Dưới tượng Nguyễn Du. Ảnh: Trần Đăng.

Nhưng đây mới là điều tôi muốn kể. Sau khi bói xong, khách rút tiền ra để “bồi dưỡng” nhưng liền bị từ chối ngay: “Ấy chết, các cô chú anh chị đừng làm thế, cụ Nguyễn sẽ rất buồn. Truyện Kiều là tác phẩm văn học rất linh thiêng nên không có chỗ cho chuyện ấy (ý nói chuyện “bồi dưỡng”). Nếu các anh chị cô chú muốn về tự bói cho mình thì nên mua một quyển. Em sẽ bày cho cách bói, câu niệm…”.

Thế là “quý khách” ai cũng móc ra 40.000đ để mua một quyển Kiều về nhà “tự bói”. Quyển Kiều đó, với số lượng in hàng chục vạn bản, giá thành không quá 5.000đ. Mỗi ngày tại quày này bán ít nhất cũng được 50 quyển! Không ở đâu mà phát hành tốt Truyện Kiều như ở Khu lưu niệm này. Nhưng nếu không có sáng kiến “bói Kiều” khá hấp dẫn như thế thì cũng rất khó bán được Truyện Kiều.

Tôi cũng mua một quyển, về nhà cũng “niệm” rồi lật một trang, đọc đúng câu này: “Liệu mà cao chạy xa bay/ Ái ân ta có ngần này mà thôi”. Nghĩ mãi mà vẫn “nghiệm” không ra cho mình, ý câu trên là nghĩa làm sao với mình? Không lẽ tại đón xe đò ra lại Khu lưu niệm nhờ cô em xinh đẹp kia “giải mã”? 

PHẠM ĐƯƠNG
TIN LIÊN QUAN

Mối tình đầu của Nguyễn Du

Hoàng Khôi |

Khung cảnh đồng bãi vùng ven mùa này có phần xơ xác vì người dân vừa thu hoạch xong vụ ngô, chưa kịp nhổ gốc, dọn cây. Cả những bãi dâu mướt xanh như dịp cuối xuân đầu hạ thường niên bây giờ cũng đã được tận thu để người ta chặt cành ươm trồng vụ mới. Nguyễn Du khoác một tay nải nhẹ, bên trong chỉ có một bộ quần áo và thứ quý giá nhất là một thanh kiếm ngắn, đang vừa đi vừa tìm nhận lại những dấu ấn quen thuộc mà mấy năm xa cách.

Ra mắt ấn bản mới Truyện Kiều và Lục Vân Tiên

M.T |

Truyện Kiều (Nguyễn Du) và Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu) vừa được Đông A in lại với diện mạo hoàn toàn mới: Khổ lớn, bìa cứng, in màu toàn bộ trên giấy đẹp, đặc biệt mỗi quyển đều có tranh minh họa vẽ tay hoàn toàn do các họa sĩ đương đại Việt Nam thực hiện.

Hà Nội chi 100 tỉ đồng quy hoạch Khu di tích Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long

T.G |

UBND TP.Hà Nội đã phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công, dự toán và bổ sung một số hạng mục dự án: Chỉnh trang mặt bằng do Bộ Quốc phòng và hai hộ gia đình lão thành cách mạng bàn giao thuộc khu di tích Hoàng Thành Thăng Long (giai đoạn 1).

Huấn luyện viên Hà Nội từ chối nói về Quang Hải sau trận thua Đà Nẵng

AN NGUYÊN |

Huấn luyện viên Chun Jae Ho cho biết, trận thua trước Đà Nẵng sẽ không làm Hà Nội FC thay đổi mục tiêu hướng đến ngôi vô địch tại Night Wolf V.league 2022. 

Tô Văn Vũ toả sáng giúp Bình Dương áp sát ngôi đầu V.League 2022

Thanh Vũ |

Chiến thắng bằng bàn duy nhất của Tô Văn Vũ ghi vào lưới đội Nam Định giúp Bình Dương leo lên vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng  Night Wolf V.League 2022, qua đó gây áp lực lên đội đầu bảng Hải Phòng. 

PODCAST: Giờ thứ 9 - Ước muốn có một tình yêu (Phần 2)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9 -  Rất rất nhiều những mối tình phải trải qua biết bao trở ngại, chông gai, vấp váp. Có người không đủ can đảm, không đủ kiên cường, không đủ niềm tin nên đã đánh mất tình yêu của mình. Để rồi sau đó, họ mãi mãi không bao giờ có được một mối tình thực sự nữa. Rồi sau đó họ lại ao ước được làm lại. Nhưng tất cả đã quá muộn. 

Bản tin dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 4.7

Phương Anh - Thảo Anh |

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 4.7, Bắc Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Thời gian có nhiệt độ trên 35 độ C từ 11-16 giờ.

California: Biển thể BA.4, BA.5 làm COVID-19 thêm nghiêm trọng

Bảo Trân |

Sự thống trị của hai biến thể phụ Omicron BA.4 và BA.5 đang kéo dài làn sóng lây nhiễm COVID-19 ở California (Mỹ) và làm dấy lên lo ngại cho tình hình dịch bệnh nơi đây.  

Mối tình đầu của Nguyễn Du

Hoàng Khôi |

Khung cảnh đồng bãi vùng ven mùa này có phần xơ xác vì người dân vừa thu hoạch xong vụ ngô, chưa kịp nhổ gốc, dọn cây. Cả những bãi dâu mướt xanh như dịp cuối xuân đầu hạ thường niên bây giờ cũng đã được tận thu để người ta chặt cành ươm trồng vụ mới. Nguyễn Du khoác một tay nải nhẹ, bên trong chỉ có một bộ quần áo và thứ quý giá nhất là một thanh kiếm ngắn, đang vừa đi vừa tìm nhận lại những dấu ấn quen thuộc mà mấy năm xa cách.

Ra mắt ấn bản mới Truyện Kiều và Lục Vân Tiên

M.T |

Truyện Kiều (Nguyễn Du) và Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu) vừa được Đông A in lại với diện mạo hoàn toàn mới: Khổ lớn, bìa cứng, in màu toàn bộ trên giấy đẹp, đặc biệt mỗi quyển đều có tranh minh họa vẽ tay hoàn toàn do các họa sĩ đương đại Việt Nam thực hiện.

Hà Nội chi 100 tỉ đồng quy hoạch Khu di tích Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long

T.G |

UBND TP.Hà Nội đã phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công, dự toán và bổ sung một số hạng mục dự án: Chỉnh trang mặt bằng do Bộ Quốc phòng và hai hộ gia đình lão thành cách mạng bàn giao thuộc khu di tích Hoàng Thành Thăng Long (giai đoạn 1).