“Báu vật nhân văn sống” của bài chòi miền Trung

ĐÌNH PHÙNG |

“Rủ nhau đi đánh bài chòi/ Để con nó khóc cho lòi rốn ra…”, cùng với chiếc song loan trên tay gõ nhịp, cụ Đào tuôn vanh vách từng câu chữ bài chòi. Năm nay, cụ Đào đã 93 tuổi và được các nhà nghiên cứu đánh giá là “báu vật nhân văn sống” của bài chòi miền Trung.

Ngay từ nhỏ, cụ Lê Thị Đào (ở thôn Mỹ Thạnh, xã Nhơn Phúc, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định) đã được trời ban cho cái chất giọng thanh thoát. Khi lên 10 tuổi, cụ đã học lỏm các chị các anh trong làng về hô bài chòi.

Năm 14 tuổi, cụ trở thành đào nhứt (đào chánh), bôn ba khắp nơi cùng những gánh bài chòi với nghệ danh Minh Trạng.

Những năm 90 của thế kỷ trước, cụ Đào gia nhập CLB bài chòi cổ dân gian Bình Định do cố nghệ sĩ ưu tú Phan Ngạn làm chủ nhiệm. Đến năm 80 tuổi, cụ mới chính thức giải nghệ nhưng nỗi nhớ nghề vẫn đau đáu. Trong suốt quãng thời gian theo đuổi nghệ thuật bài chòi, cụ đã có công không ít trong việc truyền lửa nghề cho những thế hệ hậu bối.

Theo các nhà nghiên cứu, cụ Đào là “hạt ngọc” của bài chòi cổ theo phương thức dân gian. Cụ nắm giữ và tích tụ những tinh hoa của loại hình nghệ thuật này. Hiện nay, cụ là nguồn tư liệu quý để khai thác, phục vụ bảo tồn bài chòi.

PGS.TS Đặng Hoành Loan - nguyên Phó Viện trưởng Viện Âm nhạc, người chủ trì đợt điền dã, sưu tầm tư liệu về bài chòi dân gian Bình Định - từng nhận xét: “Những tâm tình, tài năng của cụ Đào khiến tôi xúc động, ấn tượng về lòng yêu nghề của một nghệ sĩ đích thực và cao cấp lắm! Những nghệ nhân như cụ Đào thực sự là “báu vật nhân văn sống” mà tỉnh Bình Định cần có thái độ ứng xử hợp lí, như tạo điều kiện truyền dạy thường xuyên cho lớp trẻ vì quỹ thời gian của cụ không còn bao nhiêu”.

Một đời hô hát bài chòi, cụ Đào vui mừng khi biết bài chòi được thế giới vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Cụ bảo, chưa từng nghĩ có ngày bài chòi vươn ra khỏi làng quê, được thế giới biết đến, vinh danh như hôm nay. Đã có lần cụ nghĩ dù có luyến tiếc đến đâu thì cũng phải chấp nhận thực tế theo thời gian loại hình nghệ thuật này sẽ vĩnh viễn mất đi.

“Nhưng thực tế, mấy năm ròng, hội đánh bài chòi mở khắp nơi trong tỉnh rồi ra tới Hà Nội, vào tận TPHCM biểu diễn; hiệu trẻ, nghệ nhân trẻ ngày một nhiều thêm. Tôi mừng đến ứa nước mắt khi bài chòi được vinh danh”, người nghệ nhân già bộc bạch.

Năm 2007, cụ Đào được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phong tặng Danh hiệu Nghệ nhân dân gian và trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Văn nghệ dân gian.

Cuối năm 2015, cụ được Chủ tịch Nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú vì đã có cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của dân tộc, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.  

ĐÌNH PHÙNG
TIN LIÊN QUAN

Hội An sắm kiệu "cõng" bằng di sản UNESCO cho bài chòi

D.H |

Tối 8.5, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam và thành phố Hội An tổ chức Lễ đón bằng công nhận nghệ thuật Bài Chòi tại Quảng Nam là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại. 

Bài chòi Trung Bộ đón bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại

Xuân Nhàn |

Tối 5.5, tại Quy Nhơn (Bình Định), Bộ VHTTDL, UBND 9 tỉnh miền Trung (từ Quảng Bình đến Khánh Hòa) đã tổ chức lễ đón bằng công nhận Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tham dự có Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam.

Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam trở thành Di sản văn hóa phi vật thể thế giới

Đào Bích |

Hôm nay 7.12, tại phiên họp Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, di sản nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được tổ chức này ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Cá trắm đen khổng lồ dính lưới trên hồ Thác Bà

Văn Đức |

Yên Bái – Con cá trắm đen nặng gần 53kg trên hồ Thác Bà, huyện Yên Bình mới được người dân giăng lưới, đánh bắt.

Gỡ rối dự án đất vàng Nha Trang không hợp quy hoạch đất quốc phòng

Hữu Long |

Khánh Hòa - Đất quốc phòng ở trung tâm TP.Nha Trang được xây dựng các công trình dịch vụ, khách sạn, nhà hàng, showroom ôtô... không có quy hoạch phân khu. Đáng nói, nhiều dự án đất quốc phòng liên doanh với các doanh nghiệp bên ngoài quân đội vẫn chưa phê duyệt chủ trương đầu tư, chưa được chấp thuận thủ tục xây dựng…

Khởi tố thêm 1 đối tượng tại “Tịnh thất Bồng Lai”

An Long |

Long An - Liên quan đến vụ việc ở “Tịnh thất Bồng Lai”, trưa ngày 27.5, Cơ quan an ninh điều tra Công an tỉnh Long An cho biết, đã ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam thêm 1 đối tượng là Lê Thanh Nhị Nguyên (24 tuổi).

Khởi tố Giám đốc CDC Đắk Lắk do liên quan đến việc mua kit test Cty Việt Á

BẢO TRUNG |

Đắk Lắk - Ngày 27.5, cơ quan chức năng có thẩm quyền tỉnh Đắk Lắk đã phê chuẩn các quyết định khởi tố bị can đối với ông Trịnh Quang Trí - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk và một số thuộc cấp do sai phạm trong việc mua sắm kit test COVID-19 của Công ty Việt Á.

Đề nghị mở rộng đối tượng được trao tặng danh hiệu NSƯT, NSND

NHÓM PV |

Các đại biểu Quốc hội đề nghị không phân biệt nghệ sĩ sáng tác và nghệ sĩ biểu diễn trong xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú” và cần xét phong tặng nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú đối với kiến trúc sư, nhiếp ảnh gia, soạn giả sân khấu

Hội An sắm kiệu "cõng" bằng di sản UNESCO cho bài chòi

D.H |

Tối 8.5, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam và thành phố Hội An tổ chức Lễ đón bằng công nhận nghệ thuật Bài Chòi tại Quảng Nam là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại. 

Bài chòi Trung Bộ đón bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại

Xuân Nhàn |

Tối 5.5, tại Quy Nhơn (Bình Định), Bộ VHTTDL, UBND 9 tỉnh miền Trung (từ Quảng Bình đến Khánh Hòa) đã tổ chức lễ đón bằng công nhận Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tham dự có Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam.

Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam trở thành Di sản văn hóa phi vật thể thế giới

Đào Bích |

Hôm nay 7.12, tại phiên họp Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, di sản nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được tổ chức này ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.