Chương mới kinh ngạc về tổ tiên loài người trong năm 2021

Song Minh |

Câu chuyện về tổ tiên loài người - chúng ta đến từ đâu và chúng ta phát triển như thế nào - có một chương mới trong năm 2021 với những phát hiện kinh ngạc.

Nhờ phát hiện hóa thạch mới và phân tích ADN cổ đại được lưu giữ trong răng, xương và bụi bẩn trong hang động, các nhà khoa học đã khám phá những bằng chứng đáng kinh ngạc về tổ tiên người tinh khôn Homo sapiens của chúng ta, và những loài người khác tồn tại trước đây.

CNN điểm lại 6 trong số những khám phá mang tính đột phá nhất trong năm 2021 về thời tiền sử của loài người.

Những người Mỹ đầu tiên

Những dấu chân được tạo ra trên đất bùn ở rìa một vùng đất ngập nước, ở khu vực bây giờ là New Mexico, trông giống như chúng vừa được tạo ra ngày hôm qua.

Ảnh: Đại học Bournemouth
Những dấu chân được cho là của trẻ em. Ảnh: Đại học Bournemouth

Nhưng không phải như vậy. Việc phát hiện ra rằng các dấu chân được ép vào lòng đất từ ​​21.000 đến 23.000 năm trước đã đẩy lùi đáng kể lịch sử loài người ở Châu Mỹ - lục địa cuối cùng được con người định cư.

Cho đến gần đây, quan điểm phổ biến là con người đã mạo hiểm đến Bắc Mỹ từ Châu Á qua Beringia - cây cầu trên đất liền từng nối hai lục địa - vào cuối kỷ băng hà khoảng 13.000 năm trước.

Các dấu chân, được cho là của trẻ em, xuất hiện vào thời điểm mà nhiều nhà khoa học cho rằng các tảng băng khổng lồ đã chặn đường con người vào Bắc Mỹ, cho thấy con người đã ở đó sớm hơn.

Người Rồng

Được mô tả là phát hiện hóa thạch quan trọng nhất trong 50 năm, một hộp sọ, được giấu dưới đáy giếng ở đông bắc Trung Quốc trong hơn 80 năm, có thể đại diện cho một loài người hoàn toàn mới.

Hộp sọ “Người Rồng“. Ảnh: Wei Gao/Đại học GEO Hà Bắc
Hộp sọ “Người Rồng“. Ảnh: Wei Gao/Đại học GEO Hà Bắc

Theo phân tích địa hóa, chiếc nắp sọ được bảo quản tốt được tìm thấy ở thành phố Cáp Nhĩ Tân của Trung Quốc có niên đại từ 138.000 đến 309.000 năm tuổi. Nó kết hợp các đặc điểm nguyên thủy, chẳng hạn như mũi rộng, lông mày thấp và não, với những đặc điểm giống với người Homo sapiens, bao gồm xương gò má phẳng và thanh tú.

Các nhà nghiên cứu đã đặt tên cho loài người mới là Homo longi, có nguồn gốc từ Hắc Long Giang, hay sông Rồng Đen, tỉnh nơi tìm thấy hộp sọ. Gọi theo cách thông thường thì đây là "Người Rồng" kể từ khi công bố ra công chúng vào tháng 6.

Các nhà khoa học hy vọng rằng có thể trích xuất ADN hoặc vật liệu di truyền khác từ hóa thạch để tìm hiểu thêm về Người Rồng, đặc biệt là liệu đây có thể là đại diện của người Denisovan - một dân số ít được biết đến và bí ẩn hay không.

Bụi bẩn trong hang động

Trong nhiều thế kỷ, các nhà khảo cổ học đã tìm kiếm các hang động để tìm răng, xương và các công cụ với hy vọng hình dung tổ tiên của chúng ta đã sống như thế nào và họ trông như thế nào.

Giờ đây, các kỹ thuật mới để thu thập ADN được lưu giữ trong trầm tích hang động đang cho phép các nhà khoa học tìm hiểu về họ hàng đầu tiên của chúng ta mà không cần phải tìm thấy hóa thạch - chỉ là bụi bẩn từ các hang động nơi họ sinh sống.

Năm 2021, ADN hạt nhân của con người - chứa nhiều thông tin chi tiết hơn ADN ti thể - lần đầu tiên được thu thập từ bụi bẩn trong hang động, tiết lộ chi tiết về cuộc sống của người Neanderthal. Các kỹ thuật tương tự đang làm sáng tỏ những động vật đã tuyệt chủng như voi ma mút lông cừu. Tạp chí Science đã gọi đây là một trong những đột phá năm 2021.

Katerina Douka - phó giáo sư khoa học khảo cổ tại Khoa Nhân loại học tiến hóa tại Đại học Vienna (Áo), và một cộng sự nghiên cứu tại Viện Max Planck về Khoa học Lịch sử Nhân loại ở Đức - cho biết: "Việc sàng lọc trầm tích để tìm ADN là một công cụ thay đổi cuộc chơi đối với chúng tôi. Nó sẽ hướng chúng tôi đến đúng nơi, giúp chúng tôi tiết kiệm thời gian và rất nhiều tiền bạc"

Thời trang sớm nhất

Trong sitcom "The Flintstones", Fred và Betty được mặc áo lông thú - nhưng có ít bằng chứng khảo cổ học về những gì tổ tiên thời kỳ đồ đá của chúng ta thực sự mặc và cách họ may quần áo.

Lông thú, da thuộc và các vật liệu hữu cơ khác thường không được bảo tồn, đặc biệt là hơn 100.000 năm trước.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết 62 công cụ bằng xương dùng để xử lý và làm mịn da động vật được tìm thấy trong một hang động ở Morocco có thể là một trong những bằng chứng sớm nhất về quần áo trong hồ sơ khảo cổ học. Các công cụ này có tuổi đời từ 90.000 đến 120.000 năm và được sử dụng để gia công da - đặc biệt để loại bỏ các mô liên kết. Các công cụ bằng xương tương tự vẫn được một số thợ da sử dụng ngày nay.

Bộ não của người Neanderthal

Vật chất của não không được bảo quản tốt trong hồ sơ hóa thạch, khiến chúng ta không thể biết não người hiện đại khác với tổ tiên đã tuyệt chủng từ lâu của chúng ta, người Neanderthal, thế nào.

Các tế bào trong não của người Neanderthal (trái) trông rất khác so với các tế bào trong não người hiện đại (phải). Ảnh: Đại học California San Diego
Các tế bào trong não của người Neanderthal (trái) trông rất khác so với các tế bào trong não người hiện đại (phải). Ảnh: Đại học California San Diego

Từ những hộp sọ hóa thạch, chúng ta biết rằng não của người Neanderthal lớn - thực tế là lớn hơn chúng ta một chút - nhưng chúng cho biết rất ít về thần kinh và sự phát triển của não.

Các nhà khoa học từ Đại học California San Diego (Mỹ) đưa ra một cách thú vị để bắt đầu trả lời câu hỏi này. Họ đã tạo ra các đốm màu của mô não được biến đổi gene để mang gene của người Neanderthal và các hominin cổ xưa khác, nhưng không phải của người Homo sapiens.

Trong khi nghiên cứu đang ở giai đoạn rất sớm, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng các cơ quan tế bào trong não của người Neanderthal đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách tổ chức và kết nối bộ não.

Hình vẽ động vật cổ nhất thế giới

Cuối cùng, hãy dành một phút để chiêm ngưỡng nghệ thuật đá tượng hình lâu đời nhất do con người tạo ra được biết đến trên đảo Sulawesi của Indonesia, được tiết lộ với thế giới vào tháng Giêng.

Hình vẽ sớm nhất trong hang động ở Indonesia. Ảnh: Đại học Griffith
Hình vẽ sớm nhất trong hang động ở Indonesia. Ảnh: Đại học Griffith

Nghiên cứu của các chuyên gia Đại học Griffith Australia và các chuyên gia Indonesia cho thấy các họa tiết vô giá trong hang mô tả một cách sống động hình ảnh động vật, cảnh săn bắn và các sinh vật siêu nhiên. Nghiên cứu tập trung vào 11 địa điểm núi đá vôi ở Maros-Pangkep, nơi các tác phẩm nghệ thuật được phát hiện có niên đại hơn 44.000 năm, bao gồm cả bức hình con lợn rừng Sulawesi có niên đại ít nhất 45.500 năm. Chúng có ý nghĩa quan trọng với toàn thế giới, củng cố tầm quan trọng của Indonesia trong lịch sử loài người sơ khai

Trước đó, trong một thời gian dài, những biểu tượng trừu tượng được tìm thấy ở Châu Âu được cho là những tác phẩm nghệ thuật hang động lâu đời nhất.

Adam Brumm, giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Tiến hóa Con người của Griffith, nói với CNN: “Khám phá này nhấn mạnh sự lâu đời đáng chú ý của các tác phẩm nghệ thuật đá của Indonesia và ý nghĩa to lớn của chúng đối với việc tìm hiểu lịch sử sâu sắc của nghệ thuật và vai trò trong lịch sử loài người sơ khai".

Song Minh
TIN LIÊN QUAN

15 sự kiện thế giới lần đầu tiên xảy ra trong năm 2021

Khánh Minh |

Năm 2021 sắp kết thúc với nhiều sự kiện lần đầu tiên diễn ra trên thế giới trong năm nay.

Những phát hiện khảo cổ kinh ngạc năm 2021

Song Minh |

Sau một năm khó khăn, chắc chắn sẽ rất tuyệt nếu có phát hiện khảo cổ kho tiền vàng trị giá hơn 300.000 USD trên tường của một ngôi nhà hoặc một món ăn quý hiếm trị giá 1,7 triệu USD được cất giấu trong ngăn kéo.

Dấu vết ADN từ cát bụi hé lộ tiềm năng khám phá mới về tổ tiên loài người

Bảo Châu |

Phân tích ADN của người Neanderthal từ trầm tích hang động mang đến tiềm năng khám phá mới về tổ tiên loài người.

"Vòng luẩn quẩn" khiến bác sĩ, nhân viên y tế Đồng Nai nghỉ việc hàng loạt

HÀ ANH CHIẾN |

ĐỒNG NAI – Bác sĩ H có hơn 10 năm công tác tại một bệnh viện công ở Đồng Nai, mặc dù đã đạt nhiều thành tích trong công tác khám chữa bệnh, điều trị COVID-19, nhưng hiện nay bác sĩ H đã chuyển sang bệnh viện tư để làm việc. Lý do nam bác sĩ quyết định nghỉ việc là do phải choàng gánh nhiều công việc không đúng chuyên môn sở trường khiến anh chán nản.

PODCAST: Giờ thứ 9 - Ước muốn có một tình yêu (Phần 1)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9- Không ai trong chúng ta là chưa từng có một tình yêu lớn trong đời. Nhưng không phải ai cũng may mắn có được một tình yêu yên bình.  Rất rất nhiều những mối tình phải trải qua biết bao trở ngại, chông gai, vấp váp. Có người không đủ can đảm, không đủ kiên cường và điều quan trọng nhất là không đủ niềm tin nên đã đánh mất tình yêu của mình. Để rồi sau đó, họ mãi mãi không bao giờ có được một mối tình thực sự nữa.

Chứng khoán kết quý II với lệnh bán chất chồng, thanh khoản nơi đâu?

Đức Mạnh |

Chỉ số chứng khoán VN-Index đã "bốc hơi" hơn 20% trong quý II. Tính riêng tháng 6, giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân trên HOSE đã giảm 7,5% so với tháng trước, xuống dưới 13.500 tỉ đồng/phiên, thấp nhất kể từ tháng 2/2021.

Đề xuất sớm có làn ưu tiên cho xe buýt Hà Nội

Minh Hạnh |

Hiệp hội vận tải hành khách công cộng Thành phố Hà Nội (HAPTA) vừa có văn bản kiến nghị các cơ quan chức năng tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp vận tải hành khách công cộng.

“Em còn nhớ hay em đã quên” né kiện tụng thế nào khi làm về Trịnh Công Sơn?

Mi Lan |

Cách đây 20 năm từng có một bộ phim khác làm về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong mối quan hệ với Bích Diễm, Khánh Ly là “Em còn nhớ hay em đã quên” ra mắt năm 1992.

15 sự kiện thế giới lần đầu tiên xảy ra trong năm 2021

Khánh Minh |

Năm 2021 sắp kết thúc với nhiều sự kiện lần đầu tiên diễn ra trên thế giới trong năm nay.

Những phát hiện khảo cổ kinh ngạc năm 2021

Song Minh |

Sau một năm khó khăn, chắc chắn sẽ rất tuyệt nếu có phát hiện khảo cổ kho tiền vàng trị giá hơn 300.000 USD trên tường của một ngôi nhà hoặc một món ăn quý hiếm trị giá 1,7 triệu USD được cất giấu trong ngăn kéo.

Dấu vết ADN từ cát bụi hé lộ tiềm năng khám phá mới về tổ tiên loài người

Bảo Châu |

Phân tích ADN của người Neanderthal từ trầm tích hang động mang đến tiềm năng khám phá mới về tổ tiên loài người.