Đối phó với giá cả và lạm phát tăng khi giá xăng dầu biến động

Huyên Nguyễn |

Trong bối cảnh giá xăng dầu cao và nguy cơ lạm phát gia tăng vẫn là mối quan tâm của nhiều doanh nghiệp và người dân, TS Phạm Công Hiệp - giảng viên cấp cao, Giám đốc chương trình Cử nhân Kinh doanh, Đại học RMIT - đã đưa ra những phân tích và khuyến nghị cho vấn đề này.

Tâm lý kém lạc quan dù lạm phát vẫn nằm trong tầm kiểm soát

Chỉ số tiêu dùng bình quân hai tháng đầu năm nay tăng gần 2% so với cùng kỳ năm ngoái, tức là vẫn nằm trong mức lạm phát mục tiêu dưới 4% của Chính phủ cho năm 2022. Điều này có nghĩa là nó vẫn nằm trong mức cho phép, chưa gây tác động xấu quá mức đối với nền kinh tế và đời sống của người dân.

Tuy nhiên, trong sinh hoạt hàng ngày, người tiêu dùng đều nhận ra những lo ngại đang ngày một tăng lên về vấn đề lạm phát: Giá xăng tăng gần 50% so với cùng kỳ năm ngoái, có những nơi bình gas 12kg tăng giá từ 370.000 lên 500.000 đồng, đường cát trắng tăng từ 18.000 lên 30.000 đồng/kg, dầu ăn tăng giá 23%...

Giá một số thực phẩm tăng cao so với giá xăng dầu. Ảnh minh hoạ: Long Vũ
Giá một số thực phẩm tăng cao so với giá xăng dầu. Ảnh minh hoạ: Long Vũ

Với người dân, lạm phát chỉ đơn giản là giá tăng hay giảm. Nếu ngày sau tiền mua đồ ăn thức uống cao hơn ngày trước, tháng sau chi tiêu tốn kém hơn tháng trước là họ lo lắng.

TS Phạm Công Hiệp cho rằng, những lo ngại của người tiêu dùng không phải là không có căn cứ. Đầu tiên, sự lo ngại này có thể là do tâm lý của người tiêu dùng khi nhìn vào những nền kinh tế lớn hơn như Mỹ, Australia hay các nước Châu Âu, những nơi đang phải đối phó với vấn nạn lạm phát tăng rất cao trong thời gian gần đây. Thêm nữa, đó là do những căng thẳng giữa Nga và Ukraine tác động trực tiếp đến giá năng lượng, đặc biệt là xăng dầu, chi phí logistics, giao thương.

Nhưng đáng lưu ý hơn cả, việc tiêu thụ xăng dầu đóng một vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của rất nhiều hàng hóa tiêu dùng. Do đó, việc giá xăng dầu tăng cao thường khiến các sản phẩm tiêu dùng khác phải tăng giá theo. Điều đó tác động ngay lập tức đến chi tiêu của từng hộ gia đình. Và khi căng thẳng giữa Nga và Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, những lo lắng của người tiêu dùng về các vấn đề lạm phát vẫn sẽ chưa được chấm dứt.

Ngoài ra, nền kinh tế Việt Nam cũng phải chịu áp lực lạm phát từ sự gia tăng đột biến của tổng cầu trong giai đoạn hậu COVID-19 trong khi chuỗi cung ứng chưa ổn định và nguồn cung hạn chế, dẫn đến khả năng khó đáp ứng mức tăng lớn của tổng nhu cầu từ người tiêu dùng.

Mặt khác, nền kinh tế Việt đang phục hồi, doanh nghiệp đang rộn ràng quay trở lại hoạt động sản xuất. Nếu tình trạng thiếu hụt lao động xảy ra cũng là một yếu tố khá quan trọng tác động tới lạm phát. Bởi thiếu hụt lao động, các doanh nghiệp phải tốn nhiều chi phí để tuyển dụng, đào tạo lao động.

Hạn chế cú sốc từ bên ngoài

TS Phạm Công Hiệp nhận định, chúng ta có thể hạn chế tối đa các cú sốc từ bên ngoài bằng cách chủ động nguồn cung trong nước, gia tăng tỉ lệ nội địa hóa cũng như tập trung phát triển thị trường nội địa trong bối cảnh căng thẳng thế giới leo thang. Doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc quản lý chuỗi cung ứng, đặt hàng sớm khi giá còn chưa tăng cũng như tìm các nguồn hàng thay thế nếu như giá cả các nguyên liệu đầu vào gia tăng. Tuy nhiên, không nên đầu cơ tích trữ bởi điều này có thể làm cho tình hình lạm phát càng nghiêm trọng hơn.

Người dân cũng cần có kế hoạch tiêu dùng hợp lý và chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho các kịch bản xấu hơn nếu như lạm phát gia tăng. Nhưng cũng tương tự như trên, chúng ta cũng nên bình tĩnh ứng phó và có kế hoạch hợp lý hơn là gom hàng tích trữ có thể gây nên lực cầu đột biến và làm giá cả hàng hóa tăng vọt. 

Người dân cần có chi tiêu hợp lý. Ảnh: Huyên Nguyễn
Người dân cần có chi tiêu hợp lý. Ảnh: Huyên Nguyễn

Một xu hướng quan trọng là chuyển hướng sang sử dụng năng lượng sạch và bền vững trong sản xuất và đời sống. Nguồn điện gió, mặt trời, xe chạy điện, trang thiết bị sản xuất sử dụng tiết kiệm năng lượng cũng như tự đảm bảo nguồn cung năng lượng cho sản xuất sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ khủng khoảng xăng dầu như hiện nay.

Người dân nên xem xét phương tiện di chuyển để thay đổi hành vi sử dụng năng lượng, giảm được chi phí không cần thiết. Người dân có thể chuyển sang phương tiện dùng năng lượng sạch và tái sử dụng như xe điện hay xe đạp, giảm việc di chuyển không cần thiết và kết hợp nhu cầu di chuyển như đi xe chung, xe buýt công cộng. 

Giải pháp cho mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2022

Giảng viên Đại học RMIT đề xuất: Trong ngắn hạn, Chính phủ có thể hạn chế cung tiền cũng như giảm quy mô các gói kích cầu hiện tại để hạn chế phần nào lạm phát trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, cần phải gia tăng kiểm tra vốn đầu tư công, tránh lãng phí, giám sát các doanh nghiệp nhà nước chặt chẽ, nhất là các đơn vị trong ngành năng lượng, nguyên vật liệu để hạn chế tối đa hiện tượng đầu cơ tích trữ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường và an sinh xã hội.

Nhà nước cũng cần thực hiện linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ, kiểm soát linh hoạt yếu tố gây biến động giá xăng dầu để giảm thiểu tác động xấu đối với tăng trưởng và lạm phát. Ngoài ra, việc xuất khẩu dầu thô cũng sẽ gia tăng đáng kể cho ngân sách Chính phủ năm nay khi giá dầu đang tăng giá mạnh. Vì vậy, Nhà nước có thể dùng một phần tiền này để giảm phí thuế trên giá xăng dầu hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu trong nước để hạn chế lạm phát.

Giảm thuế, phí với xăng dầu cũng là một nỗ lực cần thiết từ Chính phủ nhằm kiểm soát lạm phát. Do đó, Chính phủ nên cân nhắc việc tính toán lại các loại thuế phí liên quan đến xăng dầu, đặc biệt là thuế bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, cần có giải pháp để bảo đảm nguồn cung xăng dầu từ sản xuất trong nước, tăng dự trữ xăng dầu nhập khẩu để điều tiết khi cần, TS Phạm Công Hiệp chia sẻ.

Huyên Nguyễn
TIN LIÊN QUAN

Được giảm thuế 2.000 đồng mỗi lít xăng, giá xăng dầu có còn "nóng rẫy"?

Anh Tuấn |

Ở kịch bản khi giá dầu biến động mạnh lên 130 USD/thùng, 150 USD/thùng, thì giá xăng dầu trong nước vẫn tiếp tục tăng. Để "hạ nhiệt", một số đề xuất có thể được đưa ra như giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, VAT...

Phó Thủ tướng: Điều hành giá xăng dầu bám sát giá thị trường thế giới

Vương Trần |

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái yêu cầu Bộ Công Thương và Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ điều hành giá xăng dầu; bảo đảm giá xăng dầu trong nước phản ánh, bám sát diễn biến giá thành phẩm xăng dầu thế giới.

Kinh tế 24h: Giá vàng rung lắc mạnh; Đề xuất mới để giảm giá xăng dầu

Khương Duy |

Cân đối thuế tiêu thụ đặc biệt để kìm giá xăng dầu; Đà Nẵng nỗ lực khôi phục kinh tế trong từng dự án nhỏ; Giá vàng rung lắc dữ dội... là những tin tức kinh tế đáng chú ý 24h qua.

PODCAST: Giờ thứ 9 – Sự giả dối mà tôi căm ghét (phần 1)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9 - Ngoại tình, ly hôn - câu chuyện không có gì mới và khá phổ biến trong xã hội hiện nay. Thật đáng buồn khi có nhiều người cho rằng, việc này rất bình thường, nó là xu hướng tự do của xã hội hiện đại, không phải thời phong kiến nên không cần câu nệ về điều tiếng, cũng không nên quy kết đẩy lên tầm vi phạm đạo đức, nhân cách hay cái gì đó quá nặng nề.

Thi lớp 10, thi đại học: Nếu con trượt, cha mẹ cần làm gì?

Nhóm PV |

Trong bối cảnh học sinh vừa kết thúc kì thi vào lớp 10 và hơn 1 triệu thí sinh sắp thi đại học, từ vị trí của người cha người mẹ và cả học sinh, xử lý khôn ngoan để vượt qua áp lực của những kì thi như thế nào, đối mặt với kết quả thi cử không như mong muốn ra sao. Chương trình Cafe chiều thứ 7 tuần này sẽ tìm lời giải cho vấn đề trên.

Xe máy Vision lăn bánh lên đến 50-60 triệu đồng, sao vẫn lao đầu vào mua?

Thế Lâm |

Một chiếc xe máy hiệu Vision của hãng Honda có giá bán được hãng đề xuất trong khoảng 30-34 triệu đồng, nhưng nhiều người tiêu dùng muốn mua được và xong các giấy tờ để lăn bánh phải thực trả tới 50-60 triệu đồng.

Xả súng hàng loạt rúng động thủ đô Na Uy, 21 người thương vong

Thanh Hà |

Vụ xả súng xảy ra gần một câu lạc bộ đồng tính nổi tiếng ở trung tâm Oslo, Na Uy trong bối cảnh thành phố chuẩn bị tổ chức cuộc diễu hành Pride (Diễu hành Tự hào) của cộng đồng LGBT và những người ủng hộ.

Hà Nội: Toàn cảnh bãi rác Xuân Sơn sau lo ngại xảy ra sự cố môi trường

Tô Thế - Cát Tường |

Hà Nội - Lo ngại sự cố môi trường có thể xảy ra khi khu vực lưu chứa nước rỉ rác sắp hết, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (Urenco) đã tạm dừng hoạt động của Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn (bãi rác Xuân Sơn).

Được giảm thuế 2.000 đồng mỗi lít xăng, giá xăng dầu có còn "nóng rẫy"?

Anh Tuấn |

Ở kịch bản khi giá dầu biến động mạnh lên 130 USD/thùng, 150 USD/thùng, thì giá xăng dầu trong nước vẫn tiếp tục tăng. Để "hạ nhiệt", một số đề xuất có thể được đưa ra như giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, VAT...

Phó Thủ tướng: Điều hành giá xăng dầu bám sát giá thị trường thế giới

Vương Trần |

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái yêu cầu Bộ Công Thương và Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ điều hành giá xăng dầu; bảo đảm giá xăng dầu trong nước phản ánh, bám sát diễn biến giá thành phẩm xăng dầu thế giới.

Kinh tế 24h: Giá vàng rung lắc mạnh; Đề xuất mới để giảm giá xăng dầu

Khương Duy |

Cân đối thuế tiêu thụ đặc biệt để kìm giá xăng dầu; Đà Nẵng nỗ lực khôi phục kinh tế trong từng dự án nhỏ; Giá vàng rung lắc dữ dội... là những tin tức kinh tế đáng chú ý 24h qua.