Sửng sốt với "sóng thần" ở hố đen siêu lớn trong vũ trụ

Song Minh |

Khí thoát ra khỏi lực hấp dẫn của các hố đen siêu lớn có thể tạo thành "sóng thần" trong vũ trụ.
Hố đen siêu lớn được bao quanh bởi bụi và khí tạo thành sóng thần ở các cạnh bên ngoài của nó. Ảnh minh họa: NASA/Space

Trong một nghiên cứu mới do NASA tài trợ, các nhà vật lý thiên văn đã sử dụng máy tính để mô phỏng môi trường xung quanh các hố đen siêu lớn trong không gian sâu.

Họ phát hiện ra rằng có thể có những cấu trúc khổng lồ, giống như sóng thần hình thành gần những hố đen này. Về cơ bản chúng là những bức tường khí xoáy khổng lồ, thoát ra khỏi lực hút cường độ cao của hố đen trong gang tấc. Họ thậm chí nghĩ rằng các hố đen siêu lớn có thể là nơi chứa những cấu trúc giống như sóng thần lớn nhất trong vũ trụ.

Daniel Proga, nhà vật lý thiên văn tại Đại học Las Vegas, Nevada (UNLV), cho biết trong một tuyên bố của NASA: “Các quy luật vật lý chi phối những hiện tượng trên Trái đất có thể giải thích mọi thứ trong không gian vũ trụ và thậm chí rất xa bên ngoài hố đen”.

Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã xem xét kỹ môi trường kỳ lạ xung quanh các hố đen siêu lớn và cách các chất khí và bức xạ tương tác ở đó.

Các hố đen siêu lớn đôi khi có các đĩa khí và vật chất lớn xoay quanh chúng, nuôi chúng theo thời gian trong một hệ thống kết hợp được gọi là nhân thiên hà đang hoạt động. Những hệ thống này, thường bắn ra các tia vật chất, phát ra các tia X sáng chói phía trên đĩa, ngay ngoài tầm hấp dẫn của hố đen. Bức xạ tia X đẩy các luồng gió thổi ra khỏi trung tâm của hệ thống. Đây được gọi là "dòng chảy ra".

Các nhà nghiên cứu nghĩ rằng bức xạ tia X cũng có thể giúp giải thích các vùng khí dày đặc hơn trong môi trường xung quanh các hố đen siêu lớn được gọi là "đám mây".

"Những đám mây này nóng gấp 10 lần bề mặt của mặt trời và di chuyển với tốc độ của gió mặt trời, vì vậy chúng là những vật thể khá kỳ lạ mà bạn không muốn máy bay bay qua" - tác giả chính Tim Waters, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại UNLV, đồng thời là khách mời khoa học tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos ở New Mexico, cho biết trong cùng một tuyên bố.

Nhóm nghiên cứu chỉ ra, bầu khí quyển của đĩa quay xung quanh hố đen có thể bắt đầu hình thành các sóng khí và vật chất. Cộng thêm các luồng gió do bức xạ tia X đẩy ra, những sóng này có thể phát triển thành sóng thần lớn.

Ảnh minh họa: NASA/Space
Sóng thần và đường xoáy Kármán ở hố đen. Ảnh minh họa: NASA/Space

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, những sóng khí xoáy này có thể kéo dài tới 10 năm ánh sáng phía trên đĩa. Một khi các cấu trúc giống như sóng thần này hình thành, chúng sẽ không còn chịu tác động lực hấp dẫn của hố đen nữa.

Trong các mô phỏng, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra cách bức xạ tia X sáng gần hố đen thấm vào các túi khí nóng trong bầu khí quyển bên ngoài của đĩa. Những bong bóng plasma nóng này nở ra thành khí gần đó, mát hơn ở các cạnh của đĩa, giúp thúc đẩy các cấu trúc giống như sóng thần.

Các bong bóng cũng chặn luồng gió thổi ra và tạo thành các cấu trúc riêng biệt có kích thước lên đến một năm ánh sáng. Những cấu trúc ở phía này được gọi là đường xoáy Kármán, là kiểu thời tiết cũng xảy ra trên Trái đất. Đường xoáy Kármán - được đặt theo tên của nhà vật lý người Mỹ gốc Hungary Theodore von Kármán.

Video minh họa hố đen nuốt chửng ngôi sao. Video: NASA

Nghiên cứu mới đi ngược lại các lý thuyết trước đây cho rằng các đám mây khí nóng gần hạt nhân thiên hà đang hoạt động hình thành một cách tự phát do chất lỏng không ổn định. Nghiên cứu này cũng mâu thuẫn với quan điểm trước đây cho rằng từ trường là cần thiết để di chuyển khí mát hơn từ đĩa xung quanh một hố đen siêu lớn.

Nhóm tác giả hy vọng sẽ củng cố phát hiện bằng các nghiên cứu trong tương lai.

Song Minh
TIN LIÊN QUAN

Nhân loại lần đầu chứng kiến hố đen nuốt chửng sao neutron

Thanh Hà |

Lần đầu tiên các nhà thiên văn học chứng kiến ​​một hố đen nuốt chửng trong tích tắc một ngôi sao neutro - thiên thể dày đặc nhất trong vũ trụ.

Nghiên cứu mới chứng tỏ Stephen Hawking đã đúng về hố đen

Song Minh |

Lý thuyết về hố đen do nhà bác học thiên tài người Anh Stephen Hawking phát triển vào những năm 1970 được chứng minh là đúng.

Bất ngờ với vai trò không thể tin được của hố đen

Khánh Minh |

Nghiên cứu mới phát hiện điều ngạc nhiên là hố đen có thể giúp các thiên hà hình thành các ngôi sao mới, thay vì "nuốt chửng" sao.

Đồng Tháp: Rực rỡ đêm khai mạc Lễ hội Xoài Cao Lãnh

Lục Tùng |

Đồng Tháp – Tối 6.7,  tại Công viên Hai Bà Trưng (TP. Cao Lãnh) Lễ hội Xoài Cao Lãnh năm 2022 diễn ra trong rực rỡ...

3 trận đấu và 3 vấn đề lớn của U19 Việt Nam

DIỆU LINH |

U19 Việt Nam đã giành được 7 điểm sau 3 trận đấu đầu tiên, thế nhưng đối thủ lớn của thầy trò huấn luyện viên Đinh Thế Nam đang ở phía trước. 

Hà Nội lý giải lý do tỷ lệ tiêm COVID-19 mũi 4 thấp

PHẠM ĐÔNG |

Hà Nội - Theo Sở Y tế Hà Nội, dịch COVID-19 đã được kiểm soát nên người dân có tâm lý chủ quan, lơ là, đánh giá thấp sự nguy hiểm. Việc tiêm vaccine phòng COVID-19 mũi 4 cho người trên 18 tuổi và mũi 2 đối với trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi thấp là do người dân còn tâm lý chủ quan.

Số ca COVID-19 tăng trở lại, Hà Nội tăng cường giám sát biến chủng mới

Thùy Linh |

Sở Y tế Hà Nội vừa có Công văn gửi Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội; Trung tâm Y tế các quận, huyện, thị xã; các bệnh viện trực thuộc Sở Y tế về việc tăng cường công tác phòng, chống dịch COVID-19.

Hà Nội: Cắt ngọn căn nhà vi phạm xây dựng gần di tích quốc gia ở Cầu Giấy

Ái Vân |

Hà Nội - Quận Cầu Giấy sẽ tập trung xử lý các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng công trình nhà ở riêng lẻ và tại các dự án theo kết luận của Thanh tra Chính phủ và Thanh tra Bộ Xây dựng ở công trình B9 khu 5,2ha Yên Hòa...

Nhân loại lần đầu chứng kiến hố đen nuốt chửng sao neutron

Thanh Hà |

Lần đầu tiên các nhà thiên văn học chứng kiến ​​một hố đen nuốt chửng trong tích tắc một ngôi sao neutro - thiên thể dày đặc nhất trong vũ trụ.

Nghiên cứu mới chứng tỏ Stephen Hawking đã đúng về hố đen

Song Minh |

Lý thuyết về hố đen do nhà bác học thiên tài người Anh Stephen Hawking phát triển vào những năm 1970 được chứng minh là đúng.

Bất ngờ với vai trò không thể tin được của hố đen

Khánh Minh |

Nghiên cứu mới phát hiện điều ngạc nhiên là hố đen có thể giúp các thiên hà hình thành các ngôi sao mới, thay vì "nuốt chửng" sao.