Nga hé lộ bí quyết chế tạo vaccine COVID-19 đầu tiên thế giới

Song Minh |

Trong bối cảnh có nghi vấn về hiệu quả và độ an toàn của vaccine COVID-19 đầu tiên thế giới, Nga đã hé lộ “bí quyết đích thực” khi chế tạo vaccine này.

Hàng thập kỷ nỗ lực

Nhiều thập kỷ nỗ lực của các nhà khoa học Nga và Liên Xô đã dẫn đến thành lập cơ sở hạ tầng nghiên cứu xuất sắc, chẳng hạn như Viện nghiên cứu Dịch tễ và Vi sinh vật học quốc gia mang tên Nikolai Gamaleya.

Ông Kirill Dmitriev, giám đốc Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga (RDIF) - đơn vị tài trợ sản xuất vaccine Sputnik V - vaccine COVID-19 đầu tiên của Nga - nhận định rằng, cơ sở này xứng đáng là một trong những “Thư viện virus” phong phú nhất thế giới, được tạo lập từ việc sử dụng các kỹ thuật bảo tồn độc đáo, cho đến các Trung tâm thí nghiệm nhân giống động vật. 

Vaccine Sputnik V. Ảnh: RDIF
Vaccine Sputnik V. Ảnh: RDIF

“Thật tự hào bởi di sản này đã cho phép chúng tôi tạo ra vaccine đầu tiên trên thế giới chống COVID-19. Chúng tôi đã nhận được đặt hàng 1 tỉ liều vaccine của Nga và đã đạt thỏa thuận quốc tế để sản xuất 500 triệu liều vaccine mỗi năm với triển vọng tăng thêm khối lượng này” - ông Dmitriev viết trong bài đăng trên Sputnik.

Bí quyết của tốc độ mau lẹ như vậy là kinh nghiệm của Nga về nghiên cứu vaccine. Kể từ những năm 1980, Viện Gamaleya đã đi đầu trong nỗ lực phát triển nền tảng công nghệ sử dụng adenovirus, được tìm thấy trong cơ thể người nhiễm virus và thường lây lan bệnh cảm cúm thông thường, như là “vật trung gian truyền bệnh” hay còn gọi là vector có thể tạo ra vật liệu di truyền từ thứ virus khác trong tế bào.

Nền tảng công nghệ của các vector dựa trên cơ sở adenovirus đơn giản hóa và tăng tốc phát triển vaccine mới nhờ chỉnh sửa vector mang gốc bằng vật liệu di truyền từ những virus mới xuất hiện. Những loại vaccine như vậy kích hoạt phản ứng đáp trả mạnh mẽ từ phía cơ thể người nhằm tạo ra miễn dịch, trong khi quá trình chung sản xuất biến thể sửa đổi vector vật mang và trung gian truyền bệnh mất đến mấy tháng.

Sản xuất vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới Sputnik V. Ảnh: RDIF
Sản xuất vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới Sputnik V. Ảnh: RDIF

Các adenovirus ở người được coi là một trong những loại đơn giản dễ phát triển nhất theo cách này, và do đó trở nên rất phổ biến dưới dạng các vector.

Kể từ khi bắt đầu bùng phát đại dịch COVID-19, tất cả những gì mà các nhà nghiên cứu Nga cần làm là trích xuất gene mã hóa từ nhánh của virus Corona mới và cấy nó vào một vector adenovirus quen thuộc để đưa vào tế bào người. Các chuyên gia Nga quyết định sử dụng công nghệ đã được kiểm chứng và sẵn có này, thay vì dò dẫm đi vào lãnh thổ chưa được khai hoang.

Những nghiên cứu gần đây nhất cũng chỉ ra rằng để tạo miễn dịch lâu dài thì cần phải tiêm hai mũi vaccine. Từ năm 2015, các nhà khoa học Nga đã làm việc theo phương pháp tiếp cận hai chiều, do đó có ý tưởng sử dụng hai loại vector adenovirus Ad5 và Ad26 trong vaccine chống COVID-19.

Bằng cách này, họ đánh lừa cơ thể vốn đã phát triển khả năng miễn dịch chống lại loại vector đầu tiên và khuếch đại tác dụng của vaccine bằng mũi tiêm thứ hai sử dụng vector khác.

Chu trình đó giống như hai chuyến tàu cố gắng vận chuyển khối hàng quan trọng đến tiếp viện cho "pháo đài" cơ thể con người, nơi đang cần lô cung cấp để bắt đầu sản xuất kháng thể. Cần có chuyến tàu thứ hai đưa hàng đến đích. Chuyến tàu thứ hai phải khác chuyến thứ nhất, vốn đã hứng chịu sự tấn công từ phía hệ thống miễn dịch của cơ thể và đã "nhờn" vì quá quen. Và thế là trong khi các nhà sản xuất khác chỉ có vaccine một thành phần, thì Nga có hai.

Sản xuất vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới Sputnik V. Ảnh: RDIF
Sản xuất vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới Sputnik V. Ảnh: RDIF

Cách tiếp cận hai hướng

Viện Gamaleya đã sử dụng các vector siêu vi khuẩn adenovirus để phát triển vaccine chống bệnh cúm và hội chứng hô hấp cấp Trung Đông (MERS). Cả hai loại vaccine hiện đang được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối.

Những thành quả này cho thấy rằng các cơ sở thí nghiệm của Nga không hề bỏ lỡ hoài phí thời gian trong mấy thập kỷ qua, trong khi ngành công nghiệp dược phẩm quốc tế thường xem nhẹ tầm quan trọng của việc nghiên cứu vaccine mới, nếu không phải đối mặt với mối đe dọa cho sức khỏe cộng đồng toàn cầu như thời trước đại dịch COVID-19.

Cận cảnh quy trình sản xuất vaccine Sputnik V của Nga. Video: Sputnik/RDIF

Sử dụng hai vector là công nghệ độc đáo từ sáng chế của các nhà khoa học Nga ở Viện Gamaleya, nét nổi bật phân biệt vaccine Nga với các loại vaccine khác đều cùng trên cơ sở vector adenovirus đang được khai thác trên toàn thế giới. Vaccine trên cơ sở vector adenovirus cũng thể hiện những lợi thế rõ rệt so với các công nghệ khác như vaccine mRNA.

Song Minh
TIN LIÊN QUAN

Nga bắt đầu sản xuất hàng loạt vaccine, 2 tuần nữa “ra lò” lô đầu tiên

Song Minh |

Vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới của Nga đã bắt đầu được đưa vào sản xuất hàng loạt và lô vaccine Sputnik V đầu tiên dự kiến “ra lò” trong 2 tuần tới.

Nga giải đáp nghi ngờ về an toàn của vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới

Khánh Minh |

Nga giải thích về tính an toàn của vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới để làm rõ những nghi ngờ của phương Tây.

WHO ra điều kiện phê duyệt vaccine COVID-19 đầu tiên thế giới của Nga

Ngọc Vân |

Tổ chức thế giới (WHO) cho biết, việc phê duyệt tiền thẩm định vaccine COVID-19 đầu tiên thế giới của Nga đòi hỏi phải đánh giá nghiêm ngặt tất cả các dữ liệu về tính an toàn và hiệu quả.

Podcast: Giờ thứ 9 - Mưu tính khôn lường (phần 2)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Trong phần đầu của câu chuyện “Mưu tính khôn lường“, chúng ta đã được chứng kiến mối tình vụng trộm của vị giám đốc và những đòi hỏi éo le của cô bồ. Họ sẽ giải quyết thế nào để hòa hợp giữa bồ và vợ? Câu trả lời có trong phần tiếp theo của câu chuyện?

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 của đoàn thể thao Việt Nam

Chi Trần |

SEA Games 31 đã khép lại với  với ngôi nhất toàn thuộc về đoàn thể thao Việt Nam với 205 huy chương vàng.

WHO cảnh báo đại dịch COVID-19 chắc chắn chưa kết thúc

Khánh Minh |

Đại dịch COVID-19 “chắc chắn chưa kết thúc” - Tổng giám đốc WHO cảnh báo tại phiên khai mạc kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA) lần thứ 75 hôm 22.5.

Thanh niên dùng búa cướp tiệm vàng ở TPHCM khai "đang nạp tiền chơi game thì bị bắt"

Chân Phúc |

TPHCM - Nam thanh niên cướp tiệm vàng trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (quận Bình Thạnh) được xác định là N.V.C ( 23 tuổi, ngụ quận Bình Thạnh). C khai nhận, do mê game, cần tiền tiêu xài nên đi cướp tiệm vàng.

Tân huấn luyện viên U23 Việt Nam công bố danh sách dự VCK U23 Châu Á 2022

MINH TRIẾT |

Tân huấn luyện viên Gong Oh-kyun đã công bố danh sách 25 cầu thủ U23 Việt Nam sẽ tham dự vòng chung kết U23 Châu Á 2022. 

Nga bắt đầu sản xuất hàng loạt vaccine, 2 tuần nữa “ra lò” lô đầu tiên

Song Minh |

Vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới của Nga đã bắt đầu được đưa vào sản xuất hàng loạt và lô vaccine Sputnik V đầu tiên dự kiến “ra lò” trong 2 tuần tới.

Nga giải đáp nghi ngờ về an toàn của vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới

Khánh Minh |

Nga giải thích về tính an toàn của vaccine COVID-19 đầu tiên trên thế giới để làm rõ những nghi ngờ của phương Tây.

WHO ra điều kiện phê duyệt vaccine COVID-19 đầu tiên thế giới của Nga

Ngọc Vân |

Tổ chức thế giới (WHO) cho biết, việc phê duyệt tiền thẩm định vaccine COVID-19 đầu tiên thế giới của Nga đòi hỏi phải đánh giá nghiêm ngặt tất cả các dữ liệu về tính an toàn và hiệu quả.