Kỷ lục "sóng thần" ma quái từ thảm họa va chạm hố đen vũ trụ

Thanh Hà |

Sóng từ những vụ va chạm vũ trụ lớn đã đến Trái đất sau khi du hành như những hồn ma trong không gian sâu thẳm hàng tỉ năm.

Giới thiên văn học phát hiện số lượng lớn nhất sóng hấp dẫn này kể từ những sự kiện vũ trụ đầu tiên được phát hiện năm 2015.

Các nhà khoa học có 35 phát hiện mới về sóng hấp dẫn từ tháng 11.2019 đến tháng 3.2020. Phần lớn sóng vũ trụ được tạo ra từ những hố đen hợp nhất nhưng một số cũng sinh ra từ các vụ va chạm hiếm hoi giữa sao neutron và hố đen.

Số lượng phát hiện sóng hấp dẫn kể trên là bước nhảy vọt so với 3 sóng hấp dẫn được phát hiện từ năm 2015 đến 2016. Điều này nâng số lượng sóng hấp dẫn được phát hiện từ 2015 đến 2020 lên 90. 

Đợt "sóng thần" sóng hấp dẫn này là kết quả của chiến dịch quan sát do Đài quan sát sóng hấp dẫn giao thoa kế laser, hay LIGO, ở Mỹ, và đài quan sát sóng hấp dẫn Virgo ở Italia. Kết quả chiến dịch này được công bố ngày 8.11. 

Sinh tử của ngôi sao

Sóng hấp dẫn có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về vòng đời dữ dội của những ngôi sao và tại sao chúng biến thành hố đen hoặc sao neutron khi chết. Sóng hấp dẫn được Albert Einstein dự đoán lần đầu tiên năm 1916 trong thuyết tương đối rộng. 

Phát hiện mới nhất này là "một cơn sóng thần" và "bước tiến lớn trong hành trình khám phá bí mật của tiến hóa vũ trụ", đồng tác giả nghiên cứu Susan Scott - giáo sư tại Trung tâm Vật lý Thiên văn hấp dẫn Đại học Quốc gia Australia, cho biết. 

Sóng hấp dẫn cũng được tạo ra từ va chạm giữa hố đen và sao neutron như trong ảnh. Ảnh: Đại học Swinburne
Sóng hấp dẫn cũng được tạo ra từ va chạm giữa hố đen và sao neutron như trong ảnh. Ảnh: Đại học Swinburne

“Đây thực sự là kỷ nguyên mới cho việc phát hiện sóng hấp dẫn, và lượng khám phá ngày càng tăng đang tiết lộ rất nhiều thông tin về sự sống và cái chết của những ngôi sao khắp vũ trụ"- bà nói. 

Theo các chuyên gia, cải thiện độ nhạy của máy dò sóng hấp dẫn đang giúp các nhà khoa học theo dõi được nhiều hơn. 

Sự đa dạng của hố đen và sao neutron 

Danh mục sóng hấp dẫn mới bao gồm nhiều hố đen ở mọi hình dạng và kích cỡ, ngoài ra còn có những lần hợp nhất hiếm hoi của sao neutron và hố đen.

Hố đen và sao neutron đều là kết quả từ cái chết của những ngôi sao. Hiện tại, sao neutron nặng nhất được biết đến có khối lượng gấp 2,5 lần Mặt trời và hố đen nhẹ nhất có khối lượng gấp 5 lần Mặt trời. Ở giữa khoảng sao neutron nặng nhất và hố đen nhẹ nhất là "khoảng cách khối lượng". Cải tiến và điều chỉnh máy dò cũng giúp các nhà khoa học giải quyết khoảng cách khối lượng hoặc xác định những gì tồn tại trong phạm vi này.

Một trong những vụ va chạm trong chiến dịch quan sát mới nhất đã phát hiện được hố đen khổng lồ có khối lượng gấp 33 lần Mặt trời với một trong những ngôi sao neutron có khối lượng thấp nhất từng phát hiện, khối lượng gấp khoảng 1,17 lần Mặt trời.

“Chỉ bây giờ chúng ta mới bắt đầu đánh giá cao sự đa dạng tuyệt vời của các hố đen và sao neutron" - đồng tác giả nghiên cứu Christopher Berry, thành viên của Tổ chức Hợp tác Khoa học LIGO, cho biết trong một tuyên bố. Theo ông, kết quả mới nhất chứng minh rằng hố đen và sao neutron có nhiều kích cỡ và cách kết hợp.

"Chúng tôi đã giải đáp được một số bí ẩn lâu đời nhưng cũng khám phá ra một số câu đố mới. Qua những quan sát này, chúng tôi tiến gần hơn đến việc mở khóa những bí ẩn về cách những ngôi sao - các khối cấu tạo nên vũ trụ của chúng ta - tiến hóa" - ông nói thêm. 

Đợt quan sát sóng hấp dẫn tiếp theo với máy dò LIGO và Virgo dự kiến bắt đầu cuối năm 2022 và sẽ có thêm sự tham gia của dự án máy dò sóng hấp dẫn Kamioka ở Nhật Bản.

Thanh Hà
TIN LIÊN QUAN

Lý do hố đen là thứ đáng sợ nhất trong vũ trụ

Thanh Hà |

Không có gì trong vũ trụ đáng sợ hơn một hố đen, Chris Impey, giáo sư thiên văn học Đại học Arizona, Mỹ nhấn mạnh trong bài phân tích về hố đen vũ trụ. 

Khám phá kinh ngạc về các vụ phun trào hố đen vũ trụ

Nguyễn Hạnh |

Một nghiên cứu mới cho thấy các bong bóng khí do các hố đen vũ trụ phóng ra lan rộng trên khoảng cách rộng lớn của không gian giữa các thiên hà và ảnh hưởng đến sự hình thành sao.

Ba nhà khoa học Mỹ nghiên cứu sóng hấp dẫn đoạt giải Nobel Vật lý 2017

HL |

Ba nhà khoa học Mỹ Barry Barish, Kip Thorne và Rainer Weiss đã đoạt giải Nobel Vật lý 2017 nhờ những đóng góp trong việc khám phá ra sóng hấp dẫn.

Lê Công Tuấn Anh gây ấn tượng sâu sắc với đạo diễn vì mức cát-xê khó tin?

Mi Lan |

Để kể tên những nam diễn viên khiến mình ấn tượng nhất trong cuộc đời đạo diễn, NSƯT Nguyễn Hữu Phần đã chọn ra 3 “nhân vật”: Lê Công Tuấn Anh, Thiệu Ánh Dương và Bùi Bài Bình.

Lưu ý quan trọng sau khi các trường thông báo điểm chuẩn trúng tuyển sớm

KHÁNH LINH - NGUYỄN HUYÊN |

Tuần tới, khoảng 1 triệu học sinh lớp 12 trên cả nước sẽ tham gia Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022. Đây cũng là thời điểm mà các trường đại học bắt đầu công bố kết quả sơ tuyển, trúng tuyển có điều kiện, điểm chuẩn của các phương thức tuyển sinh sớm với nhiều điều kiện đi cùng.

Để giúp phụ huynh, học sinh hiểu rõ hơn về những điểm mới, chúng tôi mời đến trường quay ThS. Ngô Trí Dũng – Phó Giám đốc phụ trách TT Tuyển sinh – Truyền thông, Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng sẽ cung cấp thông tin mới tới quý vị.

Giá đền bù cho dự án kênh A41 chống ngập Sân bay Tân Sơn Nhất ở mức thấp?

Huyên Nguyễn |

TPHCM - UBND quận Tân Bình (TPHCM) lí giải thắc mắc của người dân về giá đất đền bù dự án cải tạo kênh A41 - dự án chống ngập khu vực Sân bay Tân Sơn Nhất.

Dự báo thời tiết 4.7: Đầu tuần Bắc Bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt diện rộng

AN AN |

Dự báo thời tiết hôm nay 4.7, khu vực từ Bắc Bộ có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-37 độ C, có nơi trên 38 độ C. Thời gian có nhiệt độ trên 35 độ C từ 10-17 giờ.

Thành lập Ban chỉ đạo về triển khai thực hiện Chương trình phục hồi phát triển kinh tế - xã hội

Vương Trần |

Ban chỉ đạo về triển khai thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội có nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ phương hướng, giải pháp để giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành liên quan đến việc triển khai thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết số 11/NQ-CP.

Lý do hố đen là thứ đáng sợ nhất trong vũ trụ

Thanh Hà |

Không có gì trong vũ trụ đáng sợ hơn một hố đen, Chris Impey, giáo sư thiên văn học Đại học Arizona, Mỹ nhấn mạnh trong bài phân tích về hố đen vũ trụ. 

Khám phá kinh ngạc về các vụ phun trào hố đen vũ trụ

Nguyễn Hạnh |

Một nghiên cứu mới cho thấy các bong bóng khí do các hố đen vũ trụ phóng ra lan rộng trên khoảng cách rộng lớn của không gian giữa các thiên hà và ảnh hưởng đến sự hình thành sao.

Ba nhà khoa học Mỹ nghiên cứu sóng hấp dẫn đoạt giải Nobel Vật lý 2017

HL |

Ba nhà khoa học Mỹ Barry Barish, Kip Thorne và Rainer Weiss đã đoạt giải Nobel Vật lý 2017 nhờ những đóng góp trong việc khám phá ra sóng hấp dẫn.