3 tàu vũ trụ hợp lực xem sao Hỏa mất nước trong bão bụi

Hải Anh |

Ba tàu vũ trụ trên sao Hỏa giúp xác định bão bụi đóng vai trò to lớn khiến hành tinh đỏ khô hạn.

Bão bụi làm nóng các khu vực cao hơn của khí quyển sao Hỏa, ngăn không cho hơi nước đóng băng như bình thường và làm hơi bước bay xa hơn.

Ở những vùng cao hơn của sao Hỏa, nơi bầu khí quyển thưa thớt, các phân tử nước dễ bị bức xạ tia cực tím tác động dẫn đến phân hủy thành các thành phần hydro và ôxy. Hydro là nguyên tố nhẹ nhất dễ biến mất vào không gian trong khi ôxy thoát ra hoặc lắng lại trên bề mặt.

Michael S. Chaffin, nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Vật lý Không gian và Khí quyển của Đại học Colorado tại Boulder lưu ý: "Vì vậy, khi mất một nguyên tử hydro chắc chắn đã mất một phân tử nước".

Các nhà khoa học từ lâu đã nghĩ rằng sao Hỏa mất phần lớn lượng nước thông qua quá trình này nhưng không nhận ra tầm quan trọng của các cơn bão bụi khu vực vốn xảy ra gần như mỗi mùa hè ở nam bán cầu của hành tinh đỏ.

Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Astronomy ngày 16.8, nhóm nghiên cứu quốc tế do nhà khoa học Michael S. Chaffin dẫn dắt phát hiện, khí quyển của sao Hỏa cũng nóng lên trong những cơn bão bụi khu vực nhỏ hơn.

Giới khoa học quan tâm lý do sao Hỏa mất nước nhưng thiếu các phép đo cần thiết để có bức tranh tổng thể. Tuy nhiên, sự hội tụ của 3 tàu vũ trụ trên quỹ đạo sao Hỏa khi một cơn bão bụi khu vực diễn ra từ tháng 1 đến tháng 2.2019 đã giúp các nhà khoa học có được những quan sát chưa từng có.

Đám mây màu trắng vàng trong bức ảnh là một “tháp bụi” trên sao Hỏa - đám mây bụi tập trung lơ lửng cách bề mặt hàng km. Những đám mây màu trắng xanh là những đám mây hơi nước. Ảnh: NASA
Đám mây màu trắng vàng trong bức ảnh là một “tháp bụi” trên sao Hỏa - đám mây bụi tập trung lơ lửng cách bề mặt hàng km. Những đám mây màu trắng xanh là những đám mây hơi nước. Ảnh: NASA

Tàu vũ trụ Mars Reconnaissance Orbiter của NASA đã đo nhiệt độ, nồng độ bụi và nước-băng từ bề mặt sao Hỏa đến độ cao khoảng 100km. Cũng trong phạm vi độ cao này, tàu Trace Gas Orbiter của ESA (Cơ quan Vũ trụ Châu Âu) tập trung đo nồng độ hơi nước và băng. Còn tàu vũ trụ Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN hay MAVEN của NASA tập trung vào đo lượng hydro ở vùng cao nhất, cách bề mặt sao Hỏa tới 1.000km.

NASA cho hay, đây là lần đầu tiên có nhiều sứ mệnh vũ trụ tập trung vào một sự kiện duy nhất. Dữ liệu thu thập được từ 4 thiết bị trên 3 tàu vũ trụ đã vẽ nên một bức tranh rõ ràng về vai trò của một cơn bão bụi với việc thoát nước trên hành tinh đỏ.

Máy đo quang phổ trên tàu quỹ đạo Châu Âu phát hiện hơi nước trong tầng khí quyển thấp hơn trước khi cơn bão bụi bắt đầu. Nhưng khi bão bụi hoạt động làm nóng bầu khí quyển lên cao hơn, các thiết bị nhận thấy hơi nước bay đến độ cao lớn hơn. Các thiết bị trên tàu vũ trụ phát hiện lượng hơi nước nhiều gấp 10 lần trong bầu khí quyển tầm trung sau khi xảy ra bão bụi.

Dữ liệu từ máy đo bức xạ hồng ngoại trên tàu vũ trụ Mars Reconnaissance Orbiter của NASA cũng cho kết quả tương tự. Hình ảnh từ máy quang phổ tử ngoại của MAVEN cũng xác nhận lớp khí quyển phía trên của sao Hỏa nóng lên nhanh chóng với lượng hydro tăng 50% trong cơn bão.

Hải Anh
TIN LIÊN QUAN

Tàu Curiosity khám phá vùng có thể giải đáp lý do sao Hỏa khô cằn

Hải Anh |

Tàu thăm dò sao Hỏa Curiosity đang khám phá khung cảnh ở vùng chuyển tiếp trên hành tinh đỏ.

Sửng sốt phát hiện manh mối ở Trái đất giúp tìm ra nước trên sao Hỏa

Phương Linh |

Trái đất có một loại đá có thể nắm giữ manh mối để tìm thấy nước trên sao Hỏa, theo nghiên cứu mới.

Lớp vỏ sao Hỏa có thể duy trì sự sống nhờ quá trình tương tự Trái đất

Thanh Hà |

Dưới bề mặt sao Hỏa, quá trình phân ly do phóng xạ có thể cung cấp năng lượng cho sự sống của vi sinh vật.

Không cần toa thuốc kèm thực phẩm chức năng, cần những bác sĩ liêm chính

Thế Lâm |

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương đã tiến hành kiểm tra và xử lý tình trạng bác sĩ tại đây kê toa thuốc kèm thực phẩm chức năng đã được báo Lao Động phản ánh.

Cựu Thứ trưởng Y tế Trương Quốc Cường kháng cáo xin giảm án

Việt Dũng |

Ông Trương Quốc Cường - cựu Thứ trưởng Y tế xin giảm nhẹ hình phạt trong vụ án liên quan đến Công ty VN Pharma mua bán hàng giả là thuốc chữa bệnh.

Chứng khoán: Thời cơ cho dòng tiền đầu tư nhưng ít cơ hội cho VN-Index

Thế Lâm |

Mở cửa, thị trường tăng điểm. Nhưng vì niềm tin yếu, về cuối phiên lực bán càng mạnh, chỉ số chứng khoán VN-Index càng mất điểm mạnh. Diễn biến này diễn ra trong vài phiên trở lại đây và chưa hứa hẹn cải thiện trong các phiên tới.

Bản tin dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 6.7

NHÓM PV |

Dự báo thời tiết mới nhất 6.7: Từ chiều tối nay đến sáng mai, ở Bắc Bộ có mưa rào và dông với lượng mưa phổ biến 20-50mm, riêng khu vực vùng núi và trung du cục bộ có mưa to trên 80mm.

Tranh cãi vụ du khách nhờ luộc 18kg hải sản, nhà hàng phụ thu “4,5 triệu đồng”

PHẠM DUY |

Bình Thuận – Đoàn du khách phản ánh việc đến một nhà hàng tại TP. Phan Thiết ăn và mang theo 18 kg hải sản nhờ nhà hàng luộc, sau các thỏa thuận, nhà hàng phụ thu “4,5 triệu đồng”.

Tàu Curiosity khám phá vùng có thể giải đáp lý do sao Hỏa khô cằn

Hải Anh |

Tàu thăm dò sao Hỏa Curiosity đang khám phá khung cảnh ở vùng chuyển tiếp trên hành tinh đỏ.

Sửng sốt phát hiện manh mối ở Trái đất giúp tìm ra nước trên sao Hỏa

Phương Linh |

Trái đất có một loại đá có thể nắm giữ manh mối để tìm thấy nước trên sao Hỏa, theo nghiên cứu mới.

Lớp vỏ sao Hỏa có thể duy trì sự sống nhờ quá trình tương tự Trái đất

Thanh Hà |

Dưới bề mặt sao Hỏa, quá trình phân ly do phóng xạ có thể cung cấp năng lượng cho sự sống của vi sinh vật.