19 kính thiên văn mạnh nhất hợp lực chưa từng có quan sát hố đen nổi tiếng

Song Minh |

19 kính thiên văn mạnh nhất thế giới trên mặt đất và trong không gian hợp lực để quan sát hố đen nổi tiếng. Đây là chiến dịch quan sát đồng thời lớn nhất từng được thực hiện trên một hố đen siêu lớn.

Vào tháng 4.2019, các nhà khoa học đã công bố hình ảnh đầu tiên về một hố đen trong thiên hà M87 mà Kính thiên văn Chân trời Sự kiện (EHT) chụp được. Hố đen siêu lớn này nặng gấp 6,5 tỉ lần khối lượng của Mặt trời và nằm ở trung tâm của M87, cách Trái đất khoảng 55 triệu năm ánh sáng.

Hố đen siêu lớn đang cung cấp năng lượng cho các luồng hạt di chuyển với tốc độ gần như tốc độ ánh sáng. Các luồng này tạo ra ánh sáng bao trùm toàn bộ quang phổ điện từ, từ sóng vô tuyến, ánh sáng nhìn thấy đến tia gamma.

Để có được cái nhìn sâu sắc về các đặc tính của hố đen và giúp giải thích hình ảnh EHT, các nhà khoa học đã phối hợp các quan sát với 19 kính thiên văn mạnh nhất thế giới trên mặt đất và trong không gian, thu thập ánh sáng từ khắp quang phổ. Đây là chiến dịch quan sát đồng thời lớn nhất từng được thực hiện trên một hố đen siêu lớn.

Các kính thiên văn của NASA tham gia vào chiến dịch quan sát này gồm Đài quan sát tia X Chandra, Kính viễn vọng không gian Hubble, Đài quan sát Neil Gehrels Swift, Mảng kính viễn vọng quang phổ hạt nhân (NuSTAR) và Kính viễn vọng không gian tia Gamma Fermi.

Bắt đầu với hình ảnh M87 mang tính biểu tượng hiện nay của EHT, một video mới đưa người xem vào hành trình thông qua dữ liệu từ mỗi kính thiên văn. Video hiển thị dữ liệu về nhiều yếu tố, cả bước sóng ánh sáng và kích thước vật lý. Video bắt đầu với hình ảnh EHT của hố đen M87 được phát hành vào tháng 4.2019 (dữ liệu được thu thập vào tháng 4.2017). Sau đó, nó di chuyển qua các hình ảnh từ các mảng kính viễn vọng vô tuyến khác ở khắp nơi trên thế giới.

Loạt kính thiên văn hợp nhất quan sát hố đen siêu lớn. Video: NASA

Tiếp theo, chế độ xem thay đổi thành kính thiên văn phát hiện ánh sáng nhìn thấy (Hubble và Swift), tia cực tím (Swift) và tia X (Chandra và NuSTAR). Màn hình tách ra để hiển thị cách những hình ảnh này, bao phủ cùng một khoảng trời trong cùng một thời điểm, so sánh với nhau. Video kết thúc bằng cách hiển thị những gì kính thiên văn tia gamma trên mặt đất, và Fermi trong không gian, phát hiện được từ hố đen này.

Trong suốt video, chi tiết nhỏ nhất mà mảng hoặc kính thiên văn có thể nhìn thấy sẽ tăng kích thước lên một lượng lớn. Ví dụ, các chi tiết nhỏ nhất mà EHT, Chandra và Fermi có thể nhìn thấy lần lượt là 0,0067, 130 và 330.000 năm ánh sáng. Chỉ EHT mới có thể phát hiện ra bóng của hố đen và ở một thái cực khác, Fermi không thể xác định liệu phát xạ tia gamma mà nó phát hiện có phải đến từ các vùng gần hố đen hay không.

Dữ liệu được thu thập bởi một nhóm gồm 760 nhà khoa học và kỹ sư của gần 200 tổ chức, 32 quốc gia hoặc khu vực, sử dụng các đài quan sát do các cơ quan và tổ chức trên toàn cầu tài trợ. Các đợt quan sát tập trung từ cuối tháng 3 đến giữa tháng 4.2017.

Song Minh
TIN LIÊN QUAN

Sứ mệnh vũ trụ tiếp theo đưa thiên văn học bước vào kỷ nguyên mới

Ngọc Vân |

Tàu vũ trụ thiên văn thương mại đầu tiên Twinkle chuẩn bị phóng vào năm 2024 sẽ đưa ngành thiên văn học bước vào kỷ nguyên mới.

Hiện tượng thiên văn kỳ thú: Cách xem nhật thực "vòng lửa" tuần tới

Khánh Minh |

Trong lần nhật thực đầu tiên trong năm, Mặt trăng sẽ gần như chắn hoàn toàn Mặt trời, chỉ để lại một vòng tròn rực lửa của ngôi sao Trái đất có thể nhìn thấy vào sáng 10.6.

Siêu kính thiên văn Trung Quốc phát hiện hàng trăm thiên thể kỳ thú

Song Minh |

Siêu kính thiên văn Trung Quốc phát hiện hơn 200 sao xung - thiên thể kỳ thú thu hút người yêu thích thiên văn và các nhà khoa học tìm tòi khám phá.

Cháy lớn tại xưởng sản xuất keo, lửa khói bốc cao ngùn ngụt

An Long |

Long An - Một nhà xưởng sản xuất keo ở huyện Đức Hoà bất ngờ bốc cháy dữ dội.

Nhà mặt tiền phải chật vật mưu sinh vì metro Nhổn - ga Hà Nội "lụt" tiến độ

Phương Anh - Minh Ánh |

Trong khi đoạn trên cao của dự án đường sắt Nhổn - ga Hà Nội đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo hoàn thiện trong năm 2022, thì đoạn ngầm còn lại của dự án này vẫn tiếp tục "đóng băng" khiến cho cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn.

Dữ liệu cá nhân của 2/3 dân số Việt Nam đang bị chia sẻ trên mạng

Quang Việt |

Qua triệt phá đường dây thu thập, mua bán trái phép dữ liệu lên tới gần 1.300 GB cho thấy, tình trạng mua bán dữ liệu cá nhân đang diễn ra phổ biến, công khai.

Tài xế bức xúc trong ngày đầu thu phí cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận

Văn Sĩ - Tạ Quang |

Tiền Giang - Sau 100 ngày (từ ngày 30.4 đến 8.8) đưa vào vận hành không thu phí, bắt đầu từ hôm nay 9.8, cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận bắt đầu thu phí thông qua hình thức tự động qua trạm không dừng.

Địa phương e ngại không dám làm, tiến độ giải ngân đầu tư công bị ảnh hưởng

PHẠM ĐÔNG |

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tâm lý hiện nay của các địa phương rất e ngại trong xử lý các thủ tục liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư... nên giải ngân đầu tư công chậm hơn so với yêu cầu. Một số nơi không dám làm, ảnh hưởng tới tiến độ giải ngân chung.

Sứ mệnh vũ trụ tiếp theo đưa thiên văn học bước vào kỷ nguyên mới

Ngọc Vân |

Tàu vũ trụ thiên văn thương mại đầu tiên Twinkle chuẩn bị phóng vào năm 2024 sẽ đưa ngành thiên văn học bước vào kỷ nguyên mới.

Hiện tượng thiên văn kỳ thú: Cách xem nhật thực "vòng lửa" tuần tới

Khánh Minh |

Trong lần nhật thực đầu tiên trong năm, Mặt trăng sẽ gần như chắn hoàn toàn Mặt trời, chỉ để lại một vòng tròn rực lửa của ngôi sao Trái đất có thể nhìn thấy vào sáng 10.6.

Siêu kính thiên văn Trung Quốc phát hiện hàng trăm thiên thể kỳ thú

Song Minh |

Siêu kính thiên văn Trung Quốc phát hiện hơn 200 sao xung - thiên thể kỳ thú thu hút người yêu thích thiên văn và các nhà khoa học tìm tòi khám phá.