Con sâu, cái kiến

đỗ phấn |

Chẳng có thành ngữ nào chính xác và ngắn gọn hơn “Con sâu, cái kiến”. Chỉ có bốn từ thôi mà nói lên được thân phận của cả một kiếp người. Tất nhiên thành ngữ “Mạt rệp” có thể ngắn hơn nhưng có vẻ ngữ nghĩa của nó nghiêng về phía những kẻ bất lương nhiều hơn.

Hà Nội những năm đầu thập niên ’60 có không nhiều vườn hoa lắm. Quanh trong phố chỉ có vườn hoa Chí Linh, vườn hoa Con Cóc, vườn hoa Yersin, vườn hoa Canh Nông và vườn Bách Thảo. Tất cả đều do người Pháp xây dựng từ trước ngày tiếp quản. Chỉ vườn Bách Thảo có quy mô lớn và được thiết kế quy hoạch với mục đích duy nhất là vườn hoa. Những vườn còn lại phần lớn nhỏ bé và mang những công năng riêng biệt.

Vườn hoa Canh Nông thực ra là khuôn viên đài tử sĩ tưởng niệm binh sĩ Pháp chết trận trong thế chiến I. Vườn hoa Chí Linh thực chất là Nhà Kèn dùng cho đội quân nhạc luyện tập và biểu diễn. Sau tiếp quản vẫn còn thỉnh thoảng biểu diễn kèn do thiếu tá nhạc sĩ Đinh Ngọc Liên (ông đội Liên) chỉ huy. Cuối thập niên ’50 đến đầu những năm 1960 nhà nước mới cho xây dựng công viên Thống Nhất quanh hồ Bảy Mẫu. Những thanh niên ở phố thời ấy đi lao động Xã hội chủ nghĩa xây dựng Công viên Thống Nhất và đường Thanh Niên với tinh thần náo nức như đi trảy hội.

Gọi là vườn hoa nhưng thành phần chính trong vườn chỉ là cây cổ thụ mà thôi. Hoa chỉ được trồng vào những dịp lễ tết đặc biệt trên những khoảnh đất nhỏ được phân giới bằng cây bỏng nổ. Nhiều năm trong chiến tranh hầu như chỉ có thời gian trước tết hoa mới được mang trồng đại trà trong các vườn. Cũng chỉ những vườn ở quanh bờ hồ Hoàn Kiếm và ngay trên chính đất đai ven hồ. Những hoa bướm, hoa sushi, hoa cúc, violet được mang từ trên Ngọc Hà xuống trồng ngăn nắp ven hồ đảm bảo nở rộ vào mấy ngày tết. Hàng đàn bươm bướm nhiều màu, chuồn chuồn bà đốm đen, ong mật, chuồn chuồn ớt chấp chới trên những cánh hoa ngày hửng nắng tạo nên một không gian tràn ngập sắc xuân.

Những năm chiến tranh bom đạn, chim chóc trong thành phố bỏ đi khá nhiều. Đàn sẻ mất chỗ kiếm ăn ở những cửa hàng bán gạo. Lũ chim sâu, vành khuyên nhút nhát cùng với những con cu gáy thổn thức ngoài bờ sông cũng biệt tăm về các vùng quê. Chỉ còn lại lũ cò trắng chiều tối bay về hàng cây sao phố Lò Đúc và đảo Hòa Bình trong công viên Thống Nhất.

Tình hình thực phẩm khan hiếm sinh ra nạn bắn chim làm thức ăn. Lúc ấy đám du học sinh ở Đông Âu mang về khá nhiều súng hơi làm phương tiện cho những thợ săn đường phố này. Hình như đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho côn trùng, sâu bọ phát triển mạnh. Nó không còn bị thiên địch là loài chim đe dọa nữa.

Có sâu tất nhiên nhiều bướm. Lũ trẻ Hà Nội có thể đi loanh quanh vài vườn hoa trong phố trong dịp hè cũng có thể tìm được một bộ sưu tập bướm khô. Những con bướm màu độc đáo có thể ra ngoài bờ sông Hồng kiếm dễ dàng trên những thửa ruộng trồng hoa màu.

Trò chơi mê mẩn nhất của lũ trẻ trai quanh Bờ Hồ là kiến chọi. Những con kiến nâu bóng có cặp răng dài vung lên thách thức. Chỉ cần tuốt một ngọn cỏ gà cho vào lỗ kiến nhỏ như vết đóng đinh trên mặt đất là có thể câu lên những con kiến càng hung dữ. Chính thói hiếu chiến của lũ kiến này khiến bọn trẻ bắt được nhiều hơn. Chúng bỏ kiến vào lọ peniciline từng đôi một cho chọi nhau và hò reo suốt mùa hè.

Hết chiến tranh, cuộc sống dần khấm khá lên. Giờ thì nạn bắn chim trong thành phố đã hoàn toàn kiểm soát được. Không ai có thể cầm khẩu súng hơi đi ngoài phố vài chục mét mà không bị hỏi thăm. Chim chóc lại về ngày một nhiều lên. Những đàn chim vành khuyên lớn sáng đến bay ríu ran trong tàng cây. Chim sẻ dạn người bay cả vào cửa sổ tìm mồi. Chẳng biết có phải vì thế mà rất lâu rồi không nhìn thấy một cánh bướm trong các vườn hoa thành phố. Lũ trẻ không chơi trò chọi kiến nữa. Chẳng biết lũ kiến chọi có còn tá túc trên những thảm cỏ quanh hồ. Thiếu vắng những bươm bướm, chuồn chuồn làm cho mấy luống hoa vàng chóe quanh hồ bị nghi ngờ là hoa giả.

“Con sâu, cái kiến” giờ chỉ còn được gọi tên như một ẩn dụ nói về con người. Cũng không còn được hiểu như xưa nữa. Kiến thì vẫn kiến thôi nhưng sâu đã khác. Nói đến sâu mọt có nghĩa là nói đến một bộ phận quan chức nhà nước đục khoét của công. Dân thường gọi là sâu mọt và lãnh đạo đôi khi cũng phải cảm thán với đàn sâu quá đông đảo. Đám sâu không có thiên địch này âm thầm phát triển và nhất định không hóa bướm nên ít khi được ngắm nhìn.

9.2018

đỗ phấn
TIN LIÊN QUAN

Một chuyến về quê

LÊ NHƯ GIANG |

Ngót bảy mươi, người bạn kháng chiến của ba anh dù đã ngấm đủ gian truân thời nằm rừng, nhưng những nhát rìu bổ củi của ông vẫn sắc ngọt, chính xác mười lần như một. (Còn anh, gã đàn ông chưa tới tứ tuần, thang máy chung cư mất điện, mới leo từ lầu một lên lầu 5 đã thở ra tai).

Con sẽ về

NGUYỄN HỒNG |

Quá nửa đêm má đã dậy nấu cơm nếp và đùm bọc cẩn thận. Hai má con ra ga khi đường thôn còn tối sờ.

Mảnh chĩnh bờ tre

Đỗ Phấn |

“Chuông khánh còn chẳng ăn ai/ Nữa là mảnh chĩnh vứt ngoài bờ tre” là tục ngữ cổ nhận xét về những người kém cỏi có tham vọng lớn. Mảnh chĩnh vứt bờ tre là thứ thậm vô giá trị. Còn chẳng bằng một mảnh vỏ dừa vẫn có thể “Lành làm gáo, vỡ làm muôi”.

Tuyển nữ Việt Nam nhận thưởng lớn sau chiến thắng ở bán kết SEA Games 31

MINH PHONG |

Tuyển nữ Việt Nam nhận thưởng nóng 1,3 tỉ đồng sau chiến thắng trước tuyển nữ Myanmar tại bán kết SEA Games 31.

HLV Park Hang-seo bất ngờ "đóng cửa" tập luyện trước trận gặp U23 Malaysia

MINH TRIẾT |

Huấn luyện viên Park Hang-seo bất ngờ yêu cầu tập kín chiều 18.5, thay vì mở cửa cho truyền thông tác nghiệp trong 15 phút đầu như kế hoạch. 

Giờ thứ 9: Xin đừng trả con (Phần 1)

Nhóm PV |

Trong mỗi gia đình, đứa con luôn là sợi dây gắn kết tình cảm gia đình, con đẻ hay con nuôi cũng đều là nhân duyên trong cuộc đời. Trong chương trình Giờ thứ 9 hôm nay, chúng tôi sẽ kể cho quý vị nghe câu chuyện của một cặp vợ chồng đang đứng trước bờ vực đổ vỡ hôn nhân vì không thể có con. Chương trình Giờ thứ 9 do đạo diễn: NSND Khải Hưng; Giọng đọc: NSND Minh Hoà – NSƯT Phú Thăng; Âm nhạc: Xuân Phương. Bạn đang có những câu chuyện riêng muốn chia sẻ với độc giả của Báo Lao Động? Hãy liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ email: media@laodong.vn.

Phạm Thanh Bảo bất ngờ khi giành huy chương vàng 50m bơi ếch

NGUYỄN ĐĂNG |

Phạm Thanh Bảo không tin mình có thể giành tấm huy chương vàng nội dung 50m bơi ếch, khi vấp phải sự cạnh tranh quyết liệt từ những kình ngư của Indonesia và Singapore.

Thanh Hoá: Dừng đột ngột phiên đấu giá dự án trường học trên đất vàng

Xuân Hùng |

Thanh Hoá - Dự án Trường tiểu học và THCS dân lập Thanh Hoa do Cty TNHH Tây Đô làm chủ đầu tư từng là hy vọng lớn của chính quyền và nhân dân Thanh Hoá. Dự án được xây dựng trên khu đất vàng giữa lòng TP. Thanh Hoá với kỳ vọng là trường dân lập chất lượng quốc tế. Vậy nhưng, khi trường gần xây xong thì dừng lại. Gần 10 năm qua, ngôi trường bị bỏ hoang phế. Việc đấu giá xử lý tài sản cũng nhiều bất thường.

Một chuyến về quê

LÊ NHƯ GIANG |

Ngót bảy mươi, người bạn kháng chiến của ba anh dù đã ngấm đủ gian truân thời nằm rừng, nhưng những nhát rìu bổ củi của ông vẫn sắc ngọt, chính xác mười lần như một. (Còn anh, gã đàn ông chưa tới tứ tuần, thang máy chung cư mất điện, mới leo từ lầu một lên lầu 5 đã thở ra tai).

Con sẽ về

NGUYỄN HỒNG |

Quá nửa đêm má đã dậy nấu cơm nếp và đùm bọc cẩn thận. Hai má con ra ga khi đường thôn còn tối sờ.

Mảnh chĩnh bờ tre

Đỗ Phấn |

“Chuông khánh còn chẳng ăn ai/ Nữa là mảnh chĩnh vứt ngoài bờ tre” là tục ngữ cổ nhận xét về những người kém cỏi có tham vọng lớn. Mảnh chĩnh vứt bờ tre là thứ thậm vô giá trị. Còn chẳng bằng một mảnh vỏ dừa vẫn có thể “Lành làm gáo, vỡ làm muôi”.