Phan Huy Uncle và tính nghiêm túc của sản phẩm tài năng khoa học trẻ

Lê Thanh Phong |

Phan Huy Chú được dịch Phan Huy Uncle, đây là chuyện thật 100%, không phải bịa đặt.

Dự án "Nghiên cứu về hành vi tiêu dùng có trách nhiệm bảo vệ môi trường của thanh niên" của nhóm học sinh Trường THPT Phan Huy Chú, Hà Nội đã được Bộ Giáo dục Đào tạo lựa chọn đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc tế ISEF 2022.

So với dự án "Phân lập, đánh giá khả năng nhắm đích tế bào gốc ung thư dạ dày của phân đoạn chứa hợp chất saponin và bào chế sản phẩm từ cây lá khôi" của 2 học sinh Trường THPT chuyên Thái Nguyên đạt giải nhất quốc gia năm học 2021 - 2022 và các dự án "tai tiếng" khác, thì sản phẩm của nhóm học sinh Trường THPT Phan Huy Chú có vẻ vừa sức với học sinh và phù hợp với thực tế hơn. Bởi vì, không ai có thể tin được học sinh trung học có thể nghiên cứu đề tài liên quan đến tế bào gốc ung thư dạ dày hay hàng không vũ trụ.

Tuy nhiên, có một hạt sạn trong dự án này, đó là toàn văn nghiên cứu được trình bày bằng tiếng Anh, trong đó có đoạn: “The seminar war conducted online on Microsoft Team software with the participation of Phan Huy Uncle high school students in the experimental group and the headteachers of classes”.

Hay cho cái tên riêng Chú đã được dịch sang tiếng Anh (Uncle).

Trả lời phóng viên Lao Động, một lãnh đạo của Trường THPT Phan Huy Chú cho rằng: "Nếu bài dự thi chỉ xuất hiện lỗi dịch "Phan Huy Chú" thành "Phan Huy uncle" thì đó có thể chỉ là lỗi chính tả của các em học sinh. Trường hợp bài thi còn nhiều lỗi chính tả, lỗi sai nghiêm trọng thì mới là điều đáng nói" .

Nhưng đây không phải là lỗi chính tả. Đây là kiến thức lịch sử, Phan Huy Chú là nhà thơ, nhà bác học - quan triều Nguyễn chứ không phải "chú Phan Huy".

Rất khó để lý giải tại sao lại sai sót, vì học sinh của Trường Phan Huy Chú chắc chắn ai cũng biết nhân vật lịch sử này, nên không thể có cách hiểu là "chú Phan Huy" để dịch sang tiếng Anh như vậy được.

Còn giả thiết nhóm tác giả dùng phần mềm tự động dịch để dịch cũng không thuyết phục. Một bản văn nghiên cứu gồm 16 trang được viết như một bài báo khoa học, được trình bày một cách chuyên nghiệp như của những nhà khoa học thực thụ, chẳng lẽ không ai hiểu rằng "Chú" là tên riêng, không phải ông chú, ông bác.

Các sản phẩm từ các cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học lâu nay đã có nhiều nghi vấn về thực chất, cho nên cần phải thực hiện một cách nghiêm túc, không nên để xảy ra những sai sót như vụ "chú Phan Huy".

Tạo sân chơi cho học sinh làm quen với khoa học là cần thiết, qua đó việc rèn luyện sự cẩn thận, tính chính xác là phẩm chất căn bản để trở thành nhà khoa học về sau.

Lê Thanh Phong
TIN LIÊN QUAN

Học sinh Việt thi quốc tế dịch "Phan Huy Chú" là "Phan Huy Uncle"

Tường Vân |

Một dự án nghiên cứu khoa học của học sinh được Bộ GDĐT lựa chọn đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc tế ISEF 2022 dịch tên riêng “Phan Huy Chú” thành “Phan Huy Uncle”.

Học sinh thi khoa học kỹ thuật: Không mài sắt vẫn nên kim?

QUANG ĐẠI |

Việc học sinh phổ thông bất ngờ công bố những dự án "khủng" hoàn toàn xa lạ với môi trường sống, học tập của các em là trái với nguyên lý nghiên cứu, sáng tạo khoa học kỹ thuật.

Đề tài thi khoa học kỹ thuật của học sinh ngang tầm thạc sĩ, tiến sĩ?

QUANG ĐẠI |

Dự án đạt giải nhất kỳ thi khoa học kỹ thuật quốc gia dành cho học sinh trung học năm 2021-2022 tiếp tục được cho là quá khó, vượt tầm học sinh và có những nội dung tương tự luận văn thạc sĩ, tiến sĩ đã công bố trước đó.

PODCAST: Giờ thứ 9 - Người hàng xóm kỳ lạ (phần 2)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9 - Vợ chồng tôi cũng không biết vì sao người hàng xóm thường ngồi ở bậc thềm nhà tôi. Bà bảo, bà thích ngồi ở đó rồi không nói thêm gì nữa… Người hàng xóm bí ẩn này là ai? Câu trả lời có trong phần 2 của podcast Giờ thứ 9 ngày hôm nay.

Doanh nghiệp Việt niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ, lỗi hẹn và bao giờ?

Thế Lâm |

Ngay sau sự kiện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán New York (NYSE) trao đổi văn kiện hợp tác về hỗ trợ nâng hạng thị trường vào sáng ngày 16.5 (sáng 17.5 giờ Hà Nội), chỉ số VN-Index đã có sự phục hồi mạnh mẽ hơn 50 điểm.

HLV Park Hang-seo: U23 Việt Nam không phụ thuộc vào 3 cầu thủ quá tuổi

MINH TRIẾT |

Huấn luyện viên Park Hang-seo không đồng tình quan điểm U23 Việt Nam đang phụ thuộc vào 3 cầu thủ quá tuổi là Hùng Dũng, Tiến Linh, Hoàng Đức. 

Tin SEA Games 31: Việt Nam có thêm 2 kỷ lục SEA Games

Nhóm PV |

Tin SEA Games 31 ngày 18.5: Bán kết bóng đá nữ, tuyển nữ Việt Nam - Myanmar; Trần Quốc Cường tuyên bố giải nghệ sau khi giành HCV; Đoàn Việt Nam liên tiếp phá 2 kỷ lục SEA Games.

"Tôi mang cả chăn, chiếu ra xếp hàng nhận vé xem tuyển nữ Việt Nam"

MINH PHONG |

Xếp hàng 11 tiếng đồng hồ, anh Lê Gia Tĩnh (Cẩm Phả, Quảng Ninh) cảm thấy vui và phấn khởi sau khi nhận tấm vé đầu tiên vào xem tuyển nữ Việt Nam thi đấu bán kết SEA Games 31.

Học sinh Việt thi quốc tế dịch "Phan Huy Chú" là "Phan Huy Uncle"

Tường Vân |

Một dự án nghiên cứu khoa học của học sinh được Bộ GDĐT lựa chọn đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc tế ISEF 2022 dịch tên riêng “Phan Huy Chú” thành “Phan Huy Uncle”.

Học sinh thi khoa học kỹ thuật: Không mài sắt vẫn nên kim?

QUANG ĐẠI |

Việc học sinh phổ thông bất ngờ công bố những dự án "khủng" hoàn toàn xa lạ với môi trường sống, học tập của các em là trái với nguyên lý nghiên cứu, sáng tạo khoa học kỹ thuật.

Đề tài thi khoa học kỹ thuật của học sinh ngang tầm thạc sĩ, tiến sĩ?

QUANG ĐẠI |

Dự án đạt giải nhất kỳ thi khoa học kỹ thuật quốc gia dành cho học sinh trung học năm 2021-2022 tiếp tục được cho là quá khó, vượt tầm học sinh và có những nội dung tương tự luận văn thạc sĩ, tiến sĩ đã công bố trước đó.