Mưa bão sắp dồn dập "tấn công", làm sao tránh xả lũ gây lũ chồng lũ?

Thảo Anh |

"Một trong những cơ sở tiên quyết để đảm bảo xả lũ an toàn đó là phải có thông tin dự báo. Bài toán khó đặt ra hiện nay là phải có bản tin dự báo mưa cho các khu vực có hồ chứa thuỷ điện" - GS.TS Phan Văn Tân - Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định.

Theo dự báo mới nhất về xu thế thời tiết từ nay đến cuối năm của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, lũ quét, sạt lở đất có nguy cơ cao xảy ra dồn dập tại khu vực vùng núi, đặc biệt khu vực Tây Bắc từ nay đến cuối năm.

Ở một diễn biến khác, trong những ngày qua, lũ lớn đã khiến mực nước ở đập Tam Hiệp (Trung Quốc) dâng cao, làm dấy lên nhiều quan ngại rằng đập thủy điện lớn nhất thế giới có nguy cơ bị vỡ. Trước tình thế cấp bách đó, chính quyền Trung Quốc đã buộc phải xả lũ để giảm tải cho đập, gây ra ngập lụt lớn ở vùng hạ lưu. 

Vậy tại Việt Nam, trước tình hình mùa mưa bão sắp đến, an toàn hồ chứa như thế nào và giải pháp nào để không lặp lại kịch bản xấu gây lũ chồng lũ? GS.TS Phan Văn Tân - Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã có những kiến giải về vấn đề này.

GS.TS Phan Văn Tân trao đổi. Ảnh: TA.
GS.TS Phan Văn Tân. Ảnh: TA.

Thưa GS.TS Phan Văn Tân, mưa lũ lịch sử ở Trung Quốc khiến đập Tam Điệp - đập thuỷ điện lớn nhất thế giới cũng rơi vào tình thế cấp bách. Vậy với thực tế tại Việt Nam, an toàn hồ chứa đang ở mức độ nào, năng lực ứng phó mưa lũ ra sao thưa ông?

- Ở Việt Nam trước đây, khi xây dựng đập thuỷ điện thì những nhà nghiên cứu đưa ra đa mục đích. Mục đích đầu tiên là kiểm soát lũ, mục đích thứ 2 là hỗ trợ thời kì hạn hán, mục đích thứ 3 là phát điện.

Trong những trường hợp lũ dâng cao thì hồ thuỷ điện có thể chặn được đỉnh lũ, không gây ra mưa lũ lớn ở hạ nguồn. Khi thời kì hạn hán thiếu nước ở hạ nguồn thì hồ thuỷ điện chính là nguồn cung cấp nước để tưới tiêu ruộng đồng, cung cấp nước sinh hoạt cho bà con. Hiện nay những đập thủy điện lớn của chúng ta cơ bản thường đạt được 3 mục đích lớn đó.

Khó khăn trong vận hành hồ thuỷ điện tại Việt Nam là gì thưa ông?

- Ở dải miền Trung đã từng xảy ra những trường hợp khi đợt mưa lớn kéo dài làm cho mực nước hồ dâng lên cao nguy cơ có thể vỡ đập thì đơn vị vận hành hồ thuỷ điện tiến hành xả lũ và gọi là “xả lũ đúng quy trình”. Khái niệm đúng quy trình ở đây có thể quy trình vận hành hồ chứa thuỷ điện nhưng nếu dưới hạ nguồn đang mưa, bên trên xả lũ thì sẽ thành “lũ chồng lũ”. Với tình hình này, hiện nay chúng ta đang cố gắng để vận hành liên hồ chứa để tiến hành kiểm soát, cắt được đỉnh lũ và khi tiến hành xả lũ không để xảy ra hiện tượng lũ chồng lũ.

Vậy đã có giải pháp nào được đưa ra để xả lũ an toàn tránh hiện tượng lũ chồng lũ, thưa ông?

- Một trong những cơ sở tiên quyết để đảm bảo xả lũ an toàn đó là phải có thông tin dự báo. Thông tin dự báo phải có tối thiểu trước 10 ngày – 1 tháng trước khi xảy ra đợt mưa lũ lớn. Nếu như tính được lượng nước rơi xuống do mưa trên thượng nguồn cung cấp cho hồ thuỷ điện thì mới tính đến phương án xả lũ trước. Khi đó dù mưa xuống sẽ tích được vào hồ và thậm chí có thể cắt được đỉnh lũ.

Thế nhưng dù những năm gần đây dù công tác dự báo đã làm rất tốt nhưng các bản tin dự báo chưa có đủ thời hạn dài. Vì vậy nếu như các đợt mưa xảy ra dồn dập trong thời gian ngắn thì bản thân các hồ thuỷ điện cũng không ứng phó được. Khi đó nước mưa nếu tích luỹ nhiều quá thì bắt buộc hồ thuỷ điện phải xả lũ nhưng dưới hạ nguồn cũng mưa to dẫn đến lũ chồng lũ.

Bài toán đặt ra hiện nay là phải dự báo tốt bản tin dự báo mưa cho các khu vực có hồ chứa thuỷ điện. Thứ hai là điều tiết được lượng nước xả mà bản thân hệ thống hồ chứa đó có  đủ khả năng.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Thảo Anh
TIN LIÊN QUAN

Chuyên gia "điểm mặt" nguyên nhân mưa lũ, thiên tai dị thường dồn dập

Thảo Anh |

Theo GS.TS Phan Văn Tân - Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nóng lên toàn cầu, biên độ dao động của các hiện tượng gia tăng kéo theo hệ quả nhiều loại hình thiên tai khác nhau. Không khó để tìm ra nguyên nhân chung của thiên tai ngày càng diễn biến dị thường, cực đoan, song tìm ra lời giải để hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra mới là bài toán khó.

Mưa lũ lịch sử, kỷ lục nắng nóng và thời tiết dị thường dồn dập do đâu?

Thảo Anh - Cát Tường |

Thời tiết cực đoan và dị thường đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới. Thời gian gần đây, mưa lũ lịch sử ở Trung Quốc, lũ lớn ở Nhật Bản là những điển hình. Hay ngay tại Việt Nam,  trong năm nay mưa đá dị thường đã xảy ra ngay vào đêm giao thừa. Vậy nguyên nhân, khởi nguồn chung của những thảm hoạ thiên tai ngày càng dồn dập và dị thường này là gì?

Dự báo thời tiết 15.7: Miền Bắc ngày nắng nóng, chiều tối có thể mưa dông

Thảo Anh |

Dự báo thời tiết hôm nay 15.7, các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Trị có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nền nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-38 độ C, có nơi trên 38 độ C. Bắc Bộ có nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 34-37 độ C, chiều tối có thể trở mưa rào và dông rải rác.

Tăng cường củng cố tin cậy chính trị Việt Nam - Hàn Quốc

Thanh Hà |

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Hàn Quốc Kim Jin-pyo nhất trí tiếp tục tăng cường củng cố tin cậy chính trị. 

Tướng hàng đầu Mỹ thị sát quân đội Ukraina

Ngọc Vân |

Tướng Mỹ Mark Milley đến Đức để giám sát chương trình huấn luyện binh sĩ Ukraina của Lầu Năm Góc.

Hà Nội ngày cận Tết, ra khỏi nhà là gặp... tắc đường

Tô Thế |

Hà Nội - Cũng như mọi năm vào dịp cận Tết Nguyên đán, các tuyến đường ở Hà Nội luôn có mật độ phương tiện lưu thông rất cao. Nhiều tuyến phố ùn tắc bất kể ngày đêm.

Hà Nội phân luồng ra vào nội đô theo 6 hướng để giảm ùn tắc dịp Tết

PHẠM ĐÔNG |

Sở Giao thông Vận tải Hà Nội tổ chức phân luồng cho phương tiện ra vào nội đô theo 6 hướng để giảm ùn tắc trong dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.

Khu nghỉ dưỡng ẩn mình giữa rừng thông tuyệt đẹp ở Mộc Châu

Chí Long |

Nằm ngay trung tâm khu du lịch quốc gia Mộc Châu, Phoenix Mộc Châu Resort được bao phủ bởi rừng thông hàng trăm năm tuổi, với không khí trong lành, mát mẻ tựa như Đà Lạt thu nhỏ giữa núi rừng Tây Bắc.

Chuyên gia "điểm mặt" nguyên nhân mưa lũ, thiên tai dị thường dồn dập

Thảo Anh |

Theo GS.TS Phan Văn Tân - Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nóng lên toàn cầu, biên độ dao động của các hiện tượng gia tăng kéo theo hệ quả nhiều loại hình thiên tai khác nhau. Không khó để tìm ra nguyên nhân chung của thiên tai ngày càng diễn biến dị thường, cực đoan, song tìm ra lời giải để hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra mới là bài toán khó.

Mưa lũ lịch sử, kỷ lục nắng nóng và thời tiết dị thường dồn dập do đâu?

Thảo Anh - Cát Tường |

Thời tiết cực đoan và dị thường đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới. Thời gian gần đây, mưa lũ lịch sử ở Trung Quốc, lũ lớn ở Nhật Bản là những điển hình. Hay ngay tại Việt Nam,  trong năm nay mưa đá dị thường đã xảy ra ngay vào đêm giao thừa. Vậy nguyên nhân, khởi nguồn chung của những thảm hoạ thiên tai ngày càng dồn dập và dị thường này là gì?

Dự báo thời tiết 15.7: Miền Bắc ngày nắng nóng, chiều tối có thể mưa dông

Thảo Anh |

Dự báo thời tiết hôm nay 15.7, các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Trị có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nền nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-38 độ C, có nơi trên 38 độ C. Bắc Bộ có nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 34-37 độ C, chiều tối có thể trở mưa rào và dông rải rác.