Lung linh sơn mài Việt

Quỳnh Chi |

Sơn mài Việt Nam khi ra thế giới luôn có giá trị khác biệt, luôn tạo nên sự thán phục của người thưởng lãm bởi sự khơi gợi vô biên trong hàng chục, thậm chí hàng trăm lớp sơn, mài, bồi, vẽ...

Người ta nói nhiều đến việc sơn mài thu hút mọi người xem nhưng chưa bao giờ  là “sân chơi” của mọi họa sỹ. Từ những họa sỹ sơn dầu thành danh, đến “tay mơ” mới vào nghề, không phải ai cứ muốn là trở thành họa sỹ sơn mài được. Quá trình sáng tác dụng công, vất vả, sự khắc nghiệt của thứ nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên nhưng ẩn chứa rất nhiều thử thách. Những lớp bó hom vóc, những lớp mài, những công đoạn bồi đắp nguyên liệu,… khiến họa sỹ sơn mài không bao giờ có được cái dáng vẻ thong dong, nhàn tản của họa sỹ sơn dầu. Người ta phải bò ra bức tranh mà gắn, mà mài, mà cảm được đâu là điểm dừng, đâu là chỗ phải bồi thêm. Ngoài ra, nguyên liệu sơn ta có thể khiến họa sỹ bỏ cuộc ngay lần “đụng chạm” đầu tiên nếu bị “sơn ăn”, với những nốt mẩn đỏ, ngứa, thậm chí sưng tấy.

Sơn mài không bao giờ là thứ tranh mà người ta có thể đặt hàng, hẹn ngày rồi ung dung đến lấy. Tranh có khô được hay không, những lớp lang có đúng như ý muốn hay không, màu sắc có lên đúng ý định hay không, ngoài sự tài hoa của họa sỹ, còn phụ thuộc… ông trời. Rồi lại có công đoạn mài. Nhưng không phải cứ nai lưng ra mài một ngày hay một giờ hay hao mòn bao nhiêu thì ra được bức tranh ưng ý. Họa sỹ phải có được sự cảm nhận tinh tế để biết, với chi tiết này, quá trình mài chỉ là chừng ấy; với chi tiết kia, mài 1 lớp rồi, chưa ưng, lại bồi vẽ tiếp, lại mài. Những mảng sáng - tối, nông - sâu, nóng - lạnh, xa - gần,… đều cần sự tiên lượng tài tình mà không phải cứ làm là có, cứ lâu là giỏi. Cũng vì cái sự mài mải miết, bàn tay của những họa sỹ sơn mài lúc nào cũng nhem màu, thậm chí chai đi vì những động tác lặp đi lặp lại ngày này qua tháng khác. 

Những lớp lang vô biên ấy, có khi lại ẩn dưới một mặt tranh mịn và nhẵn thín như gương. Miết tay vào bề mặt một bức sơn mài, cái lành lạnh của vàng, của bạc, của vỏ ốc, của vỏ  trai,… dần tan biến; cảm giác ngỡ ngàng khi cảm được nông sâu, trầm bổng, âm vang,… xâm chiếm. Ấy, là khi người xem tranh có sự giao cảm với họa sỹ. 

Tranh sơn mài Vườn xuân Bắc Trung Nam của Nguyễn Gia Trí.
Tranh sơn mài Vườn xuân Bắc Trung Nam của Nguyễn Gia Trí.

Có nhiều biến thể sơn mài đang lan tỏa trong đời sống. Những sản phẩm ứng dụng hiện đại vừa xuất khẩu, vừa phục vụ nhu cầu trong nước đã trở thành cứu cánh cho không ít làng nghề trong cơn bĩ cực mà sơn mài và các làng nghề sơn mài từng trải qua. Trong khi nhiều gia đình sống nhờ sơn mài, nhiều gia đình khốn khó tìm kế sinh nhai mới, những bức sơn mài kinh điển “made in Việt Nam” vẫn là sự thèm thuồng vô tận của nhiều nhà sưu tập khắp thế giới. Cái giá của bức sơn mài, không còn nằm ở khổ to hay bé, dùng nhiều hay ít bạc vàng.

Cái giá của sơn mài, ở cả một bề sâu thăm thẳm lịch sử, văn hóa, sự khai phá, khát khao kiếm tìm…

Quỳnh Chi
TIN LIÊN QUAN

Podcast: Giờ thứ 9 - Mưu tính khôn lường (phần 1)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Lâu nay câu chuyện về người thứ 3, về ngoại tình luôn thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Mặc cho người đời đàm tiếu, người trong cuộc luôn có lý do để bao biện cho các mối quan hệ ngoài chồng, ngoài vợ...

Thông tin “Ngọc Trinh mua đất ở Bảo Lộc" chỉ là chiêu trò thổi giá đất

Phương Nhiên |

Lâm Đồng - Lãnh đạo thành phố Bảo Lộc, Lâm Đồng khẳng định thông tin người mẫu Ngọc Trinh mua 11ha đất ở địa phương để làm homestay là hoàn toàn sai sự thật. Đó chỉ là chiêu trò của giới bất động sản để thổi giá đất.

Thí sinh chạy đua ôn thi cấp tốc bài thi riêng của trường đại học

Thiều Trang - Phùng Nhung |

Nếu như trước đây, các trường đại học chủ yếu dành chỉ tiêu tuyển sinh cho phương thức xét tuyển theo điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT), thì năm nay tỉ lệ này giảm mạnh. Sự thay đổi này khiến nhiều học sinh cuối cấp "bẻ lái", vừa chạy đua ôn thi tốt nghiệp, vừa ôn các bài thi riêng của trường đại học dự kiến đăng ký xét tuyển.

Khánh Thi nói gì khi bị so sánh tình yêu lệch tuổi với Ngô Thanh Vân?

Lan Anh |

Khánh Thi và Phan Hiển khi công khai tình yêu cách đây 12 năm đã hứng chịu nhiều phản ứng từ dư luận bởi Khánh Thi hơn Phan Hiển 11 tuổi.

Thái Lan và cuộc phân định ngôi thứ với bóng đá Việt Nam tại SEA Games 31

NGUYỄN ĐĂNG |

Bóng đá Thái Lan đang tạm dẫn trước bóng đá Việt Nam 1-0 trong loạt 4 trận chung kết môn bóng đá nam, nữ và futsal ở SEA Games 31.

Bình Định: May mắn tìm được chị em thất lạc sau 47 năm nhờ làm căn cước

Hoài Luân |

Ngày 19.5, Công an thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định cho biết đang phối hợp Công an huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên tổ chức cho bà Mai Thị Bền, 59 tuổi, ở xã Hoài Châu Bắc, Hoài Nhơn gặp bà Đỗ Thị C - người chị em sinh đôi ở xã An Thạch, huyện Tuy An sau 47 năm thất lạc.

Chứng khoán: VN-Index có thể tiếp tục hồi phục đến vùng kháng cự 1.300 điểm

Thế Lâm |

Tính từ tháng 4.2022 đến nay, chỉ số chứng khoán VN-Index lần đầu tiên có được nhịp hồi phục 3 phiên liên tiếp với phiên tăng thứ 3 ngày 19.5 chỉ nhích được 0,88 điểm. Tuy nhiên, dự báo về các phiên tới vẫn khá lạc quan.

Không cấp phép xây cao ốc gây kẹt xe, TPHCM "sửa sai" để cứu vãn giao thông

MINH QUÂN - ANH TÚ |

TPHCM - Tất cả các dự án đầu tư công trình xây dựng như chung cư, trung tâm thương mại trước khi xây dựng phải đánh giá tác động giao thông, nếu không đạt sẽ không được triển khai. Đây là động thái quyết liệt của TPHCM nhằm cứu vãn tình trạng kẹt xe ngày càng nghiêm trọng trên địa bàn.