Giữ hồn xẩm

Thảo Anh |

Chị thấy cái tứ của xẩm sao mà hay đến thế! Chị nghe đi nghe lại, dần dà, rồi chị yêu xẩm lúc nào chẳng hay. Chính tình yêu đó đã đưa đường chỉ lối chị tìm về quê hương cụ Hà Thị Cầu...

Dịp cuối tuần ở chiếu xẩm đền thờ Vua Lê Thái Tổ, tôi gặp nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa - đệ tử chân truyền của nghệ nhân Hà Thị Cầu. Vẫn bộ áo nâu sồng, váy lụa đen, chít khăn mỏ quạ, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa lướt nhẹ ngón tay mềm mại, trắng ngần trên sợi dây đàn. Tiếng nhị của chị cất lên, nghèn nghẹn rồi da diết, nỉ non, trầm bổng. Có những người “gở miệng” mà rằng, cụ Hà Thị Cầu sẽ là người “hát Xẩm cuối cùng”, nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại…

8 tuổi, Tuyết Hoa được cha đến xin học lớp đàn nhị tại Trường Trung cấp nghệ thuật Hà Nội. Gần tốt nghiệp Nhạc viện Âm nhạc Quốc gia, chị được mời sang Viện Nghiên cứu âm nhạc cộng tác với vai trò nhận các băng đĩa về tách lời, ký âm, ghi âm các tư liệu âm nhạc có sẵn. Chính trong môi trường làm việc đó, Mai Tuyết Hoa đã tình cờ bắt gặp đĩa hát của nghệ nhân hát xẩm Hà Thị Cầu. Chị thấy cái tứ của xẩm sao mà hay đến thế. Chị nghe đi nghe lại, dần dà, rồi chị yêu xẩm lúc nào chẳng hay. Chính tình yêu đó đã đưa đường chỉ lối chị tìm về quê hương cụ Cầu.

Cơ hồ sợ tôi hiểu nhầm về xẩm, Mai Tuyết Hoa nhẹ nhàng: "Hãy gọi hát xẩm là nghệ thuật để một lần nữa khẳng định bản chất của nó. Hát xẩm làm cho bản thân tôi cảm thấy nó rất thiệt thòi, thiệt thòi từ chính thân phận xẩm".

Có lẽ vì thế, với Mai Tuyết Hoa để gìn giữ tinh túy cha ông, chọn lựa là một phần, yêu thích là một phần nhưng quan trọng là sứ mệnh. Ngặt nỗi, không bước vào thì thôi, đã bước vào thì không thể nào dứt ra được.

Buổi tối hôm đó, tôi cũng được gặp nhạc sĩ Nguyễn Quang Long - người đồng sáng lập nhóm Xẩm Hà thành cùng nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa và những nhạc sĩ như: Giáng Son, Khương Cường, Đình Dũng...

Nhạc sĩ Quang Long đã may mắn cùng nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa là 2 người trẻ được đứng cùng hàng ngũ với GS-TS Phạm Minh Khang, các nhạc sĩ Thao Giang, Hạnh Nhân, NSND Xuân Hoạch, các NSƯT Đoàn Thanh Bình, NSƯT Thanh Ngoan… để bắt tay vào phục dựng hát xẩm.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa chia sẻ trong chặng đường sống cùng xẩm, có những người hâm mộ rất đặc biệt. Có lần, chị còn nhận được email "tâm thư" gửi từ Mỹ, hỏi rất kỹ về nghệ thuật hát xẩm. Sau này, khi có chuyến lưu diễn giới thiệu nghệ thuật xẩm cho sinh viên tại Mỹ, hai vợ chồng người Mỹ gốc Việt - chủ nhân email đã xin nghỉ làm đến xem nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa biểu diễn. Ở nơi đất khách quê người, điều đó khiến nghệ sĩ Tuyết Hoa vô cùng xúc động và trân quý.

"Tôi cảm thấy xúc động vì những bạn trẻ người Việt mới mười tám đôi mươi sống ở nơi xa xứ nhưng tiếp nhận nghệ thuật cổ truyền nồng hậu đến vậy" - nhạc sĩ Quang Long kể, ánh mắt  ánh lên niềm vui sướng.

Tuy nhiên, việc phục dựng xẩm vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là vấn đề kinh phí. Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa mỉm cười: "Tất cả chúng tôi đều không sống bằng xẩm.  Nhưng chưa bao giờ chúng tôi nghĩ sẽ từ bỏ xẩm, dù những người trụ cột phải tự bỏ tiền túi và hy sinh nhiều nhất. Chúng tôi duy trì xẩm nhờ tình yêu của người nghệ sĩ với hát xẩm và tình yêu nghệ sĩ dành cho nhau". 

"Tôi đang bồi dưỡng, đào tạo và cả thuyết phục nhiều bạn trẻ học xẩm, học âm nhạc dân gian. Học trò của tôi họ cũng rất yêu xẩm nhưng trước hết họ cần có cái bụng no" -  Mai Tuyết Hoa thở dài, đau đáu nỗi niềm.

"Chúng ta vẫn thường đánh đồng hát xẩm như "cái cần câu cơm" ăn xin  ăn mày, không, đó là nghệ thuật. Đồng nghĩa với việc những người hát xẩm là nghệ sĩ, nhạc sĩ, những tài năng, lấy những câu hát xẩm làm nghề kiếm sống". (Nhạc sĩ Quang Long)

“Tất cả chúng tôi đều không sống bằng xẩm.  Nhưng chưa bao giờ chúng tôi nghĩ sẽ từ bỏ xẩm”. (Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa)

Thảo Anh
TIN LIÊN QUAN

Podcast: Giờ thứ 9 - Mưu tính khôn lường (phần 1)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Lâu nay câu chuyện về người thứ 3, về ngoại tình luôn thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Mặc cho người đời đàm tiếu, người trong cuộc luôn có lý do để bao biện cho các mối quan hệ ngoài chồng, ngoài vợ...

Học sinh chơi gameshow, thuyết trình để lấy điểm học kỳ

Bích Hà |

Trên sân khấu, mặc chiếc áo bà ba, khoác lên mình trang phục màu xanh áo lính, các em học sinh đã vào vai chị Võ Thị Sáu và những người anh hùng của dân tộc. Phía dưới, ở hàng ghế khán giả, giáo viên và phụ huynh không giấu được sự xúc động và cả ánh mắt hạnh phúc, tự hào.

Bảng tổng sắp HC SEA Games 31: Ngày 20.5, Việt Nam tiếp tục "gặt vàng"

AN VY |

SEA Games 31: Cờ tướng, bắn súng, canoeing là các bộ môn đã mang huy chương về cho đoàn thể thao Việt Nam trong buổi sáng ngày 20.5. Bên cạnh đó, các môn võ cũng được kỳ vọng sẽ giành được vàng trong ngày hôm nay để củng cố vị trí số 1 của đoàn thể thao Việt Nam trên bảng tổng sắp huy chương.

Bắt Giám đốc CDC Đồng Tháp liên quan vụ Việt Á

Tràm Chim |

Đồng Tháp – Cơ quan công an vừa  bắt Giám đốc CDC Đồng Tháp để điều tra sai phạm trong các gói thầu liên quan tới Công ty Việt Á.

Hoa mắt với “ma trận” kẹt xe ở cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất

MINH QUÂN - CHÂN PHÚC |

TPHCM - Khu vực nút giao Nguyễn Thái Sơn kết nối các tuyến Phạm Văn Đồng, Nguyễn Thái Sơn, Nguyễn Kiệm, Hoàng Minh Giám, Bạch Đằng, Hồng Hà (quận Gò Vấp) là cửa ngõ ra vào sân bay Tân Sơn Nhất, nhưng thời gian gần đây thường xuyên kẹt xe khiến người đi đường ngao ngán.

Nguyễn Huy Hoàng: "Tôi thi đấu cho chính mình, không áp lực vì ai khác"

NGUYỄN ĐĂNG |

Kình ngư Nguyễn Huy Hoàng cho biết anh đã dồn hết đam mê, nỗ lực tại kỳ SEA Games 2021, để tạo nên kỳ Đại hội đáng nhớ nhất với bản thân anh cũng như tuyển bơi Việt Nam. 

Do chữ xấu, một người thoát vụ lừa 160 triệu đồng qua điện thoại

Bảo Lâm |

Đắk Lắk - Một số đối tượng đã giả danh công an, gọi điện dọa và "ép" bà V. ở huyện Buôn Đôn ra ngân hàng chuyển 160 triệu đồng vào tài khoản cho người chưa rõ thông tin, lai lịch. Nhưng do và V viết chữ xấu, nhân viên ngân hàng nhập sai thông tin, không thực hiện được lệnh giao dịch chuyển tiền nên bà V. may mắn tránh được bị lừa.

Tin SEA Games 31: Việt Nam vượt xa chỉ tiêu, cán mốc 330 huy chương

Nhóm PV |

Tin SEA Games 31: VĐV Lại Gia Thành phá kỉ lục 2 lần, U23 Việt Nam vào chung kết, ĐT Futsal nữ giành HCB...