Danh hiệu nghệ sĩ đang dần mất thiêng

Mai Ka |

Đến hẹn lại lên, mỗi mùa phong tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân (NSND), nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) lại xảy ra những chuyện ồn ào, tranh cãi giữa người được và người không. Danh hiệu không làm người nghệ sĩ giàu thêm về tiền bạc, nhưng thể hiện sự ghi nhận của nhà nước với những đóng góp của họ cho nền nghệ thuật nước nhà. Nhưng tiếc là những lùm xùm quanh việc công nhận, phong tặng đang dần làm danh hiệu nghệ sĩ trở nên “mất thiêng”.

Lùm xùm sau danh hiệu

Năm nay, những cái tên như NSƯT Chí Trung, Công Lý, Hoài Linh, Xuân Bắc được đưa lên “bàn cân”, với những bàn luận người xứng đáng, người chưa xứng đáng. 

NSƯT Công Lý sinh năm 1973, là một nghệ sĩ của Nhà hát Kịch Hà Nội. Anh được biết đến nhiều với các vai diễn hài, đặc biệt là vai Bắc Đẩu ở “Gặp nhau cuối năm”. Ngoài ra, Công Lý còn đã được biết đến qua một số vai diễn trên phim truyền hình, phim truyện nhựa. Còn nghệ sĩ NSƯT Xuân Bắc sinh năm 1976, hiện là Phó giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội. Xuân Bắc khởi nghiệp với vai trò diễn viên truyền hình nhưng anh lại nổi bật hơn với các vai diễn hài, đặc biệt là vai Nam Tào trong chương trình "Gặp nhau cuối năm” như Công Lý. Ngoài ra, Xuân Bắc còn được biết đến như một nghệ sĩ đa tài khi đảm nhiệm vai trò MC của nhiều chương trình truyền hình.

Những ngày qua, ngay khi hai nghệ sĩ này được  hội đồng cấp cơ sở xét tặng danh hiệu NSND, đã rộ lên những tranh cãi. Bởi những nghệ sĩ như Chí Trung, Xuân Hinh, Út Bạch Lan, Hoài Linh… lớn hơn Xuân Bắc, Công Lý về cả tuổi đời và tuổi nghề nhưng lại không có tên trong danh sách này.

Có khán giả còn thắc mắc, tại sao nghệ sĩ phía Bắc nhiều người được phong tặng NSND, NSƯT thế, có những người ít được khán giả biết tên? Ở phía Nam, có những nghệ sĩ cả đời gắn bó với nghề, làm nên những tên tuổi bất hủ trong lòng khán giả yêu sân khấu, yêu điện ảnh, âm nhạc... nhưng về già thì đến danh hiệu NSƯT cũng chả có.

Mùa xét tặng danh hiệu năm nay cũng có một trường hợp đặc biệt. Lần đầu tiên có trường hợp được đặc cách, khi Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đưa nghệ sĩ Trần Hạnh vào diện xem xét đặc cách dựa trên hồ sơ của ông do Nhà hát Kịch Hà Nội - đơn vị diễn viên từng làm việc - báo cáo. Lý do “đặc cách” là: Vượt lên hoàn cảnh, điều kiện khó khăn của bản thân, gia đình, NSƯT Trần Hạnh đóng góp nhiều công sức đối với nghệ thuật. Các vai diễn của ông có sức lan tỏa, đồng thời ông là người nghệ sĩ có hình ảnh đúng mực trong cuộc sống”.

Trước thông tin này, cả công chúng và nghệ sĩ tỏ ra vui mừng. Bởi sau bao lùm xùm về chuyện xin-cho, thiếu giải thưởng nọ, huy chương kia, việc xét tặng danh hiệu đã dựa trên những đóng góp thực sự, sức lan tỏa của nghệ sĩ đến công chúng, chứ không phải là những quy định cứng nhắc về giải thưởng hay tấm huy chương. Nhưng tiếc là đại diện Bộ VHTTDL đã lên tiếng phủ nhận, cho rằng đến nay chưa có quy định nào nói sẽ đặc cách trong việc phong tặng danh hiệu nghệ sĩ.  Hy vọng rồi lại thất vọng, không ít người đã bức xúc lên tiếng về điều này, khiến câu chuyện danh hiệu càng trở nên ồn ào.

Danh hiệu nghệ sĩ dần mất thiêng

Nếu để so sánh giữa NSƯT Chí Trung, Công Lý, Hoài Linh, Xuân Bắc, rất khó để nói ai xứng đáng được nhận danh hiệu NSND. Bởi đây đều là những nghệ sĩ đã được công chúng nhớ mặt đặt tên, có nhiều cống hiến cho khán giả. Có điều họ hơn nhau ở tấm huy chương, giải thưởng. Những tấm huy chương không đo hết tài năng của người nghệ sĩ, nhưng lâu nay vẫn đang là “quy định cứng” giúp các nghệ sĩ được vinh danh bằng danh hiệu.

Nhưng thực tế từ những mùa xét tặng danh hiệu vừa qua, có người làm quan chức cũng được xét tặng NSND, trong khi nghệ sĩ ở trong lòng nhân dân thực sự lại bị “đánh trượt” danh hiệu. Nếu lấy tiêu chuẩn về huy chương làm điều kiện bắt buộc trong xét tặng danh hiệu, rất nhiều nghệ sĩ bị thiệt thòi vì không đủ số huy chương, dù họ có nhiều năm cống hiến và tài năng thực sự. Nó cũng trở thành những thứ khiến cho việc vinh danh nghệ sĩ gặp quá nhiều rào cản, mà người trong nghề vẫn ì xèo với nhau là “phải xin thì mới được cho” - phải làm hồ sơ, thi thố lấy giải thì mới được xét tặng.

Đã từng trải qua những ngày "chạy mỏi chân đi xin chữ kí, nhưng rồi vẫn thiếu chỗ này, trống chỗ kia”, NSND Minh Châu thẳng thắn cho rằng cần thay đổi cách tôn vinh nghệ sĩ, đặc biệt là cách trao tặng danh hiệu. “Người nghệ sĩ luôn thích ngẩng cao đầu để đạt được danh hiệu, chúng tôi cống hiến chứ không đi xin, vậy tại sao phải làm hồ sơ xét tặng? Danh hiệu là niềm tự hào, không phải căng thẳng xem thiếu mục nào, đi xin chữ kí chỗ nọ, xin chữ kí chỗ kia. Là người cũng từng phải làm những việc đó, tự nhiên tôi cảm thấy bản thân bị hạ thấp"- NSND Minh Châu bày tỏ quan điểm.

Chưa kể trong mỗi mùa xét tặng danh hiệu đều có những nghệ sĩ bức xúc lên tiếng “tố” những góc khuất trong việc xét tặng. Có những người uất ức khi lý do trượt danh hiệu là vì đạo đức, làm mất lòng người nọ, người kia trong hội đồng xét tặng. Danh hiệu vì đó mà mất đi tính thiêng.

Cũng vì những ồn ào trong việc công nhận, xét tặng danh hiệu, nên nhiều nghệ sĩ tài năng, được nhân dân yêu mến nhất quyết không làm hồ sơ, vì không muốn đi xin.  Còn những người từng bức xúc vì mình bị “đánh trượt” cũng ngộ ra rằng: Danh hiệu cũng chỉ là đồ trang sức, là khẳng định của những người trong nghề với nhau, còn phần thưởng cao quý nhất vẫn là sự yêu mến và chỗ đứng của nghệ sĩ đó trong lòng khán giả.  

Mai Ka
TIN LIÊN QUAN

PODCAST: Giờ thứ 9 – Sự giả dối mà tôi căm ghét (phần 2)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9 - Ai rồi cũng cảm thấy vai trò, trách nhiệm của những người chủ gia đình lớn đến thế nào trong việc duy trì cuộc hôn nhân mà chúng ta đã tự nguyên lựa chọn một cách êm ấm, hạnh phúc. Đừng tự chà đạp, hủy hoại tổ ấm mà chúng ta từng dành trọn tâm huyết, sức lực vun vén, dựng xây...

Chủ tịch nước gửi thư chia buồn, động viên gia đình Trung tá Bùi Văn Nhiên

PHẠM ĐÔNG |

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã gửi thư chia buồn, động viên gia đình Trung tá Bùi Văn Nhiên - người đã dũng cảm cứu người bị đuối nước.

Hạnh phúc viên mãn của Son Ye Jin ở tuổi 41

THU HƯƠNG |

Ở tuổi 41, Son Ye Jin là minh hàng đầu giới giải trí Hàn Quốc với sự nghiệp phim ảnh đáng nể. Cô kết hôn cùng Hyun Bin hồi tháng 3.2022 và chuẩn bị chào đón con đầu lòng. Công chúng ngưỡng mộ cuộc sống viên mãn của nữ diễn viên và gọi cô là “Người phụ nữ may mắn có trong tay tất cả mọi thứ”.

TPHCM triển khai nhiều đầu việc đẩy nhanh tiến độ dự án Vành đai 3

MINH QUÂN |

TPHCM - Các mô hình tổ chức lãnh đạo, điều hành dự án Vành đai 3 được TPHCM thành lập nhằm đảm bảo tiến độ, đẩy nhanh hoàn thành dự án.

Chứng khoán: Mô hình 2 đáy được củng cố, VN-Index có thể hồi phục từ đáy 2

Thế Lâm |

Chỉ số chứng khoán VN-Index tăng điểm từ đầu phiên ngày 27.6 đồng thuận với thị trường chứng khoán thế giới. Theo nhận định của Công ty chứng khoán MB (MBS), mô hình 2 đáy hồi phục đang được củng cố.

Biến thể phụ BA.5 Omicron đã xâm nhập Việt Nam, có thể lấn át biến thể cũ

Thùy Linh |

Hệ thống giám sát phòng chống bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam đã liên tục phát huy việc giám sát và qua giải trình tự gen cho thấy, hiện đã có sự xâm nhập biến thể phụ BA.5 của Omicron vào nước ta. Biến thể này có thể có nguy cơ lấn át biến thể cũ (BA.1 và BA.2).

CSGT lập chốt bắt xe quá tải, yêu cầu cắt gọt thùng xe ngay giữa đại lộ

HỮU CHÁNH |

Hà Nội - Nhiều xe vi phạm về tải trọng, cơi nới thùng thành đã bị lực lượng CSGT lập biên bản và buộc hạ tải, cắt gọt thùng xe.

Cạn tiền, Ukraina phải bán trái phiếu chiến tranh

Song Minh |

Ukraina phải bán trái phiếu chiến tranh để có tiền duy trì hoạt động trong bối cảnh nền kinh tế rơi tự do vì chiến sự với Nga.