3 câu hỏi lớn về văn hoá Việt Nam

Đỗ Trung Lai |

Tôi đã dự nhiều cuộc hội thảo các cấp về văn hóa. Tiếc thay, không biết do “phổ” đề tài quá rộng hay do chuẩn bị chưa kỹ mà đa số các tham luận lại thường sa vào phần lý luận chung về văn hóa, những vấn đề mà ở các bách khoa thư, người ta viết đã lâu rồi!

Lẽ ra, hội thảo phải nghiêng về phương diện thực hành hơn và nên xoay quanh 3 câu hỏi:

1. Văn hóa Việt Nam là gì? (cả vật thể và phi vật thể)

2. Bản sắc văn hóa Việt Nam là gì?

3. Làm thế nào để văn hóa ấy, bản sắc ấy phục vụ đắc lực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc hôm nay, mà vẫn là động lực của dân ta trong tương lai?

Câu hỏi thứ nhất đòi hỏi sự thống kê, phân loại, đặt tên, giải nghĩa, giải mã... để biết đâu là văn hóa Việt nguyên thủy, bản địa; đâu là kết quả của giao thoa văn hóa Việt với văn hóa Trung Hoa, với văn hóa Ấn Độ, Chăm, Khơ-me; đâu là kết quả giao thoa của văn hóa Việt - Pháp và phương Tây, Việt - Mỹ và khối Anh ngữ, Việt - Nga và khối Xla-vơ... từ kiến trúc, ngôn ngữ, lối sống, canh tác, kỹ nghệ, nghệ thuật, giáo dục… cho đến ẩm thực, quần áo, thậm chí bệnh tật.

Câu hỏi thứ hai đòi hỏi sự phân tích, lọc lựa để làm “chứng minh thư văn hóa” cho người Việt, với những đặc điểm “nhận dạng” không thể lẫn. Đó là những yếu tố văn hóa bản địa riêng biệt, những yếu tố văn hóa khác đã được Việt hóa một cách đặc sắc như chữ Nôm, cách phát âm Hán - Việt (hay Việt - Hán?), chữ quốc ngữ, đến quần áo bà ba, áo dài Bắc - Trung - Nam... thậm chí, quần lá tọa và sự “can thiệp” của cái dây thun.

Câu hỏi thứ ba, trả lời được có nghĩa là đã có chiến lược và chính sách văn hóa rồi.

Chỉ khi làm được như vậy, thì ta mới biết cái gì cần giữ, cần bỏ; mới biết cần giáo hóa cho con cháu thế nào, từ ở gia đình đến ở nhà trường, khi hòa nhập với thế giới, thậm chí cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay, trán họ luôn sáng ngời nét Việt.

Nghị quyết của Đảng đã chỉ ra vai trò của văn hóa, chỉ ra phương châm xây dựng một “nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Nhưng chính giới trí thức nước ta phải trả lời được 3 câu hỏi trên. Còn nếu chỉ hội thảo lý luận chung mãi, thì vừa tốn tiền bạc và thì giờ, vừa không thấy cây mà cũng chẳng thấy rừng, và sẽ mãi mắc cái bệnh “lơ mơ muôn thuở’.

Rồi sau khi trả lời được 3 câu hỏi trên, thì chính giới trí thức ta lại phải viết ra mấy hạng sách: Hạng dài kỳ và kỹ dùng cho nghiên cứu và tham khảo; hạng phổ thông để dạy con cháu trong trường; hạng “bình dân” để ai là người Việt thì cũng nhớ tóm tắt... Từ đó mới có “hương ước”, “khế ước xã hội”, gia giáo, “mới so với cũ” và “không cũ so với mới” mà ngày nay và mai sau đều cần dùng.

Mong sao các nhà nghiên cứu của chúng ta sớm làm được việc ấy. Nó rất cần cho quốc kế dân sinh, cho cả hôm nay và cả ngày mai.

Đỗ Trung Lai
TIN LIÊN QUAN

Bắt 7 người trong đường dây cho vay tiền qua app, lãi suất 2.190%/năm

Việt Dũng |

Hà Nội - Ngoài 2 đối tượng quản lý, điều hành hệ thống cho vay tiền qua app với lãi suất "cắt cổ", cảnh sát đã bắt 5 người liên quan đường dây tín dụng đen xuyên quốc gia.

Hà Nội: Hiện trường phá dỡ toà nhà 5 tầng không phép chắn dự án gần 800 tỉ

Hà Phương |

Hà Nội - Lực lượng chức năng liên ngành quận Đống Đa (Hà Nội) chính thức phá dỡ toà nhà 5 tầng xây dựng sai phép tại số 84 đường Láng.

5 điểm nhấn ấn tượng của SEA Games 31

MINH PHONG |

Hai tấm huy chương vàng môn bóng đá nam và nữ, các khán đài rực lửa tại Thiên Trường và Cẩm Phả, tính lan tỏa của Đại hội với bạn bè quốc tế… là những điểm nhấn đáng chú ý tại SEA Games 31

Hà Nội: Công nhân đề nghị giá bán nhà phù hợp thực tế thu nhập

Kiều Vũ - Hải Nguyễn |

Hà Nội – Ngày 26.5, ông Chu Ngọc Anh – Uỷ viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hà Nội đã có cuộc gặp gỡ với công nhân lao động Thủ đô. Một trong những kiến nghị của công nhân lao động là xây dựng nhà ở giá rẻ bán cho công nhân lao động phù hợp với điều kiện thu nhập thực tế. Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Thái Thu Xương đến dự.

Hình ảnh buổi làm việc đầu tiên của tân HLV U23 Việt Nam tại UAE

MINH TRIẾT |

U23 Việt Nam dưới thời tân huấn luyện viên Gong Oh-kyun đang tích cực tập luyện, chuẩn bị cho vòng chung kết U23 Châu Á 2022. 

7 Nghị quyết, 6 kết luận vẫn chưa di dời xong 2 nhà tập thể xuống cấp

THUỲ TRANG |

Đà Nẵng - Ngày 26.5, tại chương trình “Hội đồng nhân dân với cử tri”, vấn đề di dời nhà tập thể xuống cấp tại trung tâm Đà Nẵng khiến cử tri lo ngại. Bởi mùa mưa bão đang đến gần, trong khi chủ trương di dời đã làm nhiều năm với nhiều Nghị quyết, kết luận của Hội đồng nhân dân nhưng vẫn chưa được thực hiện xong.

Đậu mùa khỉ đã lan đến những nơi nào trên thế giới

Như Tâm |

Đậu mùa khỉ đã xuất hiện ở gần 20 quốc gia không coi đây là bệnh đặc hữu, với hơn 100 trường hợp đã được ghi nhận, chủ yếu ở Châu Âu.

Thang máy rơi: Cần làm gì để đảm bảo an toàn tính mạng?

Tuyết Lan (T/h) |

Tối 25.5, thang máy trong một ngôi nhà 7 tầng cho thuê tại phố Kim Mã, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội rơi khiến 2 người tử vong. Để hạn chế tối đa rủi ro, bạn nên nắm được kinh nghiệm để xử lý khi thang máy gặp trục trặc.