Ùn ứ hàng hoá ở cửa khẩu: Làm sao bớt đi những giọt nước mắt của nông dân

Cường Ngô |

Những ngày qua, việc ùn ứ hàng hoá tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc lại làm rộ lên nhiều ý kiến, trong đó các thuật ngữ "chính ngạch", "tiểu ngạch" lại được nhắc đến khá nhiều. Vậy đằng sau những thuật ngữ này chứa đựng những vấn đề gì? Tại sao nhiều loại hoa quả của Việt Nam phải xuất qua đường tiểu ngạch?

Tại sao nhiều trái cây xuất qua đường tiểu ngạch

Trả lời về vấn đề này, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) - cho biết, trong khi hầu hết loại hàng hóa tiêu dùng được tự do thông thương, riêng các loại hoa quả, trái cây cần phải được chính quyền mỗi nước cho phép thì mới được nhập khẩu. Lý do là các hàng hóa này cần phải đảm bảo an toàn thực phẩm, an toàn kiểm dịch.

Cho đến nay, Trung Quốc mới chỉ chính thức cho phép nhập khẩu 9 loại trái cây của Việt Nam, đó là xoài, mít, thanh long, chuối, chôm chôm, vải, nhãn, dưa hấu, măng cụt. Nói cách khác, chỉ 9 loại trái cây trên mới được nhập khẩu chính ngạch qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.

Còn những loại không có tên ở trên, trong đó có những loại mà Việt Nam rất dồi dào, như dưa hấu, sầu riêng, vú sữa... buộc phải đi đường tiểu ngạch, qua các cửa khẩu phụ.

"Hoa quả, trái cây nếu không đi qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị thì sẽ phải đi qua cửa khẩu phụ Tân Thanh (phía bên Trung Quốc gọi là Pò Chài). Thương nhân Trung Quốc cũng tập trung ở đó để nhận hàng. Do vậy, phía Việt Nam có muốn giao ở cửa khẩu phụ khác như Cốc Nam, Na Hình cũng khó" - ông Hải cho hay.

Bình thường, cửa khẩu phụ Tân Thanh mỗi ngày thông quan được khoảng 250 - 300 xe. Nếu vì chống dịch hay lý do nào đó, phía Trung Quốc siết chặt kiểm soát, thời gian thông quan lâu hơn, con số trên sẽ giảm xuống. Hoặc đến mùa thu hoạch trái cây của Việt Nam, lượng xe dồn lên cửa khẩu bất thường đến cả nghìn xe thì sẽ bị ùn ứ, phải mất cả tuần đến nửa tháng để giải phóng hết xe.

Hàng nghìn xe hàng nông sản bị ùn ứ ở Cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn). Ảnh: Đặng Phúc Nguyên
Hàng nghìn xe hàng nông sản bị ùn ứ ở Cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn). Ảnh: Đặng Phúc Nguyên 

Vậy, tại sao lại chỉ thấy ùn ứ nông sản, chủ yếu là trái cây, mà không phải là gì khác, ông Hải cho rằng, đó là do đặc điểm sản xuất của chúng ta.

Trái cây đem lên biên giới phía Bắc chủ yếu là dưa hấu, thanh long, xoài, mít, vú sữa, sầu riêng... đều là những thứ quả trồng ở các tỉnh từ Quảng Nam trở vào. Các loại trái cây này đều trồng ở các hộ gia đình, nhà vườn, sau đó thuê xe chở lên biên giới, hoặc là bán cho thương lái thu gom và thương lái chở lên biên giới. 

"Gọi là xuất khẩu, nhưng hình thức bán hàng cũng giống như ở chợ huyện. Xuất khẩu mà người bán chưa biết người mua hàng bên kia biên giới là ai. Một xe chở dưa hấu khi sang đến Pò Chài sẽ được thương lái Trung Quốc đến xem, mặc cả, lựa ra những quả còn tốt thì lấy, quả nào thối thì vứt lại...

Cách mua bán bấp bênh như thế, nhiều yếu tố rủi ro như thế nên những lúc vào mùa trái cây chín rộ (đầu tháng 4 và cuối tháng 11), người dân Lạng Sơn lại ngậm ngùi chứng kiến những dòng xe xếp hàng dài trên đường vào cửa khẩu, đỗ tràn cả ra đến đường quốc lộ,  lượng trái cây đưa lên dồn dập, năng lực thông quan tại cửa khẩu không đáp ứng nổi, gây nên hiện tượng ùn tắc" - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu chia sẻ.

Thay đổi để bớt đi những giọt nước mắt, những tiếng thở dài của người nông dân

Trả lời câu hỏi: "Ai cũng thấy là cần phải thay đổi, vậy thay đổi thế nào?", vị này cho rằng, một mặt cần vận động, tập huấn cho người nông dân, thương lái (thực chất là doanh nghiệp nhỏ) thiết lập quan hệ khách hàng lâu dài với đối tác bên kia bên giới để tránh tình trạng mua bán được chăng hay chớ. Theo đó, rất cần có những doanh nghiệp lớn, đủ mạnh, có thể đứng ra đặt hàng nông dân sản xuất, sau đó bao tiêu sản phẩm.

Những doanh nghiệp này sẽ hướng dẫn nông dân sản xuất theo quy trình mới, phù hợp với nhu cầu khách hàng, áp dụng truy xuất nguồn gốc, sử dụng chỉ dẫn địa lý, xây dựng thương hiệu.

Cũng chính những doanh nghiệp đó sẽ có đủ năng lực để ký kết hợp đồng với các doanh nghiệp phân phối ở bên kia biên giới, sử dụng phương thức vận chuyển quy mô lớn như đường biển, đường sắt để tối ưu chi phí.

Như vậy, nông dân không phải vừa lo sản xuất, vừa lo bán hàng, doanh nghiệp cũng có thể đưa hoạt động xuất khẩu trái cây vào nền nếp.

"Thực chất hiện nay những doanh nghiệp như vậy đã có, nhưng số lượng chưa nhiều. Trong khi chờ đợi các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây lớn thêm và nhiều lên, rất cần vai trò của chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ nông dân, thương lái" - ông Hải nói.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng, bài học tiêu thụ vải của Bắc Giang, Hải Dương, xoài, nhãn của Sơn La là những minh chứng rất rõ một khi chính quyền vào cuộc, đồng hành cùng nông dân thì việc tiêu thụ nông sản không phải là quá khó khăn.

Vì chỉ có chính quyền mới có thể đứng ra tập hợp các nông dân, thương lái trên địa bàn, chỉ có chính quyền mới kêu gọi được các doanh nghiệp phân phối lớn đến cùng chung tay hỗ trợ, chỉ có chính quyền mới mời được các chuyên gia cả trong và ngoài nước đến hướng dẫn cho người nông dân, thương lái phải đóng gói thế nào, thực hiện truy xuất nguồn gốc ra sao.

Đương nhiên, cũng còn rất nhiều việc khác phải làm. Một việc cấp bách là đẩy mạnh đàm phán với Trung Quốc để mở rộng danh sách trái cây được nhập khẩu ngoài 9 loại đã nêu ở trên, nếu không thì sầu riêng, dưa hấu, vú sữa vẫn mãi chỉ đi qua cửa khẩu phụ.

Bên cạnh việc đầu tư mở rộng hạ tầng cửa khẩu, cần phải giảm tải cho cửa khẩu bằng việc xây dựng hệ thống trung tâm logistics lùi vào trong nội địa. Các trung tâm logistics này không chỉ có kho mát, kho lạnh để bảo quản, sơ chế nông sản trước khi xuất khẩu mà còn là địa điểm kiểm tra, thông quan hàng hóa.

Hàng sau khi thông quan chỉ việc niêm phong, đưa lên cửa khẩu để xuất qua biên giới, giảm bớt thời gian, quy trình làm thủ tục thông quan tại cửa khẩu. 

"Được như vậy thì xuất khẩu sẽ dần trở thành chính ngạch, bớt đi những giọt nước mắt, những tiếng thở dài của người nông dân mỗi mùa trái cây vào vụ" - ông Hải nói.

Cường Ngô
TIN LIÊN QUAN

Giải phóng sớm nhất lượng xe ùn ứ ở các cửa khẩu Quảng Ninh, Lạng Sơn

Phạm Đông |

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành nêu rõ, để giải phóng sớm nhất lượng xe ùn ứ ở các cửa khẩu thuộc tỉnh Quảng Ninh và Lạng Sơn, các địa phương này được quyền thông báo gửi các địa phương, doanh nghiệp khác không đưa hàng hóa đến.

Ùn ứ ở cửa khẩu, trái cây "quay đầu" về thủ đô chờ "giải cứu"

Minh Quang |

Hà Nội - Trong khi đang chờ các giải pháp để "giải cứu" số hàng hóa bị ùn ứ ở biên giới nhiều ngày qua, nhiều chủ hàng đã chủ động cho các xe hàng về Hà Nội để tiêu thụ trái cây với giá rẻ, hi vọng gỡ được vốn.

Hàng nghìn xe nông sản ùn ứ ở cửa khẩu: Bộ Công Thương chính thức lên tiếng

Cường Ngô |

Sau khi Văn phòng Chính phủ thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành về tình hình ùn ứ nông sản tại các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, Bộ Công Thương cho biết, đã có văn bản gửi UBND các tỉnh thành phố đề nghị tháo gỡ.

Chứng khoán: Thu lời từ hàng T+3 và T+5, nhóm nhà băng tiếp tục dẫn sóng

Đức Mạnh |

Hôm nay là phiên T+3, T+5 hàng về từ nhịp giảm trước đó. Hầu hết cổ phiếu đều tăng giá tốt giúp nhà đầu tư chứng khoán thu lời ngắn hạn.

Tình tiết bi thảm vụ 51 người chết trong thùng xe container ở Mỹ

Song Minh |

Số người chết trong thùng xe container bị bỏ lại ở thành phố San Antonio, bang Texas, Mỹ đã lên đến 51, đa phần tử vong vì sốc nhiệt dưới trời nắng nóng kinh hoàng.

Chủ tịch TPHCM: Đừng để huyện chưa lên quận, thành phố mà giá đất đã lên

MINH QUÂN |

TPHCM - Chủ tịch UBND TPHCM Phan Văn Mãi nhấn mạnh đừng để chưa chuyển các huyện lên quận hoặc thành phố trực thuộc TPHCM thì giá đất đã bị đẩy quá cao và khi đó thành phố sẽ không làm gì được nữa.

Ngoài Việt Á, CDC Đà Nẵng còn có dấu hiệu phạm tội tại 33 gói thầu khác

THUỲ TRANG |

Ngoài những sai phạm có sự móc nối với Công ty Việt Á, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng (CDC Đà Nẵng) còn có dấu hiệu phạm tội ở 33 gói thầu với 2 đơn vị khác.

NSND Trọng Trinh nói gì về "con gái" Dao Ánh trong "Em và Trịnh"?

Nhóm PV |

Trong buổi trò chuyện với Lao Động, NSND Trọng Trinh chia sẻ về vai diễn khiến anh ấn tượng nhất trong phim "Em và Trịnh", những câu chuyện hậu trường phim hay việc anh sẵn sàng đóng vai phụ, kể cả vai 3 phút ở "Về nhà đi con".

Giải phóng sớm nhất lượng xe ùn ứ ở các cửa khẩu Quảng Ninh, Lạng Sơn

Phạm Đông |

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành nêu rõ, để giải phóng sớm nhất lượng xe ùn ứ ở các cửa khẩu thuộc tỉnh Quảng Ninh và Lạng Sơn, các địa phương này được quyền thông báo gửi các địa phương, doanh nghiệp khác không đưa hàng hóa đến.

Ùn ứ ở cửa khẩu, trái cây "quay đầu" về thủ đô chờ "giải cứu"

Minh Quang |

Hà Nội - Trong khi đang chờ các giải pháp để "giải cứu" số hàng hóa bị ùn ứ ở biên giới nhiều ngày qua, nhiều chủ hàng đã chủ động cho các xe hàng về Hà Nội để tiêu thụ trái cây với giá rẻ, hi vọng gỡ được vốn.

Hàng nghìn xe nông sản ùn ứ ở cửa khẩu: Bộ Công Thương chính thức lên tiếng

Cường Ngô |

Sau khi Văn phòng Chính phủ thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành về tình hình ùn ứ nông sản tại các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, Bộ Công Thương cho biết, đã có văn bản gửi UBND các tỉnh thành phố đề nghị tháo gỡ.