phát triển ồ ạt Thuỷ điện vừa và nhỏ: Thủ phạm “nuốt” rừng, gây lụt lội?

Không đánh đổi bằng mọi giá

Cường Ngô |

Đảm bảo an ninh năng lượng là tiền đề quan trọng cho sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, phát triển không có nghĩa là chấp nhận đánh đổi bằng mọi giá. Sự phát triển “nóng” của các dự án thủy điện vừa và nhỏ thời gian qua đã làm dấy lên không ít quan ngại bởi thực trạng quy hoạch thủy điện thiếu kiểm soát.

Kiên quyết không bổ sung dự án thủy điện có chiếm diện tích đất rừng tự nhiên

Trước đây, một loạt thủy điện nhỏ bị sự cố nghiêm trọng như Đăk Man 3 tỉnh Kon Tum, Đăk Rông 3 tỉnh Quảng Trị, Đạm Bol tỉnh Lâm Đồng, Hố Hô ở hai tỉnh Hà Tĩnh - Quảng Bình. Điều này cho thấy, cơ chế phân cấp giám sát quản lý an toàn công trình thuỷ điện, nhất là thuỷ điện vừa và nhỏ bộc lộ nhiều bất cập.

Nói về quy hoạch phát triển thuỷ điện, đặc biệt thuỷ điện vừa và nhỏ ở Việt Nam, trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, ông Đỗ Đức Quân - Phó Cục trưởng Cục Năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương - cho biết, ngày 27.12.2012, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 43 quy định về quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng các dự án thủy điện và vận hành khai thác công trình thủy điện (Thông tư 43).

Theo Thông tư 43, việc nghiên cứu lập quy hoạch bậc thang thủy điện trên các lưu vực sông chính và việc thẩm định, phê duyệt quy hoạch thủy điện trên địa bàn cả nước thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương, việc nghiên cứu, lập quy hoạch thủy điện trên các lưu vực sông nhánh thuộc thẩm quyền của UBND các tỉnh.

Các thành phần kinh tế trong xã hội cũng được chính quyền tạo điều kiện và cho phép nghiên cứu lập quy hoạch các dự án thủy điện để đầu tư xây dựng các dự án thủy điện vừa và nhỏ theo đúng các quy định của pháp luật.

Theo đó, về tiêu chí môi trường - xã hội yêu cầu dự án không chiếm dụng quá 10ha/MW và không ảnh hưởng di dân quá 1 hộ/MW; phải tuân thủ quy định tại Luật Lâm nghiệp, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Xây dựng, Luật Điện lực...

“Thời gian qua, chúng tôi đã kiên quyết loại khỏi quy hoạch 8 dự án thủy điện bậc thang, 472 dự án thủy điện nhỏ và 213 vị trí tiềm năng thủy điện. Đây là các dự án có chiếm nhiều diện tích đất hoặc có ảnh hưởng lớn đến môi trường, kinh tế, xã hội” - ông Quân nói. Đồng thời, ông Quân khẳng định: “Thời gian vừa qua, Bộ Công Thương không xem xét bổ sung bất cứ dự án thủy điện nào có chiếm diện tích đất rừng tự nhiên”.

Loại khỏi quy hoạch dự án thuỷ điện ảnh hưởng đến môi trường, dân sinh

Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo cho hay, các dự án thủy điện có ảnh hưởng lớn đến vấn đề môi trường, vấn đề an toàn dân sinh vùng hạ du… hầu hết đã được rà soát, loại bỏ khỏi quy hoạch theo các nội dung yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ về phát triển thủy điện một cách bền vững, không gây tác động tiêu cực đến môi trường-xã hội, đảm bảo hiệu quả đầu tư.

“Quan điểm của chúng tôi là đối với các dự án thủy điện còn lại trong quy hoạch, kể cả các dự án đang nghiên cứu đầu tư, hoặc đang thi công xây dựng đều được bộ chỉ đạo tiếp tục rà soát, đánh giá các ảnh hưởng tiêu cực (nếu phát sinh trong quá trình đầu tư xây dựng) sẽ được điều chỉnh quy mô, thông số để đảm bảo không ảnh hưởng lớn đến môi trường - xã hội. Trường hợp không có phương án điều chỉnh sẽ kiên quyết loại khỏi quy hoạch và đề nghị cấp có thẩm quyền thu hồi dự án.

Ông Quân nói rằng, để tiếp tục thực hiện các nội dung yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ về phát triển thủy điện một cách bền vững, không gây tác động tiêu cực đến môi trường-xã hội, đảm bảo hiệu quả đầu tư, Bộ Công Thương đã cụ thể hóa các nội dung bằng chương trình hành động với các mục tiêu, nhiệm vụ chủ yếu và phương pháp tổ chức thực hiện một cách cụ thể, thống nhất và đồng bộ từ các bộ, ngành Trung ương đến các địa phương làm cơ sở triển khai thực hiện.

Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc, “hiện nay mật độ thuỷ điện được đánh giá dày đặc, có một thời kỳ, phát triển thuỷ điện rất ồ ạt, điều này ảnh hưởng ra sao tới cảnh quan, môi trường, du lịch và nhiều thứ khác?”, ông Quân cho rằng: Trong cơ cấu nguồn điện của hệ thống điện quốc gia hiện nay, thủy điện chiếm tỉ trọng khá lớn, các nhà máy thủy điện đang vận hành chiếm tỉ trọng khoảng 40% về công suất lắp đặt và khoảng 37% về điện năng toàn hệ thống, góp phần quan trọng vào việc bảo đảm an ninh năng lượng.

Việc xây dựng thủy điện tập trung vào một số khu vực cũng không tránh khỏi một số ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường, du lịch... trong khu vực dự án do tiếng ồn, bụi, khói, ô nhiễm nguồn nước... trong quá trình thi công xây dựng công trình.

Để khắc phục các nhược điểm, ngoài trách nhiệm chỉ đạo giám sát chặt chẽ của các cơ quan quản lý chuyên ngành Công Thương, cũng cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan liên quan trong việc cấp phép xây dựng, đánh giá tác động môi trường, nông nghiệp, lâm nghiệp từ Trung ương đến địa phương và ý thức chấp hành các quy định pháp luật của các chủ đầu tư dự án thủy điện” - ông Quân nói.

Đại diện Bộ Công Thương cho rằng, hiện tại, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã xây dựng và sửa đổi, bổ sung và Thủ tướng Chính phủ đã quyết định ban hành 11 quy trình vận hành liên hồ nêu trên. Các quy trình vận hành liên hồ quy định đầy đủ, chặt chẽ sự phối hợp giữa các chủ hồ với nhau, giữa các chủ hồ với các cơ quan có liên quan trong việc vận hành hồ chứa bảo đảm khai thác an toàn, hiệu quả tài nguyên nước trên 11 lưu vực sông.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ trình Thủ tướng Chính phủ quy hoạch điện VIII (Quy hoạch ngành quốc gia theo Luật Quy hoạch), theo đó, 13 quy hoạch bậc thang thủy điện trên các sông lớn và quy hoạch thủy điện nhỏ toàn quốc sẽ được tích hợp vào quy hoạch này. Vì vậy, quy hoạch thủy điện cũng sẽ được đánh giá, xem xét đảm bảo hài hòa, phù hợp với quy hoạch tổng thể chung.

Cường Ngô
TIN LIÊN QUAN

Quảng Nam loại bỏ cả chục thủy điện nhỏ, trừ hậu họa cho dân

Thanh Hải |

Xây dựng thủy điện trở thành phong trào lớn, ào ạt ở những năm đầu thập niên 20. Tuy nhiên, cũng ngay lập tức, làn sóng phản đối thủy điện cũng nổi lên, dồn dập, bởi dù mang lại lợi ích kinh tế, an ninh năng lượng rất lớn, nhưng thủy điện - nhất là công trình nhỏ, bậc thang luôn tiềm ẩn gây nguy cơ gây tai họa cho cộng đồng và môi trường...

Ngóng người về từ Thủy điện Rào Trăng 3

Trần Hữu - Khánh Tường |

Sau vụ sạt lở kinh hoàng ở Thủy điện Rào Trăng 3 (Thừa Thiên - Huế), nhiều người may mắn thoát chết trở về, nhưng cũng có những người còn nằm lại lạnh lẽo dưới lòng đất. Ít ai biết, những ngày này vẫn có những tốp công nhân vẫn cố bám trụ ở thủy điện Rào Trăng để vận hành máy móc và tìm thi thể anh em, bạn bè bị vùi lấp.

Sạt lở thủy điện Rào Trăng 3: Sự hy sinh của 13 đồng chí để lại niềm tiếc thương vô hạn

Vương Trần |

Đại tướng Ngô Xuân Lịch khẳng định: Sự hy sinh của 13 đồng chí trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn là vô cùng to lớn, để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với cán bộ, chiến sĩ toàn quân và đồng bào cả nước.

Xe container chở hàng bốc cháy ngùn ngụt ở Bình Dương

ĐÌNH TRỌNG |

Tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, xe container trên đường Mỹ Phước Tân Vạn bất ngờ bốc cháy ngùn ngụt. Lực lượng chức năng điều động 3 xe đến dập lửa.

HLV Diego Giustozzi: Tuyển futsal Việt Nam đến đây để chiến thắng

MINH PHONG |

Huấn luyện viên Diego Giustozzi cho biết, tuyển futsal Việt Nam sẽ nỗ lực hết sức để giành chiến thắng trước Iran tại tứ kết giải futsal Châu Á 2022.

Tên trộm ngụy trang như bóng ma vào nhà dân lấy cắp nhiều tài sản

ĐÌNH TRỌNG |

Bình Dương - Tại thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, một đối tượng lợi dụng đêm tối trèo tường vào nhà dân. Tên trộm sau đó lấy vải trùm đầu để "qua mặt" camera lấy cắp đi nhiều tài sản.

Đình chỉ hoạt động nhóm trẻ có cô giáo tự nhận bạo hành, bỏ đói trẻ

THUỲ TRANG |

Đà Nẵng - Nhóm trẻ tư thục có cô giáo đăng thư tự nhận đã bạo hành, bỏ đói trẻ tại Đà Nẵng... vừa bị tạm đình chỉ hoạt động để công an điều tra vụ việc.

Những tranh cãi nảy lửa về các trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia

Vân Trang |

Trong 22 năm của cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia, nhiều lần đáp án của chương trình đưa ra đã gây ra những tranh cãi nảy lửa. 

Quảng Nam loại bỏ cả chục thủy điện nhỏ, trừ hậu họa cho dân

Thanh Hải |

Xây dựng thủy điện trở thành phong trào lớn, ào ạt ở những năm đầu thập niên 20. Tuy nhiên, cũng ngay lập tức, làn sóng phản đối thủy điện cũng nổi lên, dồn dập, bởi dù mang lại lợi ích kinh tế, an ninh năng lượng rất lớn, nhưng thủy điện - nhất là công trình nhỏ, bậc thang luôn tiềm ẩn gây nguy cơ gây tai họa cho cộng đồng và môi trường...

Ngóng người về từ Thủy điện Rào Trăng 3

Trần Hữu - Khánh Tường |

Sau vụ sạt lở kinh hoàng ở Thủy điện Rào Trăng 3 (Thừa Thiên - Huế), nhiều người may mắn thoát chết trở về, nhưng cũng có những người còn nằm lại lạnh lẽo dưới lòng đất. Ít ai biết, những ngày này vẫn có những tốp công nhân vẫn cố bám trụ ở thủy điện Rào Trăng để vận hành máy móc và tìm thi thể anh em, bạn bè bị vùi lấp.

Sạt lở thủy điện Rào Trăng 3: Sự hy sinh của 13 đồng chí để lại niềm tiếc thương vô hạn

Vương Trần |

Đại tướng Ngô Xuân Lịch khẳng định: Sự hy sinh của 13 đồng chí trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn là vô cùng to lớn, để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với cán bộ, chiến sĩ toàn quân và đồng bào cả nước.