Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp

Hương Lê |

Lễ cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp là một ngày lễ quan trọng trước Tết Nguyên đán. Hằng năm, người Việt thường sắm lễ cúng tiễn ông Táo về trời. 

Nguồn gốc của lễ cúng ông Công ông Táo

Táo Quân có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc nhưng được Việt hóa thành sự tích “Hai ông một bà” là vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc.

Theo lời kể của dân gian, Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Tuy ăn ở mặn nồng tha thiết với nhau, nhưng mãi không có con. Vì vậy, dần dà Trọng Cao hay kiếm chuyện xô xát dằn vặt vợ. Một hôm, chỉ vì một chuyện nhỏ, Cao gây thành chuyện lớn, đánh Thị Nhi và đuổi đi. 

Thị Nhi bỏ nhà, lang thang đến một xứ khác và sau đó gặp Phạm Lang. Phải lòng nhau, hai người kết thành vợ chồng. Phần Trọng Cao, sau khi nguôi giận thì quá ân hận, nhưng vợ đã bỏ đi xa, Cao day dứt và nhớ Thị Nhi quay quắt liền lên đường tìm kiếm vợ.

Sau nhiều ngày đi kiếm tìm, Trọng Cao hết gạo hết tiền, Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Tình cờ, Trọng Cao xin ăn đúng nhà của Thị Nhi đúng lúc Phạm Lang đi vắng. 

Thị Nhi đã sớm nhận ra người ăn xin này đúng là người chồng cũ. Nàng mời vào nhà, nấu cơm mời Cao. Đúng lúc đó, Phạm Lang trở về. Thị Nhi sợ chồng nghi oan nên bảo Trọng Cao đi trốn dưới đống rạ sau vườn.

Chẳng may, đêm ấy, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Nhi lao mình vào định cứu chồng cũ ra. Thấy Nhi nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo khiến cả ba đều chết trong đám lửa.

Thương tình 3 người sống có nghĩa có tình nên Ngọc Hoàng phong cho làm vua bếp. Theo đó, người chồng mới là Thổ Công trông coi việc trong bếp, người chồng cũ là Thổ Địa trông coi việc trong nhà, còn người vợ là Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa.

Hàng năm, đúng vào ngày 23 tháng Chạp, gia đình Việt thường làm mâm cơm cúng để đưa tiễn Táo Quân lên chầu trời. Đây là khi Táo quân lên trời báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của các gia đình. 

Nguồn gốc của lễ cúng ông Công ông Táo
Mâm cơm cúng ông Công ông Táo. Ảnh: TL

Ý nghĩa của lễ cúng ông Công ông Táo

Theo quan niệm của người Việt, Táo quân không chỉ là vị thần cai quản mọi hoạt động của gia chủ mà còn là vị thần ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ, giữ bình yên cho gia đình gia chủ. Vì vậy, tục cúng ông Táo mang ý nghĩa cầu mong cho sự ấm no, đầy đủ, sau đó mới đến ý nghĩa thờ "thần Bếp" chuyên cai quản việc bếp núc.

Vào ngày này, người dân làm mâm cơm để bày tỏ lòng biết ơn với các vị thần. Đồng thời, đây cũng là dịp để người người, nhà nhà trở về sum họp, quây quần sau một năm làm ăn vất vả.

Đặc biệt trong mâm cơm cúng, người Việt thường chuẩn bị thêm cá chép (khoảng 2-3 con) đựng trong chậu nước. Sau khi cúng trong, người dân sẽ đem thả phóng sinh ở sông, hồ. Việc chuẩn bị cá chép mang ý nghĩa chuẩn bị phương tiện để ông Táo cưỡi về trời.

Ngoài ra, còn có ngụ ý "cá vượt Vũ môn" hay "cá chép hóa rồng", cá chép mang ý nghĩa biểu tượng cho sự thăng hoa, tinh thần vượt khó, sự kiên trì và bền bỉ để đi tới thành công.

Hương Lê
TIN LIÊN QUAN

Bí quyết làm phở cuốn chay nhanh cho mâm cơm ngày Rằm tháng Chạp

Tuấn Đạt |

Phở cuốn chay là món ăn được nhiều gia đình ưa chuộng và lựa chọn cho ngày Rằm tháng Chạp.

Độc đáo lễ cúng rừng với lời thề bảo vệ rừng của người Jrai

THANH TUẤN |

Hàng năm, người đồng bào Jrai ở xã biên giới Ia Pếch, huyện Ia Grai, Gia Lai đều tổ chức lễ cúng rừng với lời thề bảo vệ rừng. Theo các già làng nơi đây, rừng còn thì bản làng còn, không ai được làm hại rừng.

Lễ cúng ông Công ông Táo đa dạng, người dân Hà Nội hối hả đi mua sắm

ĐỨC VĂN - PHẠM ĐÔNG |

Chợ Hàng Bè (Hoàn Kiếm, Hà Nội) nổi tiếng với đồ ăn tươi ngon phục vụ nhu cầu cúng lễ ngày cuối năm. Chính vì vậy, những ngày cận lễ ông Công, ông Táo người dân Hà Nội đổ về đây mua sắm đồ lễ để tiễn ông về trời.

Podcast: Giờ thứ 9 - Mưu tính khôn lường (phần 2)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Trong phần đầu của câu chuyện “Mưu tính khôn lường“, chúng ta đã được chứng kiến mối tình vụng trộm của vị giám đốc và những đòi hỏi éo le của cô bồ. Họ sẽ giải quyết thế nào để hòa hợp giữa bồ và vợ? Câu trả lời có trong phần tiếp theo của câu chuyện?

U23 Việt Nam nhận thưởng "nóng" 2 tỉ sau trận chung kết SEA Games 31

MINH TRIẾT |

U23 Việt Nam được Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) thưởng 2 tỉ đồng sau chiến tích giành huy chương vàng môn bóng đá nam SEA Games 31.

U23 Thái Lan buồn bã nhận huy chương bạc tại SEA Games 31

THANH VŨ - AN NGUYÊN |

Huấn luyện viên Mano Polking và các cầu thủ U23 Thái Lan buồn bã, rơi nước mắt sau thất bại trước U23 Việt Nam tại chung kết SEA Games 31.

Hành trình ấn tượng của U23 Việt Nam đến chức vô địch SEA Games 31

Dương Anh |

Với chiến thắng 1-0 trước U23 Thái Lan, đội tuyển U23 Việt Nam đã chính thức giành huy chương vàng bóng đá nam SEA Games 31. Đoàn quân của ông Park Hang-seo thi đấu 6 trận, thắng 5, hòa 1 và không để thủng lưới.

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 chung cuộc: Việt Nam nhất toàn đoàn

Chi Trần |

Đoàn thể thao Việt Nam đã khép lại kỳ đại hội thể thao thành công ngoài mong đợi. Tổng cộng, Việt Nam có 205 huy chương vàng tại SEA Games 31, dẫn đầu bảng tổng sắp.   

Bí quyết làm phở cuốn chay nhanh cho mâm cơm ngày Rằm tháng Chạp

Tuấn Đạt |

Phở cuốn chay là món ăn được nhiều gia đình ưa chuộng và lựa chọn cho ngày Rằm tháng Chạp.

Độc đáo lễ cúng rừng với lời thề bảo vệ rừng của người Jrai

THANH TUẤN |

Hàng năm, người đồng bào Jrai ở xã biên giới Ia Pếch, huyện Ia Grai, Gia Lai đều tổ chức lễ cúng rừng với lời thề bảo vệ rừng. Theo các già làng nơi đây, rừng còn thì bản làng còn, không ai được làm hại rừng.

Lễ cúng ông Công ông Táo đa dạng, người dân Hà Nội hối hả đi mua sắm

ĐỨC VĂN - PHẠM ĐÔNG |

Chợ Hàng Bè (Hoàn Kiếm, Hà Nội) nổi tiếng với đồ ăn tươi ngon phục vụ nhu cầu cúng lễ ngày cuối năm. Chính vì vậy, những ngày cận lễ ông Công, ông Táo người dân Hà Nội đổ về đây mua sắm đồ lễ để tiễn ông về trời.