Shark Tank "hứa 1 đằng, rót vốn 1 nẻo", liệu có đáng bị cười chê?

Trà My (ghi) |

Shark Tank vừa công bố mùa 5 lên sóng, lập tức dư luận ồn ào đổ dồn sự chú ý vào thông tin các Shark trong mùa 4 cam kết đầu tư 200 tỉ, thực tế rót vốn 21,3 tỉ đồng. Vậy con số này nói lên điều gì? 

Báo Lao Động có cuộc trao đổi với ông Trần Bằng Việt – CEO tại Dong A Solutions về vấn đề này.

- Ông đánh giá thế nào về con số thực tế giải ngân chỉ có 21,3 tỉ đồng, quá thấp so với con số cam kết đầu tư 200 tỉ đồng trên Tivi?

“Có nhiều bạn cười chê khi đọc thống kê tỷ lệ giải ngân thực tế so với cam kết trên truyền hình. Cảm xúc ấy có phần thiên lệch về một phía. Có lẽ vì mọi người chưa nhận đủ thông tin.

Tôi xin cung cấp một vài góc nhìn cá nhân để hỗ trợ thêm cho quá trình nhận định của mọi người:

Trước tiên, nhờ mọi người nhắm mắt lại và giúp tôi hồi tưởng về 10 hay 20 doanh nghiệp khởi nghiệp tốt nhất ở Việt Nam trong 10 hay 20 năm qua. Họ là ai? Có ai trong số họ lên truyền hình hay không? Hãy hỏi chính bản thân bạn, nếu bạn có một dự án siêu ngon cơm, lời ngồn ngộn, bản thân bạn lại có năng lực và quan hệ cần thiết để làm cho nó thành công và thành công lớn thì bạn có cần phải lên truyền hình và có mong muốn lên truyền hình để móc hết ruột gan ra chia sẻ và cắn răng cho cá mập gặm hết phần thơm tho hay không?

Trả lời được những câu hỏi đó, tự bạn sẽ hiểu rằng: khi đã chọn lên truyền hình để gọi vốn thì các dự án hầu như đều chưa đủ tốt để thành công.

Nhưng dĩ nhiên, đó là từ khía cạnh của chủ dự án. Thế còn để được lên truyền hình thì các dự án đó cũng phải gần gần đủ để thành công. Các dự án ấy sẽ có được một vài khía cạnh tốt hay rất tốt bên cạnh một vài khía cạnh còn khiếm khuyết và cần được bổ sung hay bù đủ để có thể thành công. Có lẽ ban tổ chức của Shark Tank tin rằng quá trình tương tác trước, trong và sau việc lên truyền hình ấy sẽ giúp dự án thành công hơn.

Các Shark tham gia Shark Tank mùa 5. Ảnh: TV Hub.
Các Shark tham gia Shark Tank mùa 5. Ảnh: TV Hub.

- Nếu nhìn nhận thẳng, hạn chế của khởi nghiệp Việt Nam là gì thưa ông?

Thứ nhất, trong đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp, cả hai bên sẽ chỉ thành công khi mối quan tâm lớn nhất không phải là tiền mà là "liệu chừng nhà đầu tư (hay hệ sinh thái của nhà đầu tư) có thể tạo ra được phép nhân cho dự án hay không". Do sự hạn chế từ cả hai bên như trong phân tích ở phần trên, nên trong thực tế, yếu tố này chưa được chú ý nhiều dù đã có một số sự cải thiện trong mùa trước.

Thứ hai, với hạn chế của quy mô thị trường, mức độ ứng dụng công nghệ, năng lực đội ngũ và mức độ sẵn sàng và bổ trợ của hệ sinh thái khởi nghiệp thì Biên hiệu quả khả kiến của một dự án khởi nghiệp ở Việt Nam là không cao.

Biên hiệu quả khả kiến = [Biên lợi nhuận tăng thêm trên một đơn vị sản phẩm có được nhờ cải tiến, sáng tạo hay phát minh mới] * [Số đơn vị sản phẩm tăng thêm nhờ sự vượt trội của mô hình kinh doanh hay lợi thế so sánh của sản phẩm dịch vụ] / [Hệ số rủi ro của việc áp dụng mô hình và sản phẩm dịch mới trong hệ sinh thái hiện hữu, bao gồm các vấn đề về thể chế và pháp lý] 

Vì mẫu số là khá cao cho khởi nghiệp (nghĩ khác làm khác mà) trong khi cả hai thừa số là chỉ tầm tầm hoặc khá thấp nên Biên hiệu quả khả kiến của các dự án khởi nghiệp Việt Nam là không cao.

Biên hiệu quả khả kiến này quy định mức trần tối đa của lợi ích (hay lợi nhuận) có được của dự án. Và vì nó khó có thể cao được, nên cái bánh sau đầu tư là không đủ to đồng thời cho cả các nhà sáng lập dự án lẫn các Shark. Khó lòng tạo ra tinh thần "hướng ra bên ngoài để thu hoạch tỷ triệu" mà sẽ luôn có cảm giác "sắp xếp bên trong để tranh thủ cắc xu". Những vòng đàm phán, trả giá tới lui chiếm tới 80-90% thời lượng trình bày của một dự án là vì vậy.

Và câu chuyện có những dự án phù phép "vẽ kế hoạch, ảo báo cáo" cũng là vì thế. Để rồi vỡ lở thậm chí tố cáo hay vạch mặt nhau trong hay sau các vòng DD (due diligence). Sự gượng gạo, hay thậm chí là bế tắc khi phải đưa ra các đề xuất kiểu "cho vay" hay "trái phiếu chuyển đổi" cho thấy rõ điều này.

Thứ ba, các dự án vì thế tận dụng các buổi phát hình như những cơ hội Marketing. Trình bày của họ thay vì hướng đến các Shark để được đầu tư thì lại hướng về khán giả truyền hình để quảng cáo cho sản phẩm hay dịch vụ của mình.

Một số (không phải tất cả) Shark cũng biết vậy nên thay vì tập trung để tìm kiếm cơ hội đầu tư thì lại đi mượn cơ hội để thể hiện kiến thức, mị lực cá nhân hay quảng bá thương hiệu và sản phẩm của doanh nghiệp. Nói chung là cả nhiều bên cùng có lợi, ngoại trừ việc mục đích chính của chương trình sẽ càng ngày càng xa và nhạt hơn với những người trong cuộc.

Dĩ nhiên, không thể phủ nhận được những đóng góp tích cực mà chương trình Shark Tank đã tạo ra được cho cộng đồng và môi trường khởi nghiệp Việt Nam. Nó giúp tạo ra một sân chơi thú vị, nơi trau dồi kiến thức tài chính, quản trị và kỹ năng kêu gọi đầu tư cho các bạn trẻ khởi nghiệp (cho dù họ có tham gia chương trình ấy hay không). Nó tạo được sự chú ý của công chúng đến khởi nghiệp và các sản phẩm dịch vụ khởi nghiệp và nhờ vậy nên khả năng thành công của các sản phẩm được lên chương trình cũng sẽ cao hơn. 

Xin cảm ơn ông!

Trà My (ghi)
TIN LIÊN QUAN

Chứng khoán: Thị trường bùng nổ, chiến lược giao dịch nên theo xu hướng

Thế Lâm |

Theo Công ty chứng khoán Ngân hàng Đông Á (DAS), sau phiên giao dịch hôm qua (24.5) phát tín hiệu tích cực và thoát đáy, phiên ngày 25.5, thị trường có phiên giao dịch bùng nổ, cổ phiếu tăng giá đi kèm thanh khoản tăng trên hầu hết nhóm ngành, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư.

Shark Hưng bất ngờ làm phó chủ nhiệm khoa một trường đại học

Tường Vân |

Shark Hưng giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Khoa Quản trị tại Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội.

“Đại gia” đứng sau vụ thanh niên Huế từng tạo tranh cãi ở Shark Tank

Lan Anh |

Trước khi đẩy thanh niên Huế Công Hoàng vào tâm bão bị chỉ trích, nhà sản xuất TV HUB từng đưa các “Shark” vào tâm điểm dư luận ở chương trình “Thương vụ bạc tỉ”.

"Vòng luẩn quẩn" khiến bác sĩ, nhân viên y tế Đồng Nai nghỉ việc hàng loạt

HÀ ANH CHIẾN |

ĐỒNG NAI – Bác sĩ H có hơn 10 năm công tác tại một bệnh viện công ở Đồng Nai, mặc dù đã đạt nhiều thành tích trong công tác khám chữa bệnh, điều trị COVID-19, nhưng hiện nay bác sĩ H đã chuyển sang bệnh viện tư để làm việc. Lý do nam bác sĩ quyết định nghỉ việc là do phải choàng gánh nhiều công việc không đúng chuyên môn sở trường khiến anh chán nản.

Chứng khoán kết quý II với lệnh bán chất chồng, thanh khoản nơi đâu?

Đức Mạnh |

Chỉ số chứng khoán VN-Index đã "bốc hơi" hơn 20% trong quý II. Tính riêng tháng 6, giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân trên HOSE đã giảm 7,5% so với tháng trước, xuống dưới 13.500 tỉ đồng/phiên, thấp nhất kể từ tháng 2/2021.

Đề xuất sớm có làn ưu tiên cho xe buýt Hà Nội

Minh Hạnh |

Hiệp hội vận tải hành khách công cộng Thành phố Hà Nội (HAPTA) vừa có văn bản kiến nghị các cơ quan chức năng tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp vận tải hành khách công cộng.

“Em còn nhớ hay em đã quên” né kiện tụng thế nào khi làm về Trịnh Công Sơn?

Mi Lan |

Cách đây 20 năm từng có một bộ phim khác làm về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong mối quan hệ với Bích Diễm, Khánh Ly là “Em còn nhớ hay em đã quên” ra mắt năm 1992.

Nhóm công nhân bị công ty môi giới lao động ''xù lương''

ĐÌNH TRỌNG |

Bình Dương - Tại thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, nhóm khoảng 20 công nhân bị công ty môi giới lao động "xù lương". Các công nhân liên hệ qua điện thoại, đến văn phòng nhưng không tìm thấy giám đốc công ty môi giới lao động.

Chứng khoán: Thị trường bùng nổ, chiến lược giao dịch nên theo xu hướng

Thế Lâm |

Theo Công ty chứng khoán Ngân hàng Đông Á (DAS), sau phiên giao dịch hôm qua (24.5) phát tín hiệu tích cực và thoát đáy, phiên ngày 25.5, thị trường có phiên giao dịch bùng nổ, cổ phiếu tăng giá đi kèm thanh khoản tăng trên hầu hết nhóm ngành, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư.

Shark Hưng bất ngờ làm phó chủ nhiệm khoa một trường đại học

Tường Vân |

Shark Hưng giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Khoa Quản trị tại Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội.

“Đại gia” đứng sau vụ thanh niên Huế từng tạo tranh cãi ở Shark Tank

Lan Anh |

Trước khi đẩy thanh niên Huế Công Hoàng vào tâm bão bị chỉ trích, nhà sản xuất TV HUB từng đưa các “Shark” vào tâm điểm dư luận ở chương trình “Thương vụ bạc tỉ”.