Tại sao Trái đất không tròn hoàn hảo?

Thanh Hà |

Nếu có một thước đo khổng lồ bắt đầu từ tâm Trái đất và đi đến đỉnh cao nhất của hành tinh chúng ta thì đó không phải đỉnh Everest mà ngọn núi cao nhất sẽ nằm ở Chimborazo của Ecuador.

Chimborazo trở thành đỉnh cao nhất trong trường hợp này vì Trái đất thực sự hơi bị méo ở các cực, giống như một người đang ấn cả hai tay vào mặt trên và mặt dưới của một quả bóng. Kết quả là, đường xích đạo - vị trí mà Ecuador tọa lạc - nhô ra ngoài. Không phải một hình cầu hoàn hảo, Trái đất có dạng hình cầu dẹt hai đầu (oblate). 

Trên thực tế, "hầu hết các hành tinh và vệ tinh không phải là hình cầu thật. Chúng thường bị bóp méo theo cách này hay cách khác", Live Science dẫn lời James Tuttle Keane, nhà khoa học hành tinh tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA ở Pasadena, California.

Vậy tại sao Trái đất, các hành tinh khác và Mặt trăng không tròn hoàn hảo?

Chuyên gia Keane cho hay, lực ly tâm, hay lực hướng ra bên ngoài mà một vật thể đang quay chính là nguyên nhân. Một hành tinh đang quay sẽ chịu tác dụng của lực ly tâm. 

Để dễ hình dung, bạn cũng có thể thấy lực này hoạt động: Nếu xoay người trên ghế hoặc trên đôi chân của mình, bạn sẽ cảm thấy bị kéo ra khỏi trung tâm của mình. Có thể tay hoặc chân của bạn sẽ vung ra. Hoặc, nếu bạn ngồi trên một chiếc đu quay, "sẽ có thêm một chút lực tác động lên bạn trên chiếc đu quay đó và vì vậy bạn cảm thấy bị kéo sang một bên", nhà khoa học hành tinh James Tuttle Keane giải thích. 

Bởi vì các hành tinh và mặt trăng quay, lực ly tâm khiến chúng phình ra ở đường xích đạo. Hiệu ứng có thể không dễ phát hiện nhưng những ví dụ điển hình về điều này là sao Mộc và sao Thổ. Nếu bạn nhìn vào hình ảnh toàn cầu của 1 trong 2 hành tinh khí khổng lồ này sẽ thấy chúng hơi bị thu nhỏ ở 2 cực và phần thân phình ra. Keane cho biết, hình dạng của những hành tinh này đáng chú ý hơn vì chúng là những hành tinh quay nhanh nhất trong Hệ Mặt trời. Vật gì quay càng nhanh thì lực ly tâm tác dụng lên vật đó càng nhiều.

Nhà khoa học hành tinh Keane cho biết, một ví dụ điển hình về lực ly tâm tác động lên thiên thể là hành tinh lùn Haumea. Hành tinh lùn này nằm trong Vành đai Kuiper, vùng của các vật thể băng giá bên ngoài quỹ đạo của sao Hải Vương. Haumea có kích thước tương đương với sao Diêm Vương, nhưng quay rất nhanh (cứ 4 giờ lại có một vòng quay hoàn chỉnh) đến mức nó "gần giống hình quả trứng", ông Keane nói.

Thanh Hà
TIN LIÊN QUAN

Tìm ra chìa khóa để phát hiện hành tinh có sự sống giống Trái đất

Thanh Hà |

Mêtan có thể là dấu hiệu để phát hiện đầu tiên về sự sống ngoài Trái đất nếu được phát hiện trong bầu khí quyển của một hành tinh đá tồn tại ở "vùng có thể sinh sống được" - vùng không quá nóng và cũng không quá lạnh để nước lỏng tồn tại trên bề mặt hành tinh - xung quanh một ngôi sao giống như Mặt trời.

Phi hành gia Nga, NASA về Trái đất sau kỷ lục 355 ngày trong vũ trụ

Hải Anh |

Một phi hành gia NASA và 2 phi hành gia Nga sẽ từ ​​Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) trở về Trái đất vào tuần tới.

Lõi băng tiết lộ những vụ phun trào núi lửa khổng lồ của Trái đất

Nguyễn Hạnh |

Các nhà khoa học nghiên cứu các lõi băng hình thành trong khoảng 60.000 năm lịch sử đã tìm thấy dấu hiệu của hàng nghìn vụ phun trào núi lửa trong suốt thời gian đó. 25 vụ phun trào trong số này lớn hơn bất kỳ vụ phun trào nào trên Trái đất ​​trong 2.500 năm qua.

Bão số 2 gây mưa lớn, nhiều khu vực ở Hà Nội ngập úng

NHÓM PV |

Hà Nội: Do ảnh hưởng bởi mưa lớn từ bão số 2 Mộc Lan, trưa 11.8, nhiều khu vực tại thủ đô Hà Nội đã xảy ra tình trạng ngập úng.

Khi nào Hồ Hoài Anh, Hồng Đăng phải quay lại Tây Ban Nha?

Mi Lan |

Theo Luật sư Nguyễn Minh Long - Giám đốc Công ty Luật Dragon, tùy theo diễn biến của vụ điều tra sẽ quyết định trực tiếp đến tình huống 2 nghệ sĩ phải quay lại Tây Ban Nha hay không.

Cần hiểu rõ về việc phóng sinh ngày lễ Vu Lan để tránh "tận diệt" sinh vật

MINH HÀ - QUỲNH ANH |

Hiện nay, nhiều người đang thiếu hiểu biết về việc phóng sinh khiến phong tục này trở nên biến tướng, vô tình tiếp tay cho việc săn bắt, tận diệt động vật.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: Chắt chiu từng cơ hội nhỏ nhất, dám đối mặt để vượt qua thách thức

Vương Trần |

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, chúng ta cần phải chắt chiu từng cơ hội nhỏ nhất, dám đối mặt để vượt qua những thách thức lớn nhất; chủ động thích ứng, tận dụng cơ hội, phát triển bền vững, mang lại những giá trị mới to lớn hơn.

Việc dán chồng thẻ thu phí ETC xuất hiện ở cả hai nhà cung cấp dịch vụ

Minh Hạnh |

Liên quan đến việc Tập đoàn Viettel “tố” thẻ thu phí ETC bị dán chồng thẻ, đại diện Tổng cục Đường bộ Việt Nam xác nhận có tình trạng dán chồng 2 thẻ trên ôtô và khẳng định việc dán chồng thẻ xảy ra ở cả hai nhà cung cấp dịch vụ.

Tìm ra chìa khóa để phát hiện hành tinh có sự sống giống Trái đất

Thanh Hà |

Mêtan có thể là dấu hiệu để phát hiện đầu tiên về sự sống ngoài Trái đất nếu được phát hiện trong bầu khí quyển của một hành tinh đá tồn tại ở "vùng có thể sinh sống được" - vùng không quá nóng và cũng không quá lạnh để nước lỏng tồn tại trên bề mặt hành tinh - xung quanh một ngôi sao giống như Mặt trời.

Phi hành gia Nga, NASA về Trái đất sau kỷ lục 355 ngày trong vũ trụ

Hải Anh |

Một phi hành gia NASA và 2 phi hành gia Nga sẽ từ ​​Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) trở về Trái đất vào tuần tới.

Lõi băng tiết lộ những vụ phun trào núi lửa khổng lồ của Trái đất

Nguyễn Hạnh |

Các nhà khoa học nghiên cứu các lõi băng hình thành trong khoảng 60.000 năm lịch sử đã tìm thấy dấu hiệu của hàng nghìn vụ phun trào núi lửa trong suốt thời gian đó. 25 vụ phun trào trong số này lớn hơn bất kỳ vụ phun trào nào trên Trái đất ​​trong 2.500 năm qua.