Hãy để các mối quan hệ tự điều chỉnh

LÊ VINH  |

Những ngày gần đây, câu chuyện xưng hô giữa thầy cô giáo và học sinh đã trở thành chủ đề nóng, tạo ra nhiều quan điểm trái chiều. Xã hội là vậy, mọi vấn đề đều tạo ra những góc nhìn, quan điểm khác nhau, kéo theo phản ứng mạnh hay nhẹ, nông hay sâu, rộng hay hẹp tùy mức độ ảnh hưởng.

Câu chuyện xưng hô “Con” hay “Em” hay “Tôi” hay “Trò” đã tạo ra sự tranh luận, thậm chí có phần gay gắt, khi không chỉ 2 đối tượng chính tham gia mà cả phụ huynh, các chuyên gia, những nhà nghiên cứu ngôn ngữ… Không ai phản đối chuyện tạo ra vấn đề để tranh luận, đưa ra quan điểm, nhưng đề xuất thay đổi thì có hợp lý hay không, khi các mối quan hệ vốn tự biết cách điều chỉnh?

Có thể hiểu rằng, đề xuất thay đổi để hướng đến việc biến các học sinh trở thành một cá nhân thể hiện được sự tự chủ, riêng có trong xã hội hiện đại và ngày càng phát triển. Nói cách khác, là sự chủ động như học sinh nước ngoài thể hiện trong môi trường gia đình, trường học hay cộng đồng. Mà học sinh thì đâu phải chỉ có trẻ con!?

Với sự đa dạng của tiếng Việt, đại từ nhân xưng có thể được dùng theo nhiều cách chứ không chỉ gói gọn vào “I”, “He” hay “She” trong tiếng Anh. Kết hợp với truyền thống, lịch sử, văn hóa, tình cảm của người Việt, các đối tượng tự biết phải điều chỉnh nhưng đồng thời vẫn tuân thủ “vòng kim cô của các mối quan hệ”.

Giữa các mối quan hệ, ngay cả việc sử dụng, diễn đạt từng cách xưng hô cũng cho thấy vị trí của thầy, cô giáo với học sinh. Nên nhớ rằng, giáo viên và học sinh là một khái niệm chung, mà nội hàm của nó gồm các cấp bậc học. Ở mầm non, tiểu học, giáo viên gọi học sinh là “con” được cho là hợp lý, khi con trẻ còn ở độ tuổi cần cảm nhận nhiều hơn sự gần gũi, yêu thương.

Học sinh lên cấp 2, cấp 3, với cô giáo không hơn quá nhiều tuổi thì việc điều chỉnh sang gọi thầy, cô và xưng con chính là sự điều chỉnh. Ở bậc đại học, việc xưng em và tôi là có thể chấp nhận, khi học sinh đã trở thành một công dân, có sự chủ động…

Và đương nhiên, trong mối quan hệ thầy trò ở cấp trên đại học, cao học hay trung, cao cấp chính trị, người ta dễ thấy giáo viên tự động gọi học sinh - những người đã đi làm, có vị trí trong xã hội, là “anh, chị”, “đồng chí” chứ chẳng ai gọi “con” làm gì để phải bận tâm đề xuất thay đổi.

Nhìn chung, tham gia vào mối quan hệ, chúng ta tự có cách điều chỉnh xưng hô phù hợp và cùng chấp nhận. Việc quy định thế nào cũng là tự thân các mối quan hệ cụ thể, chứ không có mẫu số chung cho tất cả.

LÊ VINH 
TIN LIÊN QUAN

Tiếng Việt: Sự trong sáng và vấn đề chuẩn hóa

PGS.TS PHẠM VĂN TÌNH |

Kể từ khi cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng phát động công cuộc “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” (Tạp chí Học tập, s.4-1966) cho đến nay (2021) đã tròn 55 năm. Phong trào này đã được toàn xã hội, đặc biệt là giới Việt ngữ học hưởng ứng với một “lộ trình” lúc lên, lúc xuống, lúc rầm rộ, lúc âm ỉ... Nhưng chưa bao giờ vấn đề giữ gìn và bảo vệ tiếng Việt lại được dư luận quan tâm nhiều như thời gian vừa qua. Vậy, thực trạng tiếng Việt hiện nay như thế nào và chúng ta phải làm gì cho một vấn đề rất quan trọng: Chuẩn hoá cho đúng hướng.

Vui buồn tiếng Việt

Phạm Xuân Nguyên (Hà Nội, thu đông 2021) |

Tiếng Việt có sự giàu và cái đẹp của nó, cũng như tiếng nước nào cũng vậy. Ca dao xưa có câu: “Nửa đêm giờ tý canh ba / Vợ tôi con gái đàn bà nữ nhi”. Vui đùa thôi, nhưng là cái vui của sự giàu có tiếng nói. Câu lục sáu tiếng đều là chỉ một khoảng khắc thời gian. Câu bát tám tiếng đều là chỉ một phái tính.

Đề nghị tăng vốn điều lệ cho 4 ngân hàng thương mại nhà nước

ĐÌNH TRƯỜNG |

Ngân hàng Nhà nước cho biết đang đề xuất tăng vốn điều lệ đối với các ngân hàng thương mại nhà nước. 

Gần 200 hộ dân ở Thanh Hóa bị cô lập, ngập trong biển nước

QUÁCH DU |

Thanh Hóa - Mưa lớn trong nhiều ngày qua khiến nhiều địa phương tại tỉnh Thanh Hóa bị ngập cục bộ. Đặc biệt, gần 200 hộ dân tại thôn Kén, xã Tượng Sơn (huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa) bị cô lập và ngập sâu trong biển nước.

4 nhà leo núi của trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm 2022

Vân Trang |

Nguyên Vũ, Đình Tùng, Anh Đức và Nguyên Sơn là 4 nhà leo núi của trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm nay. 

Nhiều thuyền viên nước ngoài tử vong gần Côn Đảo nghi do ngộ độc thực phẩm

Thành An |

Bà Rịa -  Vũng Tàu - Ngày 30.9, UBND huyện Côn Đảo cho biết, đã hỗ trợ một tàu biển có nhiều thuyền viên nghi ngộ độc thực phẩm, trong đó một số người đã tử vong.

Anna Bắc Giang thuê xe không trả rồi lừa bán cho người khác

DUY TUẤN |

Bình Thuận – Bước đầu xác minh thu thập được, N.T.V.A  (Anna Bắc Giang, hotgirl Bắc Giang, Tina Dương) đã thuê ôtô nhưng không trả rồi bán cho một người khác, nhận gần 400 triệu đồng rồi làm giả 1 giấy đăng ký xe để tạo lòng tin. Ngoài ra, nhiều đơn tố cáo cô gái tai tiếng trên mạng này đang được công an TP.Phan Thiết điều tra để xử lý.

Quỹ Tấm lòng Vàng hỗ trợ 20 triệu đồng cho 3 cháu bé mồ côi ở Nghệ An

QUANG ĐẠI |

Với tinh thần tương thân tương ái, chia sẻ với những nạn nhân thiên tai, Quỹ Tấm lòng Vàng Lao Động đã hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi ở huyện Nghi Lộc (Nghệ An) do bố mẹ bị lũ cuốn số tiền 20 triệu đồng.

Tiếng Việt: Sự trong sáng và vấn đề chuẩn hóa

PGS.TS PHẠM VĂN TÌNH |

Kể từ khi cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng phát động công cuộc “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” (Tạp chí Học tập, s.4-1966) cho đến nay (2021) đã tròn 55 năm. Phong trào này đã được toàn xã hội, đặc biệt là giới Việt ngữ học hưởng ứng với một “lộ trình” lúc lên, lúc xuống, lúc rầm rộ, lúc âm ỉ... Nhưng chưa bao giờ vấn đề giữ gìn và bảo vệ tiếng Việt lại được dư luận quan tâm nhiều như thời gian vừa qua. Vậy, thực trạng tiếng Việt hiện nay như thế nào và chúng ta phải làm gì cho một vấn đề rất quan trọng: Chuẩn hoá cho đúng hướng.

Vui buồn tiếng Việt

Phạm Xuân Nguyên (Hà Nội, thu đông 2021) |

Tiếng Việt có sự giàu và cái đẹp của nó, cũng như tiếng nước nào cũng vậy. Ca dao xưa có câu: “Nửa đêm giờ tý canh ba / Vợ tôi con gái đàn bà nữ nhi”. Vui đùa thôi, nhưng là cái vui của sự giàu có tiếng nói. Câu lục sáu tiếng đều là chỉ một khoảng khắc thời gian. Câu bát tám tiếng đều là chỉ một phái tính.