Tại sao Trung Quốc năm Thỏ, Việt Nam năm Mèo?

|

Năm 2011 là năm Tân Mão. Trung Quốc và Hàn Quốc đều gọi đây là năm Thỏ, nhưng ở Việt Nam lại là năm Mèo. Tuy cùng nằm trong vùng văn hóa chữ Hán, song giữa Hàn Quốc và Việt Nam lại có sự khác nhau. Tại sao?

Câu hỏi này có lẽ không chỉ của riêng tôi mà còn của nhiều học giả Hàn Quốc từng du học tại VN.

Tranh mèo của hoạ sĩ nguyễn khánh toàn
Tranh mèo của hoạ sĩ nguyễn khánh toàn

Trong Thập nhi chi của Trung Quốc, con thỏ là chi thứ tư (gồm Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi). Con mèo tuy không phải loài vật nằm trong Thập nhị chi nhưng lại được ghi âm chữ Hán giống với con thỏ (máo - âm Hán-Việt là “miêu”). Trong tiếng Trung Quốc, hai từ này khác nhau về dấu song về âm thì thỏ (măo) và mèo (máo) đều là mao. Điều thú vị nữa là trong Việt Nam tự điển, thì chữ Mão - nghĩa là con thỏ - lại được dùng để chỉ con mèo.

Theo quan điểm cá nhân của tôi, trước hết, Việt Nam không có điều kiện môi trường để loài thỏ phát triển sinh sôi. Vì Việt Nam là văn hoá thảo mộc chứ không phải văn hoá thảo nguyên. Hai khái niệm thảo nguyên và thảo mộc là hoàn toàn khác nhau. Nếu thảo nguyên là môi trường có những đồng cỏ mềm mượt, mà các loài động vật có thể thoả sức ăn thành từng bầy đàn, thì thảo mộc lại là môi trường phong phú đa dạng các thảm thực vật đan xen lẫn nhau. Lý do Việt Nam nhiều thảo mộc như vậy là bởi khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều.

Mặc dù đã tiếp thu Thập nhị chi (12 con giáp) của Trung Quốc, song có lẽ do yếu tố môi trường tự nhiên này nên người Việt đã không tiếp thu y nguyên mô hình ở Trung Quốc mà biến cải cho phù hợp với môi trường sống của mình.

Trong quá trình giao lưu văn hoá với Trung Quốc, ở Việt Nam hình ảnh con mèo thân thuộc đã thay thế cho con thỏ bởi điều kiện tiếp thu có biến động từ ngôn ngữ đến hình ảnh trong Thập nhị chi - 12 con giáp. Ở đây, chúng ta cũng cần xem xét vấn đề qua việc lựa chọn âm tiếng Hán con mèo do có cùng âm tiếng Hán với con thỏ. Tôi cảm thấy cách nhìn nhận này là vẹn cả đôi đường. Vì, trên lập trường của Trung Quốc là quốc gia có ảnh hưởng văn hoá, dù Việt Nam có chọn tên năm Mèo thì vẫn không đánh mất chữ Máo - chỉ con thỏ. Ngược lại, trên lập trường một nước tiếp biến văn hoá bên ngoài như Việt Nam, dù có lựa chọn con mèo - con vật quen thuộc với người Việt - thì vẫn nằm trong mạch ảnh hưởng văn hoá của Trung Quốc. Việc thay đổi tinh tế chữ Máo - chỉ con thỏ - sang con mèo đã cho thấy tài trí của người Việt Nam trong tiếp biến văn hoá!

PTS Sim Sang - Joon (Giám đốc Trung tâm Giao lưu văn hoá Việt - Hàn)

TIN LIÊN QUAN

Không sớm có giấy phép, IPP Air Cargo và thị trường hàng không sẽ chịu thiệt hại rất lớn

Lam Duy |

IPP Air Cargo hiện đang đối mặt với nguy cơ bị hủy thương vụ mua thuê máy bay với Boeing nếu không sớm cung cấp được giấy phép kinh doanh vận tải hàng không. Đây sẽ là thiệt hại rất lớn không chỉ riêng với doanh nghiệp này mà cả với thị trường hàng không Việt Nam.

PODCAST: Giờ thứ 9 – Đứa con cầu tự (phần 1)

Nhóm PV |

Giờ thứ 9: Câu chuyện chúng tôi chia sẻ với các bạn ngày hôm nay có lẽ là một thực trạng không hiếm về những sự xung đột trong gia đình. Một kết cục buồn bắt nguồn từ những quan niệm ấu trĩ và quá mê muội vào mê tín dị đoan. 

Chứng khoán: Đà hồi phục vẫn tích cực, có thể mua trong nhịp điều chỉnh

Thế Lâm |

Thị trường chứng khoán phiên giao dịch ngày 26.5 giằng co với biên độ khá mạnh, tuy nhiên kết phiên vẫn tăng nhẹ. Đà hồi phục vẫn được cho rằng tích cực, các nhịp điều chỉnh là cơ hội mua vào.

Tài chính thông minh: Lối tắt đến giàu nhanh, có hay không?

Nhóm PV |

Cưới một người giàu có, trúng sổ số hay được thừa kế… có thể giúp bạn dư dả tài chính. Nhưng khả năng của những điều này là rất thấp. Trong số 16 của chương trình Tài chính thông minh, GS TS Andreas Stoffers sẽ chia sẻ về phương pháp để  làm giàu một cách bền vững.

Hải Phòng: Chấn chỉnh tình trạng ép học sinh không thi vào lớp 10

Mai Dung |

Hải Phòng - Chiều 26.5, thông tin tại hội nghị Giao ban báo chí TP.Hải Phòng tuần 22 năm 2022, ông Bùi Văn Kiệm - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.Hải Phòng khẳng định, Sở GDĐT Hải Phòng không có chỉ đạo về việc ép học sinh không thi vào lớp 10 THPT. 

Người phụ nữ ở Hoà Bình tử vong do đá lăn khi đi làm nương

Minh Nguyễn |

Hoà Bình - Chiều 26.5, UBND xã Nánh Nghê, huyện Đà Bắc, tỉnh Hoà Bình xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra vụ việc người phụ nữ tử vong do đá lăn.

Bị cản phá quyết liệt, EU bế tắc về cấm vận dầu của Nga

Khánh Minh |

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu thừa nhận không hy vọng về việc đạt được lệnh cấm vận dầu của Nga tại hội nghị thượng đỉnh EU tuần tới.

Mùa bão năm 2022 khả năng diễn biến dị thường, phức tạp

AN AN - MINH HÀ |

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia dự báo thiên tai trong năm 2022 khả năng sẽ diễn biến phức tạp và khó lường hơn năm 2021. Đặc biệt hoạt động của bão có thể diễn biến bất thường và trái quy luật.