Nghề làm “thùng rác” cho thiên hạ

KHƯƠNG QUỲNH |

Nhà trị liệu tâm lý, tiến sĩ Ngô Xuân Điệp ví nghề của mình là “cái thùng rác”. Vì công việc mỗi ngày của anh là lắng nghe những nỗi buồn, nỗi bực dọc, nỗi đau khổ của người khác. Và dù bản lĩnh đến mấy thì những cảm xúc tiêu cực tiếp nhận mỗi ngày cũng có lúc phải ảnh hưởng ít nhiều đến tâm trạng của anh. Anh thừa nhận: “Dĩ nhiên tôi cũng từng bị những vấn đề về tâm lý mà không thể tự trị liệu cho mình. Cái nghề này là vậy”.
“Thùng rác” trung thực
Lần nào gặp tiến sĩ Ngô Xuân Điệp cũng vào những giờ ăn trưa - khoảng thời gian hiếm hoi anh được nghỉ ngơi. Lần thì ở Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM - nơi anh làm trưởng khoa Tâm lý học, lần thì tại trường dạy trẻ tự kỷ - nơi anh làm cố vấn. Dù bận lắm, nhưng cứ “nhờ anh chút việc” là thế nào anh cũng lại “ừ”. Và chẳng bao giờ anh để tôi phải đợi quá 5 phút. Lần nào anh cũng “ăn bữa cơm sinh viên rồi cùng trò chuyện, nhé!”. Ấm áp, tế nhị là cảm nhận của tôi về chuyên gia tâm lý Ngô Xuân Điệp. Khi chia sẻ về công việc của mình, anh ví nghề trị liệu tâm lý nhìn ở một khía cạnh nào đó thì giống như… cái thùng rác. Bởi chẳng ai vui, hạnh phúc lại tìm đến một chuyên gia tâm lý. Những tâm trạng nào người ta muốn giải tỏa, muốn chia sẻ là những tâm trạng tiêu cực nhất. Trị liệu tâm lý là nghề của sự lắng nghe. Lắng nghe trọn vẹn, không những nghe âm thanh của họ mà còn lắng nghe cả điệu bộ, cử chỉ, quan sát tư thế, biểu cảm trên gương mặt bệnh nhân. Chỉ lắng nghe thôi đã giúp họ giải tỏa tâm lý. Từng có vô số người gặp vấn đề về tâm lý tìm đến anh chỉ để được lắng nghe. Họ trút tất cả tâm sự trong lòng. Kể xong, họ ra về một cách nhẹ nhõm mà không cần trị liệu.
Có lần, một người phụ nữ tìm đến anh vì chị luôn có ý định muốn ném đứa con trai 3 tuổi xinh như mộng của mình vào bể cá. Đối với anh, đó là một ca bệnh ấn tượng. Vì diễn biến tâm lý ở người phụ nữ đó rất phức tạp. Qua nhiều phiên trị liệu, anh mới có thể phát hiện ra mấu chốt của vấn đề. Anh lắng nghe từng chi tiết nhỏ nhất trong đời sống của chị, kể cả đời sống vợ chồng, gợi lại ký ức và suy nghĩ của chị về thời còn là một đứa trẻ… Một chi tiết nhỏ đôi khi cũng trở thành đáp án. 
Tuy chị tự tìm đến chuyên gia tâm lý để trị liệu, nhưng là phụ nữ, khó ai có thể dễ dàng chia sẻ cuộc sống trần trụi của mình cho một người đàn ông, dù người đó là chuyên gia đi chăng nữa. Anh giải thích: “Sợi dây gắn kết đầu tiên giữa bệnh nhân và nhà trị liệu tâm lý là sự tin tưởng. Muốn có được sự tin tưởng từ họ thì mình phải là người trung thực”. Tiến sĩ Ngô Xuân Điệp luôn nhấn mạnh từ trung thực. Anh bảo: “Phải trung thực từ trong ra ngoài, trung thực một cách tự nhiên”. Trung thực với anh là không phán xét bệnh nhân ngay cả trong suy nghĩ, hiểu và chấp nhận mọi hành động của họ vô điều kiện. Dù hành động đó có kỳ lạ, đáng sợ đến mức nào. 
Cậu bé dốt toán
Khi đã trở thành nhà trị liệu tâm lý, tiến sĩ Ngô Xuân Điệp cho rằng, có lẽ, anh cũng từng bị tổn thương tinh thần từ nhỏ. Và đó là lý do vì sao chuyên ngành tâm lý học lại thu hút anh đến như vậy. Anh lớn lên với ám ảnh về một gia đình chia rẽ và hoàn cảnh đầy rẫy khó khăn. Anh lại không phải là một cậu bé có thành tích học tập tốt. Từ khi đi học, anh đã sợ phải học những môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là toán học: “Một phần vì tư duy kém, một phần vì tôi chẳng thấy thú vị với mấy môn học đó. Bởi vậy, tôi rất sợ học, stress vì học. Nhiều lúc căng thẳng và bị bạn bè trêu chọc, tôi từng nghĩ mình là người vô dụng”. 
Hồi đó, chuyên ngành tâm lý học đối với anh vô cùng mơ hồ: “Tôi chẳng biết tâm lý học là gì. Nhưng tôi đã mơ ước có một môn khoa học nào đó mổ xẻ được những suy nghĩ của con người. Không ngờ, lớn lên, tôi được chọn đúng thứ mình muốn” - tiến sĩ Ngô Xuân Điệp chia sẻ.
Anh theo học chuyên ngành tâm lý học tại Trường Đại học Khoa học và Nhân văn Hà Nội và không chút đắn đo khi quyết định chọn phân ngành tâm lý học lâm sàng. Tuy ở thời học phổ thông, anh học rất tệ. Nhưng lên đại học, kết quả học tập của anh lúc nào cũng đứng đầu bảng. Anh cười bảo: “Chắc do tôi đã bắt được sóng. Tôi thấy mình có năng khiếu và đam mê với các vấn đề tâm lý. Sau này, có chuyên môn về tâm lý, tôi lý giải rằng, trí tuệ của mình liên quan đến những chỉ số tâm lý và mẫn cảm với cảm xúc…”. 
Chuyên gia tâm lý phải hòa nhập vào cảm xúc người khác nhưng không hòa tan. Mình cũng đứng cùng khía cạnh cảm xúc của họ. Nhưng không tan vào nó”. Anh gọi đó là khoảng cách nghề nghiệp. Và anh tâm niệm một nhà trị liệu tâm lý sẽ không bao giờ đưa ra lời khuyên: “Bất cứ một nhà tâm lý nào đưa ra lời khuyên trong tham vấn thì không gọi là trị liệu tâm lý. Nếu đưa ra lời khuyên thì đã quá dễ dàng. Nhưng lời khuyên là ý kiến chủ quan của mình. Mà ý kiến chủ quan thì chắc gì đã đúng với người khác. Cái khó ở chỗ không đưa ra lời khuyên mà bệnh nhân vẫn nhận ra vấn đề của mình, rồi sau đó tự định hướng hành động”. 
Nghề “hại não”
Giống như bác sĩ không thể tránh được mọi bệnh tật. Nhà trị liệu tâm lý cũng có lúc gặp những vấn đề về tâm lý mà không thể tự điều trị cho mình. “Phải lắng nghe và cảm nhận những cảm xúc tiêu cực, chắc chắn nếu không vững chãi về mặt tâm lý thì rất dễ bị cảm xúc của bệnh nhân mình chi phối”. Và đương nhiên, khi gặp các vấn đề về tâm lý, một nhà tâm lý lại phải tìm đến những chuyên gia tâm lý khác để tháo gỡ vấn đề của mình. 
“Tâm lý con người phức tạp khủng khiếp” - anh nói và dẫn chứng nó bằng việc hơn 10 năm làm việc, tiếp xúc với hàng trăm bệnh nhân, mỗi người lại gặp mỗi vấn đề khác nhau, xuất phát từ vô vàn nguyên nhân. 
Anh vẫn nhớ ca bệnh đặc biệt ở Bệnh viện Nhi Đồng 2 TP.Hồ Chí Minh khoảng 7 năm trước. Bệnh nhân của anh là một cô bé 11 tuổi bị chứng bệnh mù hysteria - một chứng bệnh hiếm gặp. Chuyện bắt nguồn từ khi mẹ cô bé tận dụng sân nhà mình để mở quán cà phê. Ngày ngày, cô bé 11 tuổi phụ mẹ những việc lặt vặt trong quán. Cô bé phải thường xuyên nhìn thấy những cảnh không muốn thấy - cảnh nam nữ ôm hôn, âu yếm quá đà. Trong tâm thức của cô bé 11 tuổi, phải nhìn những cảnh đó là một điều tội lỗi. Và chỉ 2 tháng sau khi gia đình mở quán cà phê, em không nhìn thấy bất kỳ một vật gì nữa. 
Anh phát hiện ra nguyên nhân nằm ở sự mâu thuẫn tâm lý. Đó là sự phản kháng giữa cái hiện tại và cái phải đối diện. Trải qua 6 phiên trị liệu trong vòng 30 ngày, cô bé mới tìm lại được đôi mắt sáng. Câu chuyện của cô bé khiến chính các bác sĩ vô cùng bất ngờ. Sau này, cô bé đó quay lại bệnh viện, tặng anh một chiếc khăn cô tự thêu để cảm ơn và để chứng minh rằng: “Con tự thêu được khăn rồi, mắt con sáng lại thật rồi”. Tiến sĩ Ngô Xuân Điệp cười kết luận: “Dĩ nhiên trị liệu tâm lý nghề…hại não, nhưng có những nét chấm phá rất dễ thương”.

Ngô Xuân Điệp sinh năm 1974 tại Hưng Yên, tốt nghiệp Khoa Tâm lý, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, anh tham gia làm trị liệu tâm lý tại trung tâm N-T 2 TPHCM (Trung tâm nghiên cứu và trị liệu tâm lý của cố bác sĩ Nguyễn Khắc Viện).
Từ năm 2001 đến tháng 9.2010, anh làm công việc trị liệu tại Khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi Đồng 2 TPHCM.
Từ tháng 10.2010 đến nay là giảng viên tâm lý, Trưởng khoa Tâm lý, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM, đồng thời là cố vấn chuyên môn cho trường Chuyên biệt Bim Bim.

 


KHƯƠNG QUỲNH
TIN LIÊN QUAN

Xe khách đâm nhau trên đường dẫn cao tốc Đà Nẵng- Quảng Ngãi, 27 người thương vong

VIÊN NGUYỄN |

Quảng Ngãi - Một vụ tai nạn giao thông (TNGT) xảy ra trên đường dẫn cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi giữa 2 xe khách khiến 1 người chết, 26 người bị thương.

Những cách bài trí không gian sống đón Tết thú vị của sao Việt

DI PY, ẢNH: Nghệ sĩ cung cấp. |

Nhiều sao Việt như Ngọc Diễm, Đàm Thu Trang, Đàm Vĩnh Hưng bài trí tổ ấm đón Tết theo nhiều phong cách khác nhau.

Dự báo thời tiết 16.1: Miền Bắc rét đậm mưa vài nơi, nhiệt độ giảm sâu hơn

AN AN |

Dự báo thời tiết hôm nay 16.1.2023, Bắc Bộ trời rét đậm, vùng núi rét hại. Nhiệt độ thấp nhất ở Bắc Bộ phổ biến từ 9 - 12 độ C, khu vực vùng núi Bắc Bộ phổ biến 6 - 9 độ C, vùng núi cao có nơi dưới 3 độ C.

Chứng khoán: Thiếu sự đồng thuận của dòng tiền để bứt phá

Gia Miêu |

Với nhiều thông tin hỗ trợ thị trường chứng khoán, nhà đầu tư kỳ vọng chỉ số VN-Index có thể sẽ sớm vượt mức kháng cự 1.067 điểm và hướng về gần mức 1.100 điểm trong tuần giao dịch cuối cùng trước khi nghỉ Tết.

Thực phẩm online ngày Tết tiềm ẩn nhiều rủi ro

Ngọc Chi - Đức Trung |

Cận Tết, việc mua sắm thực phẩm online tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Để có một cái Tết trọn vẹn và bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, hãy là người tiêu dùng thông minh.

So sánh đội hình tuyển Việt Nam vs Thái Lan chung kết AFF Cup 2022

Bảo Bình - Dương Anh |

So sánh đội hình tuyển Việt Nam vs Thái Lan AFF Cup 2022. Với lợi thế sân nhà, có 44,51% lượt bình chọn trên sofascore tin rằng Thái Lan giành chiến thắng, 28,38% dự đoán kết quả hoà và 27,11% nhận định đoàn quân của HLV Park Hang-seo sẽ nâng cao chức vô địch.

Gặp chủ nhân tạo hình linh vật mèo duyên dáng nhất Xuân Quý Mão

HƯNG THƠ |

Nhận làm linh vật mèo đặt ở Quảng trường trung tâm huyện Triệu Phong (tỉnh Quảng Trị) với giá 31 triệu đồng, Đinh Văn Tâm tự nguyện bỏ thêm ít tiền túi để làm tượng đẹp hơn, to hơn. Nhờ vậy, linh vật mèo dù có giá không cao, nhưng so về độ đẹp và phù hợp thì có thể nói không địa phương nào bằng.

Mâm cúng tất niên của người Việt Nam khắp ba miền

LÝ VIẾT TRƯỜNG |

Trong ngày tết Nguyên đán của người Việt, mâm cỗ cúng tất niên được mọi gia đình chuẩn bị rất kỹ lưỡng, với mong muốn bày tỏ lòng thành kính với ông bà tổ tiên để được ông bà phù hộ cho năm mới mạnh khỏe và thành công.